Cyngor i asiantau tai

 

Canllawiau Gwerthu Eiddo

Mae'r canllawiau hyn yn diweddaru a disodli 'Canllawiau Gwerthu Eiddo' blaenorol y Swyddfa Masnachu Teg. Tîm Gwerthwyr Tai y Gwasanaeth Safonau Masnach Cenedlaethol o fewn Cyngor Sir Powys sydd wedi'i gynhyrchu yn ei rôl fel yr awdurdod gorfodaeth arweiniol yn y DG ar gyfer Deddf Gwerthwyr Tai 1979. Bwriad y canllawiau yw helpu busnesau gwerthu eiddo i gydymffurfio â Rheoliadau Diogelu Defnyddwyr rhag Masnachu Annheg (2008)(CPRs) a Rheoliadau Diogelu Busnesau rhag Marchnata Camarweiniol 2008 (BPRs) wrth gynnal gweithgareddau yn y DG.

Lawrlwytho dogfen PDF Canllawiau Gwerthu Eiddo  (Medi 2015)

 

 

Mae'r wybodaeth hon ar gyfer pobl sy'n gweithio fel gwerthwyr tai. Mae'n dweud wrthych chi'r hyn y dylech ei wneud i ddiwallu eich goblygiadau cyfreithiol.

 

Mae Deddf Gwerthwyr Tai 1979 yn rheoli eich gwaith fel gwerthwr tai. Ei diben yw sicrhau eich yn bod yn gweithredu yn niddordebau gorau eich cleientiaid, a bod prynwyr a gwerthwyr yn cael eu trin mewn ffordd onest, deg a phrydlon. 

Pam fo'r wybodaeth hon yn bwysig

  • Os na fyddwch yn cydymffurfio â'r gyfraith, gallech gael eich gwahardd rhag gweithio fel gwerthwr tai
  • Os byddwch yn anwybyddu gwaharddiad, gallech gael eich erlyn a'ch dirwyo.

Yn y rhan hon

Gwaith Gwerthwr Tai

Mae Deddf Gwerthwyr Tai 1979 yn benodol am:

  • Bwy all fod yn werthwr tai
  • Pwy na all fod yn werthwr tai

Os ydych yn gwneud gwaith gwerthwr tai, mae'r gyfraith yn berthnasol i chi boed os ydych neu os nad ydych yn:

  • Galw eich hunan yn werthwr tai neu'n disgrifio eich hunan mewn unrhyw ffordd arall
  • Gweithio dros eich hunan neu dros rywun arall.

Pwy sy'n werthwr tai?

Yn ôl y gyfraith, rydych yn werthwr tai os:

  • Ydych yn delio gyda phobl sydd eisiau prynu neu werthu eiddo rhydd-ddaliadol neu brydlesol, led led y DG: mae hyn yn cynnwys eiddo masnachol ac amaethyddol
  • Ydych yn gwneud hyn fel rhan o fusnes
  • Ydych yn gweithredu ar gyfarwyddiadau gan glient.

Ond mae rhai eithriadau pwysig i hyn - gweler 'gweithagreddau nad ydynt yn cael eu rheoli gan y Ddeddf Gwerthwyr Tai’.

Pwy na all fod yn werthwr tai?

Ni allwch fod yn werthwr tai os:

  • Ydych yn fethdalwr sydd heb ei ollwng (ond gallwch weithio i werthwr tai arall, cyn belled â'ch bod ddim yn gweithio i'ch cwmni'ch hunan)
  • Bydd Cyngor Sir Powys yn eich gwahardd rhag y gwaith hwn.

 

Yn ôl i'r brig

Adwerthwyr eiddo ar y rhyngrwyd

Pan mae adwerthwr eiddo yn gweithredu fel gwerthwr tai? 

Er bod y cyfarwyddyd hwn yn delio'n bennaf gydag adwerthwyr eiddo sydd ond yn defnyddio'r rhyngrwyd fel ffordd o weithredu, bydd yr un egwyddorion yn berthnasol i fusnesau eraill sy'n defnyddio dulliau gweithredu eraill ond sydd, trwy rinwedd eu gweithgaredd, yn dod o fewn y diffiniad cyfreithiol o waith gwerthwr tai. 

