Trwyddedau Cyflogi Plant

 

Ceir rheolau a rheoliadau llym ynglyn â chyflogi plant. Eu nod yw amddiffyn plant rhag unrhyw niwed neu rhag eu hecsbloetio, a sicrhau nad yw iechyd ac addysg y plentyn yn dioddef.

 

 

Yr Awdurdod Lleol yw'r asiantaeth sy'n gyfrifol am oruchwylio plant sydd â swydd ram amser ac am erlyn unrhyw gyflogwr sy'n gorri'r gyfraith. Ym Mhowys, y Gwasanaeth Lles Addysg sy'n gyfrifol am hyn.

Rhaid i blentyn fod yn 13 oed cyn y gall cais gael ei wneud am drwydded gwaith.

Mae'r ddeddfwriaeth yn berthnasol i bob plentyn (gan gynnwys plant y cyflogwr) sydd dan yr oed y mae'n gyfreithlon iddynt adael yr ysgol (sef y dydd Gwener olaf ym mis Mehefin yn y flwyddyn y maent y byddant yn cyrraedd e 16 oed). Nid yw derbyn Rhif a Cherdyn Yswiriant Gwladol yn arwydd bod plentyn yn gallu  mynd i waith amser llawn a/neu adael yr ysgol.

Mae'n rhaid i bob plentyn oed ysgol â swydd ran amser yn gweithio i gyflogwr, boed hynny'n gyflogedig neu'n wirfoddol, gael ei gofrestru â'r Awdurdod Lleol a chael trwydded i weithio.  Cyfrifoldeb y cyflogwr yw gwneud cais am drwydded gwaith er mwyn cyflogi'r plentyn.

Os ydych chi, fel cyflogwr am i blant weithio i chi, yna mae'n rhaid i chi ystyried y rheolau a'r rheoliadau sy'n llywodraethu sawl awr y gall y plentyn gweithio, pa fath o waith y mae'n gallu'i wneud a'r math o safle y bydd y plentyn yn gweithio arno.

Rhaid i'r cyflogwr gynnal Asesiad Risg Pobl Ifanc o unrhyw beryglon sy'n ymwneud â chyflogi'r plentyn, a rhaid iddo roi gwybod i'r rhiant/y gwarcheidwad am ddeilliant yr asesiad. Rhaid i'r cyflogwr hefyd sicrhau bod y plentyn yn gwisgo'r dillad a'r esgidiau priodol a'i fod yn derbyn hyfforddiant, cyfarwyddyd a goruchwyliaeth addas, ynghyd ag yswiriant priodol.

Cyn pen 7 diwrnod o'r adeg y bydd y plentyn yn dechrau yn ei waith, rhaid i'r cyflogwr lenwi ffurflen gis Cyflogi Plant. Mae'n rhaid i'r cyflogwr lofnodi hwn, a hefyd rhiant/gwarcheidwad y plentyn. Mae'r cais yma'n rhoi manylion y plentyn, oriau'r gwaith, manylion y gweithle a'r math o waith y bydd y plentyn yn ei wneud.

Nid yw'r ddeddfwriaeth yn sôn am faint y mae'n rhaid i'r cyflogwr dalu'r plentyn oed ysgol. Trafodaethau rhwng y cyflogwr, y plentyn a'i riant/gwarcheidwad sy'n pennu hyn. Fodd bynnag, hyd yn oed os na thelir y plentyn, neu os yw'n derbyn taliad mewn nwyddau (e.e. gwersi marchogaeth am ddim, neu ginio neu nwyddau am ddim), bydd y sefyllfa yn dal i gyfrif fel 'cyflogaeth'.

Dylai unrhyw gyflogwr sy'n ystyried cyflogi plentyn a heb wneud hynny cynt gysylltu â'r Gwasanaeth Lles Addysg i gael cyngor.

Dylai cyflogwyr roi sylw i'r canlynol:

  • Mae'n anghyfreithlon cyflogi plentyn dan 13 oed.
  • Mae'n anghyfreithlon cyflogi plentyn heb fod gennych Drwydded Cyflogi Plant.
  • Ni all plant ond gwneud rhai mathau penodol o waith (gweler isod)
  • Ni all plentyn weithio rhwng 7pm a 7am (o ddydd Llun i ddydd Sadwrn)
  • Ni all plentyn weithio am fwy na 2 awr ar ddiwrnod ysgol.
  • Ni all plentyn weithio am fwy na 2 awr ar ddydd Sul, a hynny rhwng 7am a 11am.
  • Ni all plentyn weithio mwy na 12 awr yn ystod unrhyw wythnos ysgol.
  • Gall plentyn 13 neu 14 oed weithio hyd at 5 awr ar ddydd Sadwrn neu wyliau ysgol, hyd at uchafswm o 25 awr yr wythnos yn ystod gwyliau'r ysgol.
  •  Gall plentyn 15 neu 16 oed weithio hyd at 8 awr ar ddydd Sadwrn neu wyliau ysgol, a hyd at uchafswm o 35 awr yr wythnos yn ystod gwyliau'r ysgol.
  • Rhaid i blentyn sy'n gweithio am 4 awr gael egwyl o 1 awr o leiaf.
  • Rhaid i blentyn gael o leiaf 2 wythnos yn olynol o wyliau bob blwyddyn

Dim ond rhai o'r rheolau a'r rheoliadau ynglyn â chyflogi plant yw'r uchod, a chi fel cyflogwr sy'n gyfrifol am sicrhau eich bod yn gwbl ymwybodol o'r Ddeddfwriaeth Cyflogi Plant a bod unrhyw blentyn a gyflogwch yn cael ei gyflogi'n gyfreithlon.

