Iechyd a Lles Anifeiliaid

Clefyd Affricanaidd y ceffylau

Os ydych chi'n cadw ceffylau, asynnod neu fulod, bydd angen i chi fod yn ymwybodol o'r clefyd angheuol hwn

Yn y canllaw

Mae'r cyfarwyddyd hwn ar gyfer Cymru

Clefyd sy'n effeithio ar equidae - hynny yw, ceffylau, asynnod a mulod, yw clefyd Affricanaidd y ceffylau. Mae'n glefyd heintus ac angheuol ac fe'i dosberthir fel orbifeirws.

Nid yw'n lledaenu'n uniongyrchol o un ceffyl i'r llall. Yn hytrach, fe'i trosglwyddir gan y gwybedyn Culicoides, sy'n cael ei heintio pan fydd yn bwydo ar equidae eraill heintiedig.

Nid yw erioed wedi bod yn bresennol yn y Deyrnas Unedig. Mae'n digwydd gan mwyaf mewn hinsawdd boeth ac yn ffafrio'r glawiad trwm yn Affrica is-Saharaidd, lle y mae'n rhemp.

Beth yw effaith bosibl y clefyd?

Mae clefyd Affricanaidd y ceffylau'n glefyd hysbysadwy, felly mae'n rhaid i chi gysylltu â'ch swyddfa APHA (Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid a Phlanhigion) leol os byddwch yn amau achos o'r clefyd.

O ganlyniad i natur y clefyd, bydd unrhyw anifeiliaid yr amheuir bod clefyd Affricanaidd y ceffylau arnynt yn cael eu gwahanu a bydd cyfyngiadau ar symud yn cael eu rhoi ar waith. Byddai profion gwaed yn cael eu cynnal i gadarnhau'r clefyd a gallai unrhyw anifeiliaid heintiedig gael eu lladd.

Arwyddion clinigol

Ceir pedair ffurf ar y clefyd: (i) mae un yn effeithio ar yr ysgyfaint, (ii) mae un arall yn effeithio ar y galon, (iii) mae un arall eto'n gymysgedd o'r ddau hyn, neu (iv) fe all fod yn ffurf ysgafn ar y clefyd.

Gall y ffurf ar yr ysgyfaint ddangos yr arwyddion canlynol:

  • twymyn uchel iawn
  • anhawster anadlu, gyda'r geg ar agor a'r pen yn gostwng
  • gallai rhedlif ewynnog lifo o'r trwyn
  • marwolaeth sydyn

Gall y ffurf ar y galon ddangos yr arwyddion canlynol:

  • twymyn, a ddilynir gan chwyddo yn y pen a'r llygaid
  • mewn achosion difrifol, bydd y pen cyfan yn chwyddo
  • colli'r gallu i lyncu, a gallai arwyddion colig ymddangos
  • gwaedu (ysgafn) ym mhilenni'r geg a'r llygaid
  • marwolaeth arafach na'r ffurf ar yr ysgyfaint, gan ddigwydd bedwar i wyth niwrnod ar ôl i'r dwymyn ddechrau
  • cyfradd marwolaeth is na'r ffurf ar yr ysgyfaint

Nodweddir y ffurf gymysg gan arwyddion y ddwy ffurf uchod ar y clefyd.

Nodweddir y ffurf 'twymyn' ysgafnaf gan dwymyn heb yr arwyddion clinigol eraill, a dyma'r ffurf sydd â'r gyfradd marwolaeth isaf.

Beth fydd yn digwydd os caiff y clefyd ei gadarnhau?

Bydd y safle lle y cadarnheir y clefyd yn cael ei roi dan gyfyngiad fel na all unrhyw anifeiliaid symud i mewn iddo nac allan ohono.

Gallai ardal reoli, ardal ddiogelu ac ardal oruchwylio gael eu sefydlu o amgylch y safle heintiedig.

Mae'n rhaid i'r ardal reoli fod â radiws o 20 cilometr o leiaf, mae'n rhaid i'r ardal ddiogelu fod â radiws o 100 cilometr o leiaf ac mae'n rhaid i'r ardal oruchwylio fod â radiws o 150 cilometr o leiaf, gyda chanolbwynt pob un yn y rhan o'r safle sy'n fwyaf priodol i reoli'r clefyd ym marn Gweinidogion Cymru.