 

Diffiniad

Dan adran 1 Deddf Gwerthwyr Tai 1979, mae'r diffiniad cyfreithiol o'r hyn a olygir gan waith gwerthwr tai yn eang iawn a hyd yn oes os nad ydych yn galw'ch hunan yn werthwr tai, efallai y cewch eich ystyried yn un dan y gyfraith pan fyddwch yn gwneud pethau penodol. Yn amodol ar rai eithriadau cyfyngedig, byddwch yn ymwneud â gwaith gwerthwr tai os byddwch, trwy wneud busnes a gweithredu ar gyfarwyddiadau trydydd parti (eich client) sy'n dymuno naill ai prynu neu werthu eiddo (diddordeb mewn tir), naill ai (neu'r ddau) yn gwneud y canlynol: 

  • pethau er diben, neu gyda'r golwg, o gyflwyno rhywun sydd naill ai'n dymuno prynu neu werthu eiddo i'ch client, neu
  • bethau a wneir gennych chi i sicrhau gwerthu neu brynu'r eiddo wedi i chi wneud cyflwyniad o'r fath. 

Mae'r gyfraith ond yn gofyn i chi wneud pethau er y diben, neu er mwyn cyflwyno eich client i brynwr neu werthwr er mwyn i chi weithredu fel gwerthwr tai. Nid yw hyn o anghenraid er mwyn i chi gyflwyno eich client mewn gwirionedd i brynwr neu werthwr er mwyn dod o fewn y diffiniad cyfreithiol o waith gwerthwr tai.

 

Eithriad

Os ydych dim ond yn 'cyhoeddi hysbysebion neu gylchredu gwybodaeth, mewn papur newydd neu gyhoeddiad tebyg, yna ni fyddwch yn gweithredu fel gwerthwr tai. Mae'r eithriad hefyd yn cynnwys cyfryngwyr megis pyrth eiddo dros y rhyngrwyd ar gyfer arwerthiannau preifat, sydd ond yn galluogi gwerthwyr preifat i hysbysebu eu heiddo a chynnig ffordd i werthwyr a phrynwyr i gysylltu a chyfathrebu gyda'i gilydd. Mae'r eithriad yn berthnasol ar yr amod nad yw'r busnes yn gwneud unrhyw beth arall sy'n dod o fewn y diffiniad cyffredinol o waith gwerthwr tai (gweler uchod). Ni fyddwch felly'n gweithredu fel gwerthwr tai. Fodd bynnag, mae'r eithriad hwn yn un cul iawn.

 

Gweithgareddau'r rheini sy'n gweithredu fel gwerthwyr tai

Isod mae rhestr o enghreifftiau nad yw'n un cynhwysfawr o'r mathau o weithgareddau y gellir eu cynnal fel arfer gan adwerthwyr eiddo y bydden ni'n ystyried fyddai'n mynd â hwy y tu hwnt i'r eithriad o gyhoeddi hysbysebion neu ddosbarthu gwybodaeth yn unig. Os ydych yn cymryd rhan mewn gweithgareddau o'r fath, byddwch, neu rydych yn debygol, o fod yn cymryd rhan mewn gwaith gwerthwr tai:

  • Anfon manylion eiddo a threfnu sesiynau gweld
  • Cynnig cyngor personol i werthwyr neu brynwyr posibl
  • Derbyn a thrafod ymholiadau gan werthwyr neu brynwyr posibl a throsglwyddo manylion i'ch cleientiaid
  • Darparu tystysgrif perfformiad ynni neu drefnu i ddarparu tystysgrif o'r fath
  • Darparu bwrdd 'Ar Werth' i gleientiaid a/neu ei godi y tu allan i'w heiddo pan mae'r bwrdd yn cynnwys eich manylion cyswllt a'ch bod yn delio gyda phrynwyr posibl ar ran y gwerthwr.

