Iechyd a Lles Anifeiliaid

Cynhyrchu eich bwyd anifeiliaid anwes eich hun

Cydnabod goblygiadau cyfreithiol gwneud bwyd anifeiliaid anwes gartref, gan gynnwys yr angen i gofrestru / cael eich cymeradwyo

Yn y canllaw

Mae'r cyfarwyddyd hwn ar gyfer Cymru

Mae'r canllaw hwn yn trafod cynhyrchu bwyd anifeiliaid anwes a rhoddir pwyslais benodol ar gynhyrchu bwydydd a danteithion anifeiliaid anwes yn eich cartref eich hun - er enghraifft, bisgedi cwn.

Cyn i chi ddechrau gweithgynhyrchu unrhyw fwydydd anifeiliaid anwes, cysylltwch â'ch gwasanaeth safonau masnach lleol i gael cyngor oherwydd ni chaiff unrhyw fusnesau bwyd anifeiliaid, yn cynnwys pob cynhyrchwr bwyd anifeiliaid anwes, weithredu heb gael ei gofrestru neu ei gymeradwyo (lle bo'n briodol) gan ei awdurdod lleol - y gwasanaeth safonau masnach fel arfer.

Mae rheoliadau'r Undeb Ewropeaidd (UE) hefyd yn mynnu fod yr Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid a Phlanhigion (APHA), fel yr awdurdod cymwys, yn cymeradwyo safleoedd cynhyrchu lle mae bwyd anifeiliaid anwes yn defnyddio neu'n ymgorffori cynhyrchion sy'n tarddu o anifeiliaid - er enghraifft, wyau, cig, llaeth, menyn, mêl. Mae hyn yn cynnwys safleoedd cynhyrchu bwyd anifeiliaid anwes mewn tai domestig, hyd yn oed os defnyddir cynhyrchion sy'n tarddu o anifeiliaid yr ystyrir eu bod yn addas i'w bwyta gan bobl.

Rhaid i fwydydd anifeiliaid anwes fod wedi'u labelu yn unol â'r gofynion labelu gorfodol, y gellir cyfeirio atynt weithiau fel 'datganiad statudol'.

Beth yw bwyd anifeiliaid anwes?

Bwyd anifeiliaid anwes yw unrhyw gynnyrch a gynhyrchir gan gynhyrchwr bwydydd anifeiliaid anwes (hyd yn oes os caiff ei gynhyrchu yn eich cartref eich hun) - naill ai wedi'i brosesu, wedi'i brosesu'n rhannol neu heb ei brosesu - y bwriedir i anifeiliaid anwes ei amlyncu ar ôl ei roi ar y farchnad. Fel arfer, bydd bwyd anifeiliaid anwes ar ffurf cymysgedd fras, ciblau/bisgedi, neu fwyd gwlyb mewn tuniau neu godau, ond mae hefyd yn cynnwys cacennau cwn a danteithion tebyg eraill, er enghraifft.

Cynhyrchu bwydydd anifeiliaid anwes

Mae'r diwydiant bwyd anifeiliaid anwes wedi'i reoleiddio'n gaeth (gweler Deddfwriaeth allweddol isod), ac mae'r ddeddfwriaeth hon yr un mor berthnasol i'r hyn y gellir ei ddisgrifio fel cynhyrchu bwyd anifeiliaid anwes ar raddfa fasnachol ac i weithgynhyrchwyr ar raddfa lai, yn cynnwys yng nghartref preifat unigolyn.

Mae deddfwriaeth ynghylch bwydydd anifeiliaid yn tarddu o'r UE (yn hytrach na'r DU), a'r egwyddor drosfwaol yw fod rhaid cynhyrchu bwyd anifeiliaid, yn cynnwys bwyd anifeiliaid anwes, o dan amgylchiadau hylan, a bod y cynnyrch gorffenedig yn ddiogel, ddim yn berygl i iechyd anifeiliaid na phobl ac yn hollol olrheiniadwy. Caiff y prif ddeddfwriaethau i'w hystyried wrth gynhyrchu bwyd anifeiliaid anwes, hyd yn oed yn eich cartref eich hun, eu disgrifio isod.

