Dod yn Llywodraethwr Ysgol

image of a school

Bydd Llywodraethwyr yn chwarae rhan bwysig yn y gwaith o oruchwylio'r ffordd y bydd yr ysgol yn cael ei rhedeg trwy gydweithio â'r Pennaeth, staff yr ysgol a'r cyngor.

Y Pennaeth sy'n gyfrifol am reoli'r ysgol o ddydd i ddydd. Bydd y llywodraethwyr yn:

  • cytuno ar nodau a gwerthoedd yr ysgol
  • edrych ar ffyrdd o godi safonau a hybu addysgu a dysgu effeithiol, er mwyn i'r disgyblion gyrraedd eu llawn botensial
  • penderfynu beth maent am i'r ysgol ei chyflawni (y weledigaeth) a chreu cynlluniau fydd yn caniatáu i hynny ddigwydd
  • llunio penderfyniadau am gyllideb yr ysgol a chymeradwyo cynlluniau datblygu'r ysgol
  • helpu i osod ac adolygu'r polisïau sy'n darparu fframwaith eang y gall y Pennaeth a'r staff ei ddilyn wrth redeg yr ysgol 
  • monitro ac adolygu cynnydd eu hysgol
  • sicrhau bod anghenion disgyblion unigol yn cael eu diwallu, gan gynnwys anghenion ychwanegol
  • creu cynlluniau gweithredu i wella yn dilyn arolygiadau ysgolion
  • sefydlu a chynnal cysylltiadau positif â'r gymuned leol
  • cefnogi penderfyniadau gweithredu beunyddiol y  Pennaeth

Bod yn Llywodraethwr Ysgol

Mae bod yn llywodraethwr yn rôl foddhaus ond yn un sy'n gofyn am lawer o ymroddiad. Does dim angen unrhyw gymwysterau ffurfiol arnoch chi i ddod yn llywodraethwr, ond mae angen i chi fod â diddordeb mewn pobl ifanc, dysgu ac addysgu. Bydd angen synnwyr cyffredin, a bydd angen i chi fod yn wrthrychol gyda meddwl agored, ac yn barod i ddysgu.

Mae bod yn llywodraethwr yn ymrwymiad difrifol. Mae'n rhaid i gyrff llywodraethu gyfarfod o leiaf unwaith bob tymor a bydd llawer ohonyn nhw yn cyfarfod ddwywaith y tymor. Bydd disgwyl i chi wasanaethu ar un neu fwy o is-bwyllgorau. Hefyd, cewch eich gwahodd i ddigwyddiadau yn yr ysgol, fel cyngherddau a gwasanaethau.

Mae sawl math o lywodraethwr. Pa fath bynnag ydych chi, rydych yn y rôl i ddod â'ch barn a'ch profiad chi i'r corff llywodraethwr, ac nid yn cynrychioli barn pobl eraill.

Bydd y rhan fwyaf o lywodraethwyr yn cael eu penodi neu'u hethol i wasanaethu am dymor sy'n para pedair blynedd.

Bydd y corff llywodraethu'n cynnwys y Pennaeth, rhai athrawon-lywodraethwyr ac efallai llywodraethwr o blith y staff sydd ddim yn dysgu. Hefyd, gallai ysgolion eglwys gynnwys llywodraethwr sefydledig. Bydd gweddill y llywodraethwyr yn dod o'r grwpiau canlynol:

Rhieni

Rhieni disgyblion yr ysgol sy'n ethol rhiant-lywodraethwyr. Pan fydd lle gwag ar gyfer rhiant-lywodraethwr, gofynnir i'r rhieni am enwebiadau, ac os oes mwy nag un yn cael ei enwebu, yna bydd yna etholiad.

Awdurdod Lleol

Yr Awdurdod Lleol sy'n penodi llywodraethwyr ALl. Fel arfer, maent yn bobl â sgil benodol a defnyddiol, neu maent yn hysbys am eu gwaith cymunedol a diddordeb mewn addysg.

Cymuned

Y corff llywodraethu sy'n dewis y llywodraethwyr cymunedol. Mae'n bosibl fod ganddynt sgiliau penodol, neu gallant ddod o grwp penodol, er enghraifft y gymuned fusnes.

Llywodraethwyr Cymunedol Ychwanegol

Cynghorau tref neu gymuned sy'n penodi'r Llywodraethwyr Cymunedol Ychwanegol.

Llywodraethwyr Newydd

Dylai llywodraethwyr newydd ofyn i'r clerc am y dogfennau canlynol:

  • Canllaw ar y Gyfraith i Lywodraethwyr Ysgolion
  • Cynllun Datblygu cyfredol yr Ysgol
  • Adroddiad Arolygiad Estyn a'r Cynllun Gweithredu
  • Yr Adroddiad Blynyddol mwyaf diweddar i Rieni
  • Prosbectws yr Ysgol
  • Cofnodion cyfarfodydd diweddar y corff llywodraethu
  • Rhestr o aelodau'r corff llywodraethu
  • Calendr cyfarfodydd y corff llywodraethu
  • Copi o strwythur staffio'r ysgol
  • Cynllun o'r ysgol
  • Copi o adroddiad diweddar ar gyllideb yr ysgol
  • Unrhyw bolisi ysgol arall

Dylech gyfarfod â'r Pennaeth a/neu gadeirydd y llywodraethwyr cyn eich cyfarfod cyntaf, er mwyn i chi ddod i'w hadnabod a gofyn unrhyw gwestiynau. Mae'n bosibl y byddwch yn cael mentor hefyd - llywodraethwr profiadol sy'n gallu eich helpu i ddysgu tra byddwch yn y rôl.

Dogfennau a Chylchlythyrau

Rhagor o Wybodaeth

Dolenni Allanol:

Advisory Centre for Education

National Governors' Association

Estyn

Canllaw ar y Gyfraith i Lywodraethwyr Ysgolion - Gwefan Llywodraethwyr Cymru

Clirio