 

Hawliadau camarweiniol

Byddwch yn camarwain defnyddwyr os byddwch yn datgan nad ydych yn gwneud gwaith gwerthwr tai pan fyddwch yn cyflawni hyn. Os ydych yn gweithredu fel gwerthwr tai, rhaid i chi gydymffurfio â'ch dyletswyddau cyfreithiol megis cyflwyno gwybodaeth i'ch cleientiaid ar eu darpar oblygiadau (e.e. rhaid bod yn glir ac yn agored am daliadau) a datgan i brynwyr a gwerthwyr am unrhyw ddiddordeb posibl sydd gennych chi neu rywun cysylltiedig (megis eich partner busnes neu berthynas) o bosibl mewn unrhyw eiddo y mae eu manylion ar eich gwefan.

Yn ôl i'r brig

Cleientiaid

Yr unigolyn sy'n gwerthu eiddo yw eich cleient fel arfer, ond mae Deddf Gwerthwyr Tai 1979 yn berthnasol hefyd os ydych yn cael eich cyfarwyddo i ddod o hyd i eiddo i brynwr. 

Rhaid i chi roi gwybodaeth i gleientiaid posibl am:

  • Ffioedd a thaliadau
  • Gwasanaethau i brynwyr posibl
  • Eich telerau busnes.

Rhaid i chi wneud hyn yn ysgrifenedig cyn gynted ag sy'n bosibl, a rhaid gwneud hyn cyn i chi gytuno i weithredu ar ran cleient.

 

Ffioedd a thaliadau

Mae hwn yn wybodaeth hanfodol y mae'n rhaid i chi ei gyflwyno i gleientiaid posibl yn ysgrifenedig o flaen llaw:

  • Byddwch yn codi ffi gwerthwr dan bob amgylchiadau. Mae hyn yn cynnwys unrhyw ffioedd neu daliadau y byddwch yn ei wneud os bydd yr eiddo'n cael ei dynnu oddi ar y farchnad heb ei werthu
  • Cyfanswm eich ffi. Os nad ydych yn siwr ar y pryd, yna sut y byddwch yn ei gyfrifo
  • Manylion unrhyw daliadau eraill ar ben eich ffi gwerthwr
  • Unrhyw amgylchiadau eraill lle y byddai'n rhaid i'r cleient dalu ffi ychwanegol
  • Cyfanswm unrhyw ffi ychwanegol neu, os nad ydych yn gwybod, amcangyfrif, gan gynnwys manylion am sut y byddwch yn ei gyfrifo.

Lle'r ydych yn cyhoeddi hysbyseb gyffredinol

  • dyfynnu ffi gwerthwr canran, dylai hynny gynnwys y TAW
  • dyfynnu ffi gwerthwr penodedig - dylai hwn gynnwys TAW
  • Lle'r ydych wedi cael eich cyfarwyddo gan gleient
  • dylai ffi gwerthwr canran gynnwys TAW a dylai hefyd gynnwys enghraifft yn seiliedig ar y pris marchnata a gytunir, e.e. 'os bydd eich ty yn cael ei werthu am £300,000, byddwch yn talu ffi o £3600 (1.2% gynnwys TAW)'
  • dylai ffi gwerthwr cyfradd unffurf gynnwys TAW 

Noder: dim ond trafodion o natur fasnachol all ddyfynnu ffioedd sy'n cynnwys TAW.

 

Taliadau ychwanegol

Rhaid i chi gyflwyno dadansoddiad manwl o unrhyw daliadau ychwanegol i'r cleient, hyd yn oed os ydynt yn amcangyfrifon yn hytrach na ffigyrau gwirioneddol. Ni allwch ddangos ffigwr cyfanswm yn unig.