Mae Rheoliad yr UE (EC) Rhif 183/2005 sy'n disgrifio gofynion hylendid porthiant anifeiliaid yn mynnu fod diogelwch a hylendid bwydydd anifeiliaid yn cael eu hystyried yn ystod pob cam o'r broses cynhyrchu bwyd anifeiliaid anwes, ble bynnag bydd hyn yn digwydd. Mae'r Rheoliad yn disgrifio'r safonau gweithredu y mae'n rhaid i bob cynhyrchydd bwyd anifeiliaid anwes gadw atynt. Mae'r Rheoliad yn crynhoi'r gofynion hylendid bwyd anifeiliaid ym meysydd:

  • cyfleusterau ac offer
  • personél
  • cynhyrchu
  • rheoli ansawdd yn cynnwys Pwyntiau Rheoli Critigol Dadansoddi Peryglon (HACCP - system rheoli diogelwch bwydydd anifeiliaid)
  • storio a chludo
  • cadw cofnodion, yn cynnwys olrheiniadwyedd
  • cwynion ac adalw cynhyrchion

Mae'n rhaid i bob cynhyrchydd bwyd anifeiliaid anwes hefyd gydymffurfio â Rheoliad yr UE (EC) Rhif 767/2009 ynghylch gosod porthiant anifeiliaid ar y farchnad a'u defnyddio. Mae'r ddeddfwriaeth hon yn cwmpasu materion megis:

  • gofynion diogelwch a marchnata - dylid rhoi ystyriaeth arbennig i'r math o rywogaeth a'r math o anifail anwes rydych yn cynhyrchu bwyd ar ei gyfer
  • gofynion labelu, cyflwyno a phacio caeth, yn cynnwys datganiadau dadansoddol
  • cyfrifoldebau cynhyrchwyr
  • prawf o unrhyw honiadau, yn cynnwys honiadau ynghylch maeth
  • gwahardd camarwain prynwyr
  • gwahardd gwneud honiadau meddygyniaethol

Mae'r Rheoliad hwn hefyd yn cwmpasu sylweddau annymunol a dibenion maethol penodol - er enghraifft:

  • lefelau uchaf yr halogyddion amrywiol a ganiateir mewn bwyd anifeiliaid anwes (er enghraifft, arsenic, plwm, diocsinau a rhai plaladdwyr penodol)
  • sylweddau penodol na ddylid eu defnyddio mewn bwydydd anifeiliaid

Mae Rheoliad (EC) Rhif 1831/2003 ynghylch ychwanegion i'w defnyddio mewn maeth anifeiliaid yn cynnwys darpariaethau i reoli ychwanegion mewn bwyd anifeiliaid anwes. Mae'r rheolaethau hyn yn ymwneud ag ychwanegion (yn cynnwys fitaminau, lliwyddion, cyflasau a rhwymwyr) yr awdurdodwyd eu defnydd mewn bwydydd anifeiliaid ac mae'n cwmpasu materion megis:

  • categoreiddio ychwanegion bwydydd anifeiliaid
  • awdurdodi ychwanegion bwydydd anifeiliaid
  • labelu a deunydd pacio ychwanegion bwydydd anifeiliaid
  • darpariaethau yn ymwneud â rhestr yr UE o ychwanegion

Mae Rheoliad yr UE (EC) Rhif 1069/2009 sy'n disgrifio rheolau iechyd mewn perthynas â sgil-gynhyrchion anifeiliaid na fwriedir i bobl eu bwyta yn ymwneud â sgil-gynhyrchion anifeiliaid - er enghraifft, deunyddiau sy'n tarddu o anifeiliaid yr ystyrir eu bod yn ychwanegol i'r hyn sydd ei angen i'w fwyta gan bobl neu na chânt eu bwyta fel arfer gan bobl yn y DU, ac sy'n deillio o anifeiliaid a archwiliwyd ac a gymeradwywyd fel rhai sy'n addas i'w bwyta gan bobl cyn eu lladd. Gall hefyd gynnwys cynhyrchion sy'n tarddu o anifeiliaid - er enghraifft, wyau, llefrith, menyn, mêl ac ati.

Caiff deunyddiau neu gynhyrchion anifeiliaid o'r natur hwn, na fwriedir iddynt gael eu bwyta gan bobl, eu hystyried yn 'sgil-gynghyrchion anifeiliaid' o dan y Rheoliad hwn (fel arfer ABP categori 3). Ni ddylai deunydd o'r fath gynnwys unrhyw glefyd trosglwyddadwy, sydd felly yn gwahardd deunyddiau o anifeiliaid sy'n marw, wedi'u heintio neu rai anabl. Mae ar gynhyrchwyr bwyd anifeiliaid anwes sy'n defnyddio ABP categori 3 angen cymeradwyaeth APHA. Mae hyn yn cynnwys safleoedd cynhyrchu bwyd anifeiliaid anwes mewn tai domestig, pa un ai a ddefnyddir cynhyrchion sy'n tarddu o anifeiliaid yr ystyrir eu bod yn addas i'w bwyta gan bobl neu beidio.