Gallai cyfyngiadau gael eu gosod ar symud ceffylau yn yr ardaloedd hyn, ac mae'n bosibl y bydd yn rhaid iddynt gael eu profi.

A all pobl ddal y clefyd?

Nid yw clefyd Affricanaidd y ceffylau'n effeithio ar bobl, felly nid oes unrhyw oblygiadau i iechyd y cyhoedd na phobl.

Beth y gellir ei wneud i leihau'r risgiau?

Cynnal bioddiogelwch da. Mae cyfarwyddyd ar gael ar y wefan GOV.UK.

Os byddwch yn mewnforio unrhyw anifeiliaid, gwnewch yn siwr eu bod yn cael eu gwahanu a'u monitro. Mae'n rhaid i bob mewnforyn gydymffurfio â'r gofynion cyfreithiol ac mae'n rhaid i chi sicrhau bod yr holl ddogfennau ar gyfer ceffylau sy'n cael eu mewnforio yn gyflawn ac yn gywir.

Os ydych yn pryderu bod eich ceffyl, asyn, ac ati yn sâl, dylech gysylltu â'ch milfeddyg lleol.

Os ydych yn amau bod gan eich ceffyl unrhyw un o arwyddion clinigol clefyd Affricanaidd y ceffylau, bydd angen i chi roi gwybod i APHA ar unwaith, yn ogystal â'ch milfeddyg preifat. Gweler Clefydau hysbysadwy mewn anifeiliaid ar y wefan GOV.UK.

Deddfwriaeth sy'n berthnasol i glefyd Affricanaidd y ceffylau

Mae Rheoliadau Clefyd Affricanaidd y Ceffylau (Cymru) 2013 yn gwneud darpariaethau ar gyfer ymdrin ag unrhyw achosion a amheuir ac a gadarnheir o glefyd Affricanaidd y ceffylau. Maen nhw'n rhoi'r grym i sefydlu ardaloedd rheoli ac yn caniatáu i swyddogion milfeddygol gymryd samplau gwaed o anifeiliaid yn yr ardaloedd hynny.

Mae'r Rheoliadau'n gosod darpariaethau arbennig ar gyfer ymdrin â lladd-dai a cheffylau nad ydynt yn gaeth, ac yn gwahardd brechu yn erbyn clefyd Affricanaidd y ceffylau ac eithrio yn yr amgylchiadau yr ymdrinnir â hwy yn y Rheoliadau.

Darllen ychwanegol

Mae'r Strategaeth Rheoli Clefyd Affricanaidd y Ceffylau ar gyfer Prydain Fawr ar gael ar y wefan GOV.UK.

Sylwer

Bwriedir y wybodaeth hon ar gyfer cyfarwyddyd; dim ond y llysoedd all roi dehongliad awdurdodol o'r gyfraith.

Mae'n bosibl y bydd dolenni 'Deddfwriaeth allweddol' y canllaw yn dangos fersiwn wreiddiol y ddeddfwriaeth yn unig, er y ceir dolenni i ddeddfwriaeth ddiwygio ar wahân lle y mae'n perthyn yn uniongyrchol i gynnwys canllaw. Gellir gweld gwybodaeth ynghylch gwelliannau i ddeddfwriaeth y Deyrnas Unedig ar dab 'Rhagor o Adnoddau' pob dolen; fel arfer, ymgorfforir gwelliannau i ddeddfwriaeth yr Undeb Ewropeaidd yn y testun.

Deddfwriaeth allweddol

Rheoliadau Clefyd Affricanaidd y Ceffylau (Cymru) 2013

Adolygwyd / diweddarwyd ddiwethaf: Gorffennaf 2015

© 2017 itsa Ltd.

Yn ôl i'r Rhestr o Hysbysebion

Clirio

Cyswllt

Prisiau galw

Cyswllt

Prisiau galw

Ymgynghoriadau Cyfredol