Os byddwch yn ei gweld hi'n anodd rhoi cost ar rai eitemau, gallwch eu hamcangyfrifo. Er enghraifft, efallai na fyddwch yn siwr am eich costau hysbysebu, oherwydd byddant yn dibynnu ar ba mor hir y bydd hi'n ei gymryd i werthu'r eiddo. Yn yr achos hwn, gallech roi amcangyfrif i'ch cleient. Mae'n bosibl na fydd eich cleient bob tro yn derbyn amcangyfrif ac y byddent o bosibl yn hoffi cael dyfynbris pendant.

 

Cynhyrchu amcangyfrif o daliadau

Rhaid i'ch amcangyfrif nodi'n glir yr hyn y mae ar ei gyfer, a dylai roi syniad bras i'ch cleient o'r uchafswm sy'n daladwy. Pan fyddwch yn gwneud amcangyfrif ysgrifenedig, gallwch ddweud ei fod yn 'amcangyfrif o £X, na fydd yn fwy na £Y, heb gymeradwyaeth y cleient'.

Er enghraifft, os byddwch yn llunio llyfryn arbennig i gleient, rhaid i chi ddweud wrthynt faint y bydd yn ei gostio i gynhyrchu nifer penodol o gopiau. Os byddwch angen copiau ychwanegol, bydd rhaid i chi ofyn i'ch cleient i gymeradwyo'r tâl ychwanegol.

 

Cael cymeradwyaeth y cleient i wneud newidiadau

Os bydd angen i chi wneud taliad ychwanegol, rhaid i chi ysgrifennu at eich cleient i gael caniatâd yn gyntaf.

Os oes unrhyw newidiadau i wybodaeth bwysig arall, rhaid i chi ysgrifennu cyn gynted ag sy'n bosibl a sicrhau fod eich cleient yn cytuno.

 

Gwasanaethau i brynwyr posibl

Rhaid i chi ddweud wrth gleient posibl os byddwch chi neu rywun sy'n gysylltiedig â chi yn cynnig unrhyw wasanaethau o bosibl i brynwr eiddo. Rhaid gwneud hyn yn ysgrifenedig cyn i gytuno i weithredu ar ran y gwerthwr.

Does dim angen i chi ddweud wrth y gwerthwr faint y byddwch yn cael eich talu am wasanaethau i'r prynwr.

Bydd rhaid i chi fod yn benodol am y gwasanaeth y byddwch o bosibl yn ei gynnig i brynwr. Er enghraifft, efallai y byddwch yn trefnu:

  • Morgais
  • Yswiriant
  • Gwerthu eiddo'r prynwr
  • Gwasanaeth symud eiddo.

Os byddwch chi neu rywun sy'n gysylltiedig â chi yn cael budd o wasanaethau a gynigir gan rywun arall mewn perthynas â'r gwerthiant, yna bydd yn rhaid i chi ddweud wrth y cleient am y gwasanaeth. Er enghraifft, os byddwch yn cael comisiwn gan rywun yr ydych yn ei argymell i'r prynwr, bydd angen i chi ysgrifennu at eich cleient. Unwaith eto, does dim rhaid i chi ddatgelu faint y byddwch yn cael eich talu.

 

Telerau busnes

Bydd rhaid i chi ysgrifennu at eich cleient i esbonio'r hyn a olygir gan y telerau hyn, os ydych yn bwriadu eu defnyddio hwy yn eich contract:

  • Hawliau gwerthu unigol
  • Asiant unigol
  • prynwr parod sy'n gallu mynd yn ei flaen.

Os byddwch yn defnyddio gwahanol eiriau sydd â'r un ystyr, dylech barhau i ddefnyddio diffiniadau perthnasol i esbonio eich telerau i'r cleient.

 

Diffiniadau

Rydym yn argymell eich bod yn defnyddio'r diffiniadau perthnasol yn llawn. Os gallent fod yn gamarweiniol am unrhyw reswm, rhaid i chi sicrhau bod unrhyw ddiffiniadau eraill yn disgrifio atebolrwydd y cleient i dalu yn gywir.