Mae gwybodaeth a chanllawiau ynghylch deddfwriaeth berthnasol ar gael ar wefan yr Asiantaeth Safonau Bwyd.

Cofrestu ag awdurdod lleol neu gael cymeradwyaeth ganddo

Mae Rheoliad (EC) Rhif 183/2005 sy'n disgrifio gofynion hylendid porthiant anifeiliaid yn mynnu fod unrhyw fusnesau bwydydd anifeiliaid wedi'u cymeradwyo neu wedi'u cofrestru â'u hawdurdod lleol, fel sy'n briodol (gweler sut i ymgeisio i gael cymeradwyaeth neu i gofrestru ar wefan yr Asiantaeth Safonau Bwyd). Mae hyn yn berthnasol i bob cynhyrchydd bwyd anifeiliaid anwes, waeth pa mor fawr neu fach ydyw, ac ni ddylai weithredu heb gofrestru neu gael cymeradwyaeth o'r fath.

Mae Rheoliad yr UE (EC) Rhif 183/2005 yn cynnwys amodau amrywiol y mae'n rhaid i gynhyrchwyr bwyd anifeiliaid anwes gydymffurfio â hwy. Mae'n rhaid cydymffurfio â gofynion atodiad II (PDF 1.1MB) y Rheoliad mewn perthynas ag unrhyw fwyd anifeiliaid anwes a gynhyrchir.

Gallwch gofrestru am ddim â'ch awdurdod lleol. Os bydd angen cymeradwyaeth, bydd rhaid talu ffi.

Cymeradwyaeth gan APHA ar gyfer cynhyrchion sy'n cynnwys cynhyrchion sy'n tarddu o anifeiliaid

Os bydd cynhyrchu bwyd anifeiliaid anwes, hyd yn oed yn eich cartref eich hun, yn cynnwys cynhwysion o gynhyrchion sy'n tarddu o anifeiliaid, a hyd yn oed os yw'r cynhyrchion hyn yn addas i'w bwyta gan bobl - er enghraifft, defnyddio cynhwysion a brynwyd yn uniongyrchol o archfarchnad - bydd angen cymeradwyaeth APHA (yn ogystal â chofrestru â'r awdurdod lleol neu gael cymeradwyaeth ganddo). Mae hyn yn deillio o'r ffaith y caiff bwydydd i bobl sy'n tarddu o anifeiliaid eu hystyried yn sgil-gynhyrchion anifeiliaid categori 3 (ABP) os defnyddir hwy i gynhyrchu bwyd anifeiliaid anwes. Mae angen cymeradwyaeth gan APHA fel safle cynhyrchu bwyd anifeiliaid anwes i drafod ABP o'r fath.

Er mwyn rhoi cymeradwyaeth o'r fath, er enghraifft, mewn cartref domestig, rhaid sicrhau'n gaeth y caiff holl gynhwysion bwyd anifeiliaid anwes eu harwahanu oddi wrth fwyd y bwriedir ei fwyta gan bobl yn ystod pob cam o'r prosesu er mwyn diogelu iechyd anifeiliaid a phobl. Gellir cyflawni arwahanu o'r fath trwy fod â chyfleusterau sy'n hollol ar wahân - er enghraifft, cegin, gweithle a lle storio penodol - neu trwy sicrhau'n gaeth fod y bwydydd hyn yn cael eu paratoi ar adegau ar wahân a bod rhaglen lanhau a gofnodir yn llawn yn digwydd. Mae angen rheoli peryglon gan ddefnyddio cynllun HACCP ysgrifenedig wedi'i ategu gan raglenni rhagofynnol.

Un o ofynion cymeradwyaeth gan APHA yw trefn reolaidd o brofion microbiolegol am salmonela ac enterobacteriaceae. Rhaid gwneud hyn mewn labordy wedi'i chymeradwyo gan UKAS yn unol ag ISO 17025 at ddibenion ABP. Gellir canfod rhestr o labordai cymeradwy  ar wefan UKAS.

Mae rhagor o ganllawiau ynghylch cynhyrchu bwyd anifeiliaid anwes yn cynnwys ABP ar gael ar y wefan GOV.UK.