Cyflogaeth sy'n Waharddedig i Blant

Ni plant o unrhyw oed weithio yn y meysydd canlynol:-

  • mewn sinema, theatr, disgo, neuadd ddawns neu glwb nos, ac eithrio mewn cysylltiad â pherfformiad gan blant.
  • gwerthu neu ddosbarthu alcohol, ac eithrio mewn cynwysyddion sydd wedi'u selio. 
  • darparu llaeth.
  • dosbarthu olew tanwydd.
  • mewn cegin fasnachol.
  • casglu neu ddidoli gwastraff.
  • mewn unrhyw waith mwy na 3 metr uwchben y ddaear/lefel y llawr.
  • mewn gwaith lle mae modd dod i gysylltiad â chyfryngau ffisegol, biolegol neu gemegol niweidiol.
  • casglu arian neu ganfasio o ddrws i ddrws ac eithrio dan oruchwyliaeth oedolyn.
  • mewn gwaith lle mae modd dod i gysylltiad â deunyddiau oedolion neu sefyllfaoedd sydd am y rheswm yma yn anaddas mewn ffyrdd eraill i blant weithio ynddynt.
  • gwerthu dros y ffôn.
  • mewn unrhyw ladd-dy neu'r rhan honno o siop cigydd neu safle arall lle lleddir anifeiliaid, neu lle bydd bwtsiera a pharatoi celanedd anifeiliaid i'w gwerthu.
  • fel gweinydd neu gynorthwyydd mewn ffair neu arced neu unrhyw safle arall lle ceir peiriannau awtomatig gemau neu hap neu sgil neu ddyfeisiau tebyg er adloniant y cyhoedd.
  • yn gyfrifol am ofal personol trigolion unrhyw gartref gofal preswyl neu gartref nyrsio. 

Nid yw hyn yn atal plant rhag cymryd rhan mewn perfformiad dan ddarpariaethau trwydded a gyflwynir yn unol â Deddf Plant a Phobl Ifanc 1963 a Rheoliadau Plant (Perfformiadau a Gweithgareddau) (Cymru) 2015.

Cyflogaeth a ganiateir ar gyfer plant 14 neu hyn

Caniateir gwaith ysgafn yn unig ar gyfer plant 14 neu hyn

Cyflogaeth a ganiateir ar gyfer plant 13 oed

 Dim ond yn y categorïau isod y caniateir i blentyn 13 oed wneud gwaith ysgafn:

  •     gwaith amaethyddol neu arddwriaethol
  •     dosbarthu papurau newydd, cylchgronau a deunydd arall wedi'i argraffu
  •     gwaith siop, gan gynnwys stacio silffoedd
  •     siopau trin gwallt
  •     gwaith swyddfa
  •     golchi ceir â llaw ar safle preswyl preifat
  •     mewn caffi neu fwyty
  •     mewn stablau ceffylau
  •     gwaith glanhau mewn gwestai a sefydliadau eraill sy'n cynnig llety
POB OED dydd Llun i ddydd Sadwrn nid cyn 7am neu ar ôl 7pm
  dydd Sul 2 awr yn unig - nid cyn 7am neu ar ôl 11am
  dyddiau Ysgol 1 awr cyn yr ysgol ac 1 awr ar ôl yr ysgol, neu 2 awr ar ôl ysgol
     
13-15 OED dydd Sadwrn a dyddiau ysgol eraill uchafswm o 5 awr y dydd. Dim mwy na 25 awr yr wythnos.
     
15+ OED dydd Sadwrn a gwyliau ysgol eraill uchafswm o 8 awr y dydd. Dim mwy na 35 awr yr wythnos

Ni ddylai unrhyw blentyn gael ei gyflogi am fwy na 4 awr heb o leiaf 1 awr o orffwys a hamdden

Dylai pob plentyn gael o leiaf 2 wythnos yn olynol o wyliau bob blwyddyn.

 
UCHAFSWM O 12 AWR O WEITHIO MEWN UNRHYW UN WYTHNOS YN YSTOD Y TYMOR

Gwneud cais am Drwydded

Os hoffech chi wneud cais am drwydded gwaith i blentyn, lawrlwythwch y ffurflen gais, llenwch hi a dychwelwch hi, ynghyd â ffotograff diweddar o'r plentyn (maint llun pasbort). 'Does dim ffi am hyn.

Clirio

Cyswllt

Prisiau galw

Ymgynghoriadau Cyfredol