Yn ôl i'r brig

Datgan diddordeb personol

Rhaid i chi ddatgelu ar unwaith ac yn ysgrifenedig unrhyw ddiddordebau personol sydd gennych chi neu rywun sy'n gysylltiedig â chi mewn trafodiad. Mae 'unigolyn sy'n gysylltiedig â chi' (yn cynnwys partneriaethau, cwmniau a chymdeithasau sydd heb eu corffori yn ogystal ag unigolion), yn golygu unrhyw rai o'r canlynol:

  • eich cyflogwr neu bennaeth
  • rhywun sy'n gweithio i chi neu werthwr
  • unrhyw gydnabod (associate) yr ydych chi neu unrhyw un a nodir uchod yn ei adnabod

Mae 'cydnabod' yn cynnwys rhywun yr ydych yn ei adnabod trwy fusnes, yn ogystal â gwr neu wraig a pherthnasau'r unigolyn a gwr/gwraig cydnabod busnes yr unigolyn.

Os oes gennych ddiddordeb personol presennol, rhaid i chi ddatgan hyn yn ysgrifenedig cyn i chi ddechrau trafodaethau.

Os ydych chi neu rywun sy'n gysylltiedig â chi yn ceisio sicrhau diddordeb yn eiddo eich cleient, rhaid i chi ddweud wrth y cleient cyn gynted ag sy'n bosibl yn ysgrifenedig. Dylech wneud yr un peth os ydych chi neu rywun sy'n gysylltiedig â chi yn gwerthu eich eiddo i'r cleient.

Ni ddylech ofyn am flaendal na'i dderbyn am werthu eiddo y mae gennych ddiddordeb personol ynddo.

Yn ôl i'r brig

Cynnal trafodaethau

Dan Ddeddf Gwerthwyr Tai 1979, rhaid i chi sicrhau fod pawb yn cael eu trin yn gyfartal, yn deg ac yn brydlon wrth:

  • Roi gwybod i gleientiaid am gynigion
  • Rhoi gwybod i gleientiaid am eich gwasanaethau i brynwyr

 Ni ddylech:

  • Wneud datganiadau sy'n camarwain
  • Rhoi disgrifiad ffug o eiddo
  • Dangos ffafriaeth tuag at brynwyr posibl

 

Rhoi gwybod i gleientiaid am gynigion 

Rhaid i chi manylion ysgrifenedig am bob cynnig a dderbynnir gan brynwyr posibl i'ch cleientiaid. Rhaid trosglwyddo'r wybodaeth hon yn brydlon. Gellir anfon y wybodaeth trwy law, dros e-bost, yn y post neu trwy neges ffacs.

Dylech gadw cofnod ysgrifenedig o bob cynnig y byddwch yn ei dderbyn.

Os bydd eich cleient yn dweud wrthych yn ysgrifenedig nad oes angen trosglwyddo rhai cynigion, nid oes angen i chi nodi'r rheini ar bapur o dan yr amgylchiadau hynny. Er enghraifft, gallai hyn ddigwydd os nad yw'r cleient eisiau i chi ysgrifennu gyda chynigion sy'n is na lefel pris penodol. Dylid trin yr eithriad hwn yn ofalus a'i ddefnyddio i eithrio cynigion y mae'r cleient wedi dweud wrthych yn benodol nad ydynt yn dymuno eu derbyn yn unig.

Os ydych wedi  anfon Adroddiad o Weithgaredd Amheus o ran cynnig a wnaed gan ddarpar brynwr, ni ddylech anfon manylion o’r cynnig hwnnw i’r gwerthwr tan i chi dderbyn amddiffyniad gan yr Asiantaeth Troseddu Cenedlaethol, neu ar ôl 7 diwrnod gwaith (p’un bynnag sydd gyntaf)

 

Rhoi gwybod i gleientiaid am wasanaethau i brynwyr

Rhaid i chi ysgrifennu at eich cleient ar unwaith pan ofynnir i chi neu rywun sy'n gysylltiedig â chi i gyflwyno gwasanaethau i brynwr.

Bydd rhaid i chi fod yn benodol am y gwasanaeth y byddwch yn ei gynnig i brynwr. Er enghraifft, efallai y byddwch yn trefnu:

  • Morgais
  • Yswiriant
  • Prynu eiddo'r prynwr
  • Gwasanaeth symud eiddo.

