Cwricwlwm

Ysgolion Cynradd (3 - 11 oed)

Yng Nghymru, mae addysg statudol yn dechrau y tymor ar ôl penblwydd plentyn yn bump oed, er bod llawer o blant yn dechrau'n gynt na hyn.

Rhennir addysg plant rhwng 3-11 oed yn dri prif gyfnod y cyfeirir atynt fel:

• Blynyddoedd Cynnar - cyfnod cyn dechrau addysg orfodol (rhwng 3-5 oed)
• Cyfnod Allweddol 1 - cyfnod cyntaf addysg gynradd orfodol (rhwng 5-7 oed)
• Cyfnod Allweddol 2 - ail gyfnod addysg gynradd orfodol (rhwng 7-11 oed).

Blynyddoedd cynnar
Mae'r term 'Blynyddoedd Cynnar' yn ymdrin â'r cyfnod cyn addysg gynradd orfodol, pan mae plant rhwng 3-5 oed.

Mae athrawon ysgolion meithrin, arweinwyr grwpiau chwarae ac eraill sy'n ymwneud â Blynyddoedd Cynnar yn cynllunio'u gweithgareddau i gyd-fynd â dysgu mewn chwe maes allweddol. Nodir pa rai ydynt a cheir esboniad amdanynt yn y llyfryn 'Canlyniadau Dymunol i Ddysgu Plant Cyn Oedran Addysg Orfodol'.

Y cwricwlwm ysgol
Mae'n ofynnol i ysgolion Cymru, yn ôl y gyfraith, addysgu'r cwricwlwm sylfaenol a'r Cwricwlwm Cenedlaethol. Rhennir chwe blynedd y cyfnod cynradd yn ddau gyfnod allweddol. Mae Cyfnod Allweddol 1 yn ymwneud â'r ddwy flynedd rhwng 5-7 oed a Chyfnod Allweddol 2 â'r pedair blynedd o 7-11 oed.

Mae'r cwricwlwm sylfaenol yn cynnwys addysg grefyddol (AGr) ac addysg bersonol a chymdeithasol (ABCh). Hefyd, mae'n ofynnol i ysgolion cynradd feddu ar bolisi addysg rhyw.

Yng Nghyfnodau Allweddol 1 a 2 cynhwysir y canlynol: 

• pynciau craidd - Saesneg*, Cymraeg, mathemateg a gwyddoniaeth
• pynciau nad ydynt yn rhai craidd - Cymraeg ail iaith, dylunio a thechnoleg, technoleg gwybodaeth, hanes, daearyddiaeth, celf, cerddoriaeth, addysg gorfforol ac addysg grefyddol.

*Nid oes gofyniad statudol i addysgu Saesneg yng Nghyfnod Allweddol 1 mewn ysgolion cyfrwng Cymraeg.

Asesu
Asesir plant yn statudol wrth iddynt ddechrau yn y Dosbarth Derbyn neu Flwyddyn 1 er mwyn sefydlu eu man cychwyn a cheir asesiadau statudol pellach ar ddiwedd Cyfnodau Allweddol 1 a 2.

Yng Nghyfnod Allweddol 1, asesir disgyblion ym mhynciau craidd y Cwricwlwm Cenedlaethol gan eu hathrawon.

Yng Nghyfnod Allweddol 2, mae'r profion a'r tasgau yn ddewisol ers 2005.  Ceir asesiad athrawon statudol yn y pynciau craidd.

Gellir cael rhagor o wybodaeth o wefan Cynulliad Cymru.

Ysgolion Uwchradd (11 - 16 oed)

Yn ôl y gyfraith, mae gofyn i Ysgolion Uwchradd yng Nghymru ddysgu'r Cwricwlwm sylfaenol a'r Cwricwlwm cenedlaethol i'w disgyblion.  Rhennir y pum mlynedd o'r cyfnod uwchradd yn ddau gyfnod allweddol.  Mae Cyfnod Allweddol 3 yn ystod y cyfnod oedran 11 - 14 oed, a Chyfnod Allweddol 4 y ddwy flynedd o 14 - 16 oed.

Mae'r cwricwlwm sylfaenol yn cynnwys addysg grefyddol, addysg rhyw, ac addysg bersonol a chymdeithasol, ac o Fedi 2004, bydd yn cynnwys addysg  i blant rhwng 14 - 16 oed yn ymwneud â byd gwaith.  Rhaid i ysgolion darparu addysg gyrfaoedd ac arweiniad i bob plentyn rhwng 13 - 16 oed.

Yng Nghyfnod Allweddol 3, mae'r Cwricwlwm Cenedlaethol yn cynnwys :

• Pynciau craidd
  Saesneg a Chymraeg, mathemateg a gwyddoniaeth
• Pynciau nad ydynt yn rhai craidd
  Cymraeg ail-iaith, ieithoedd tramor modern, dylunio a thechnoleg, technoleg gwybodaeth, hanes, daearyddiaeth, celf, cerddoriaeth ac addysg gorfforol.

Yng Nghyfnod Allweddol 4, dim ond pum pwnc y Cwricwlwm Cenedlaethol sy'n orfodol :

• Saesneg
• Cymraeg neu Gymraeg Ail Iaith
• Mathemateg
• Gwyddoniaeth
• Addysg Gorfforol

Mae hyn yn rhoi mwy o hyblygrwydd i ysgolion i ddarparu pynciau dewisol sy'n cwrdd ag anghenion, diddordebau a dyheadau disgyblion.  Mae'r mwyafrif o ddysgwyr yn y cyfnod allweddol hwn yn dilyn cyrsiau sy'n arwain at gymwysterau allanol, TGAU yn bennaf.

Asesu a chymwysterau

Ar ddiwedd Cyfnod Allweddol 3, mae gofynion asesu statudol i bob plentyn 14 oed.  Rhaid i ddisgyblion sefyll profion statudol yn y pynciau craidd, Saesneg, Mathemateg a gwyddoniaeth ac ar gyfer disgyblion sy'n astudio Cymraeg fel mam iaith.  Mae hefyd asesiadau statudol gan athrawon o berfformiad disgyblion ym mhob pwnc y Cwricwlwm Cenedlaethol, pynciau craidd a'r rhai nad ydynt yn bynciau craidd.

Yng Nghyfnod Allweddol 4, er nad oes unrhyw ofyn cyfreithiol i gofrestru disgyblion am arholiadau TGAU ym mhynciau y Cwricwlwm Cendlaethol, mae'r Gweinidog dros Addysg a Dysgu Gydol Oes yn disgwyl i gyrff llywodraethol i gofrestru disgylion ar gyfer yr arholiadau perthnasol, lle byddai disgwyl iddynt gyraedd Gradd G neu'n uwch.

Gellir cael rhagor o wybodaeth o wefan Cynulliad Cymru

Dolenni Defnyddiol

Cynulliad Cymru

CGaD Cymru

Y Bac Cymreig

CBAC