Labelu

Rhaid labelu bwyd anifeiliaid anwes yn unol â'r gofynion labelu cyffredinol gorfodol a'r gofynion labelu penodol gofynol yn unol â Rheoliad yr UE (EC) Rhif 767/2009 ynghylch gosod bwyd anifeiliaid ar y farchnad a'i ddefnyddio.

Mae gwybodaeth fanwl ynghylch gofynion labelu a chyflwyno labelau bwyd anifeiliaid anwes ar gael yn 'Manwerthu bwyd anifeiliaid anwes'.

Canllawiau ynghylch cynhyrchu bwydydd anifeiliaid anwes yn ddiogel

Mae'r Comisiwn Ewropeaidd wedi rhoi cydnabyddiaeth ffurfiol i Ganllaw Arfer Da yn ymwneud â Gweithgynhyrchu Bwydydd Anifeiliaid Diogel FEDIAF (Fédération Européenne de l'Industrie des Aliments pour Animaux Familiers - sy'n cael ei adnabod hefyd fel Ffederasiwn Diwydiant Bwyd Anifeiliaid Anwes Ewrop). Nod pennaf y ddogfen hon yw cynnig canllawiau i sicrhau bod bwyd anifeiliaid anwes yn addas ac yn ddiogel at ddibenion bwydo anifeiliaid anwes, ac ar yr un pryd, yn diwallu gofynion perthnasol deddfwriaeth Ewrop. Mae'r canllaw hwn yn cwmpasu cynhyrchu, storio a dosbarthu bwyd anifeiliaid anwes a gynhyrchir yn Ewrop, yn ogystal â mewnforion o drydydd gwledydd i'r DU, ond ni ddylid ei ddefnyddio yn lle gofynion rheoleiddio cenedlaethol.

Cosbau

Mae methu cydymffurfio â'r gofynion hyn yn dramgwydd troseddol. Y gosb fwyaf ar gollfarn yw dirwy ddiderfyn a dwy flynedd yn y carchar.

Sylwer

Bwriedir y wybodaeth hon at ddibenion cyfarwyddyd; dim ond y llysoedd all roi dehongliad awdurdodol o'r gyfraith.

Mae'n bosibl y bydd dolenni 'Deddfwriaeth allweddol' y canllaw yn dangos fersiwn wreiddiol y ddeddfwriaeth yn unig, er y ceir dolenni i ddeddfwriaeth ddiwygio ar wahân lle y mae'n perthyn yn uniongyrchol i gynnwys canllaw. Gellir gweld gwybodaeth ynghylch gwelliannau i ddeddfwriaeth y Deyrnas Unedig ar dab 'Rhagor o Adnoddau' pob dolen; fel arfer, ymgorfforir gwelliannau i ddeddfwriaeth yr Undeb Ewropeaidd yn y testun.

Deddfwriaeth allweddol

Rheoliad yr UE (EC) Rhif 1831/2003 ynghylch ychwanegion i'w defnyddio mewn maeth anifeiliaid
Rheoliadau Porthiant (Hylendid a Gorfodaeth) (Cymru) 2005
Rheoliad yr UE (EC) Rhif 183/2005 sy'n amlinellu gofynion glendid porthiant anifeiliaid
Rheoliad yr UE (CE) Rhif 767/2009 ynghylch gosod bwydydd anifeiliaid ar y farchnad a'u defnyddio
Rheoliad yr UE (CE) Rhif 1069/2009 sy'n disgrifio rheoliadau iechyd ynghylch sgil-gynhyrchion anifeiliaid a chynhyrchion deilliadol na fwriedir i bobl eu defnyddio (Rheoliad Sgil-gynhyrchion anifeiliaid)
Rheoliadau Bwyd Anifeiliaid (Cymru) 2010
Rheoliad yr UE (CE) Rhif 142/2011 sy'n gweithredu Rheoliad (EC) Rhif  1069/2009 a Chyfarwyddeb 97/78/EC
Rheoliadau Sgil-gynhyrchion Anifeiliaid (Gorfodi) (Cymru) 2011

Adolygwyd/diweddarwyd ddiwethaf: Mai 2015

© 2017 itsa Ltd.

Yn ôl i'r Rhestr o Hysbysebion

Clirio

Cyswllt

Prisiau galw

Cyswllt

Prisiau galw

Ymgynghoriadau Cyfredol