Os ydych chi neu rywun sy'n gysylltiedig â chi yn cael budd o wasanaeth a gynigir gan unrhyw un arall, yna mae'n rhaid i chi ddweud wrth y cleient am y gwasanaethau. Er enghraifft, os byddwch yn cael comisiwn gan rywun yr ydych yn ei argymell i'r prynwr, bydd angen i chi ysgrifennu at eich cleient i ddweud am hyn. Nid oes angen i chi ddweud wrth eich cleient faint y byddwch yn cael ei dalu.

 

Gwneud datganiadau camarweiniol

Mae'n anghyfreithlon i gamarwain prynwyr neu werthwyr mewn unrhyw ffordd. Yn benodol, ni ddylech roi gwybodaeth gamarweiniol am:

  • Gynigion ar gyfer eiddo penodol, neu ddyfeisio cynigion
  • Fodolaeth neu statws unrhyw brynwr posibl.

 

Efallai y bydd datganiad sy'n ffeithiol gywir yn cael ei gyflwyno mewn ffordd gamarweiniol. Dylech gymryd gofal i osgoi hyn.

Dyma enghreifftiau o ddatganiadau camarweiniol:

  • Ni allwch hawlio i gael prynwyr tro cyntaf neu brynwyr arian parod, oni bai y gallwch ddangos pam ydych yn credu fod hyn yn wir.
  • Ni allwch hysbysebu na hawlio fod gennych brynwyr posibl, oni bai y gallwch brofi fod hyn yn wir.

 

Rhoi disgrifiad ffug o eiddo

Ni ddylech wneud datganiad ffug neu gamarweiniol am eiddo, neu ddal gwybodaeth yn ôl a all fod o ddiddordeb materol i gwsmer posibl. Mae hyn yn drosedd dan Reoliadau Diogelu Defnyddwyr rhag Masnachu Annheg 2008.

 

Osgoi ffafriaeth/rhagfarn

Ni ddylech wahaniaethu yn erbyn prynwyr posibl oherwydd nad ydynt eisiau, neu y byddant o bosibl yn gwrthod, derbyn gwasanaethau oddi wrthych chi neu rywun sy'n gysylltiedig â chi.

 

Er enghraifft, ni ddylech:

  • Wrthod cynnig gwybodaeth am eiddo i'r prynwyr hyn
  • Cymryd hirach i anfon gwybodaeth am eiddo i'r prynwyr hyn, o'u cymharu ag eraill
  • Gosod gofynion ychwanegol, fel amod i drosglwyddo cynnig, e.e. eu gorfodi i gael arolwg morgais cyn i chi drosglwyddo eu cynnig i'ch cleient.

 

Yn ôl i'r brig

Trafod arian cleientiaid

Mae gan Ddeddf Gwerthwyr Tai 1979 ofynion penodol am sut i drafod arian cleientiaid. Bydd angen i chi wybod am:

  • Blaendaliadau
  • Talu llog
  • Cadw cyfrifon cleientiaid.

Efallai y bydd gofyn i chi gadw arian ar ffurf blaendaliadau. Golyga hyn eich bod yn cadw arian mewn ymddiriedaeth, a bydd angen i chi cadw cyfrif o arian y cleient mewn ffordd benodol iawn.

Rydym yn argymell eich bod yn siarad gyda'ch cyfrifydd am y gofynion manwl i drafod arian cleientiaid.

 

Blaendaliadau

Mae dau fath o flaendaliadau:

  • Cyn-contract - telir blaendal cyn cyfnewid contractau er mwyn dangos bwriad difrifol i brynu
  • Contract - telir blaendal wrth gyfnewid contractau.

Rhaid i chi roi'r blaendal mewn cyfrif arbennig, a elwir yn 'gyfrif cleient', a sefydlir ar gyfer y diben hwn yn y banc, neu mewn sefydliad ariannol arall.

  • Gallwch dalu arian o gontract cysylltiedig, megis arian a ddefnyddir i brynu carpedi neu lenni, i mewn i gyfrif y cleient.
  • Ni allwch dalu arian unrhyw gleient arall, megis rhenti, i mewn i'r cyfrif hwn.

 

Talu llog

Os cyfanswm y llog ar flaendal o dros £500 yn fwy na £10, rhaid i chi dalu hwn i'r cleient.

 

Cadw cyfrifon cleient

Dyma'r rheolau sylfaenol ar gyfer cyfrifon cleientiaid:

  • Rhaid i chi gadw cofnodion manwl o'r holl drafodion sy'n ymwneud â chyfrif cleient
  • Rhaid i chi roi derbynnebau manwl am yr holl arian y byddwch yn ei dderbyn
  • Rhaid i archwiliwr cymwys archwilio a gwneud adroddiad ar eich cyfrifon o fewn chwe mis o ddiwedd eich blwyddyn cyfrifo
  • Rhaid i chi gyflwyno eich adroddiad archwiliwr diweddaraf, os y gwneir cais am hyn gan rywun a awdurdodwyd, megis swyddog safonau masnach
  • Rhaid i chi gadw'r cyfrifon a'r cofnodion am chwe blynedd wedi diwedd y cyfnod cyfrifo y maent yn ymwneud â hwy
  • Os byddwch yn derbyn y cyfrifoldeb dros y cyfrifon a'r cofnodion oddi wrth rywun arall, gwnewch yn siwr eu bod wedi cael eu cwblhau hyd at ddiwedd y trafodiad, ac yn cael eu cadw am chwe blynedd.


Yn ôl i'r brig

Gorfodi'r Ddeddf

Mae camau gorfodaeth y gellir eu cynnal dan Ddeddf Gwerthwyr Tai 1979 yn cynnwys:

  • Gorchmynion rhybuddio
  • Gorchmynion gwahardd 

Gall y gyfraith gael ei gorfodi gan:

  • Y Tîm Safonau Masnach Cenedlaethol ar gyfer Gwerthwyr Tai
  • Adrannau Safonau Masnach awdurdodau lleol
  • Yr Adran Datblygu Economaidd (Gogledd Iwerddon).

 

Pwerau'r Tîm Safonau Masnach Cenedlaethol ar gyfer Gwerthwyr Tai(NTSEAT)

Gall y NTSEAT gyflwyno gorchmynion rhybuddio a gwahardd a allai eich rhwystro rhag gweithio fel gwerthwr tai. Gall y NTSEAT ofyn i unrhyw un, gan gynnwys cleientiaid a phrynwyr posibl, i roi gwybodaeth neu gyflwyno dogfennau cyn penderfynu cyhoeddi gorchymyn neu gynnal unrhyw weithgareddau gorfodi eraill ai peidio.

 

Gwneud gorchmynion rhybuddio a gwahardd

Gellir gwneud gorchmynion rhybuddio a gwahardd yn erbyn unigolion, partneriaethau neu gwmniau, ac unrhyw un a gyflogir ganddynt.

Bydd NTSEAT yn cyflwyno 'Rhybudd o Gynnig' cyn gwneud gorchymyn. Mae hyn yn rhoi o leiaf 21 diwrnod i'r sawl a effeithir er mwyn esbonio pam na ddylid gwneud y gorchymyn arfaethedig.

 

Gorchmynion rhybuddio

Gall y NTSEAT gyflwyno gorchymyn rhybuddio os byddwch yn torri'r gyfraith o ran:

  • Gwybodaeth ar daliadau
  • Diffiniad o delerau
  • Eich diddordeb personol mewn gwerthiant
  • Gwybodaeth i gleientiaid am gynigion
  • Gwybodaeth i gleientiaid am wasanaethau a gynigir i brynwyr
  • Datganiadau camarweiniol
  • Rhagfarn yn erbyn prynwyr
  • Llog ar arian cleientiaid.

Os byddwch yn torri eich gorchymyn rhybuddio, gallai hyn fod yn braf nad ydych yn cael eich ystyried yn addas i fod yn werthwr tai. Gallech gael eich gwahardd rhag gweithio ymhellach dan orchymyn gwahardd.

 

Gorchmynion gwahardd

Gall y gorchmynion hyn wahardd rhywun rhag pob agwedd ar waith gwerthwr tai neu ran ohono. Gellir gwneud gorchymyn gwahardd os ydych:

  • Wedi torri gorchymyn rhybuddio
  • Wedi cael eich canfod yn euog o dwyll neu anonestrwydd arall, neu drais
  • Wedi gwahaniaethu'n hiliol neu'n rhywiol yn ystod eich gwaith fel gwerthwr tai
  • Wedi cael eich canfod yn euog o droseddau penodol
  • Wedi cael eich canfod yn euog o droseddau penodol o dan y Ddeddf
  • Wedi torri darpariaethau penodol o fewn y Ddeddf
  • Wedi cymryd rhan mewn arfer a ddatganwyd yn annymunol dan y Ddeddf.

Gellir cyflwyno gorchymyn gwahardd boed os cafodd gorchymyn rhybuddio ei wnaed ai peidio yn flaenorol. Os na fyddwch yn cydymffurfio â gorchymyn gwahardd, rydych wedi cyflawni trosedd, a gallwch dderbyn dirwy.

 

Apêl yn erbyn gorchmynion gwahardd

Gallwch apelio i Dribiwnlys Haen Gyntaf ac yna, yn unol â phwyntiau'r gyfraith yn unig, gallwch apelio i'r Uchel Lys. Yn yr Alban, gallwch apelio i'r Llys Sesiynau.

Yn ôl i'r brig

Gweithgareddau nas reolir gan y Ddeddf Gwerthwyr Tai

Mae ychydig o'r gwaith sy'n ymwneud ag eiddo nad yw'n cael ei reoli gan Ddeddf Gwerthwyr Tai 1979. Mae hyn yn cynnwys:

  • Gwaith a wneir gan gyfreithwyr neu eu staff fel rhan o'u gwaith fel cyfreithwyr
  • Arolygon neu brisiadau a gynhelir yn annibynnol o unrhyw waith gwerthwr tai arall
  • Gwaith sy'n ymwneud â cheisiadau cynllunio a materion sy'n dod o fewn deddfwriaeth cynllunio Gwlad a Thref
  • Trefnu rhenti neu reoli eiddo
  • Busnesau sy'n cynnig lle hysbysebu ar gyfer eiddo, heb unrhyw swyddogaeth gwerthwr tai arall - er enghraifft, papurau newydd
  • Busnes cyfryngwr, megis pyrth eiddo ar gyfer arwerthiannau preifat, sy'n galluogi gwerthwyr preifat i hysbysebu eu heiddo'n unig ac yn cynnig ffordd i werthwyr a phrynwyr i gysylltu a chyfathrebu gyda'i gilydd
  • Trafodion eiddo dros y môr
  • Gwaith a wneir yn ystod y broses o drefnu morgeisi.

 

Yn ôl i'r brig

Cynlluniau Iawndal Gwerthwyr Tai

O'r 1 Hydref 2008, mae gofyn i bobl sy'n ymwneud â gwaith gwerthwr tai gydag eiddo preswyl fod yn aelod o gynllun iawndal i werthwyr tai cymeradwy.

Mae manylion cynlluniau sydd wedi'u cymeradwyo ac ar gael ar hyn o bryd i werthwyr tai ymuno â hwy ar ein tudalennau Cynllun Iawndal.

Mae manylion pellach ar y cynlluniau iawndal i werthwyr tai cymeradwy, gan gynnwys sut i ymuno, ar gael ar wefannau'r cynlluniau iawndal eu hunain neu trwy gysylltu â hwy yn uniongyrchol.

Yn ôl i'r brig

Rhagor o Wybodaeth

Cyngor busnes Safonau Masnach

Business Companion (gwefan allanol)

 

 

 

 

 

Clirio