Iechyd a Lles Anifeiliaid

Firws Schmallenberg

Dewch i wybod mwy am yr afiechyd hwn a'r effaith y gallai ei gael ar dda byw

Yn y canllaw

  • Beth yw effeithiau posibl y clefyd?
  • Arwyddion clinigol
  • Beth fydd yn digwydd os canfyddir anifail amheus?
  • Beth fydd yn digwydd os caiff y clefyd ei gadarnhau?
  • A all pobl ddal y clefyd?
  • Allai hyn effeithio ar y bwyd a fwytâf?
  • Beth ellir ei wneud i leihau'r peryglon?
  • Deddfwriaeth sy'n berthnasol i SBV
  • Deddfwriaeth allweddol

Mae'r canllaw hwn i Gymru a Lloegr

Cafwyd yr adroddiad cyntaf am firws Schmallenberg (SBV), a enwyd ar ôl y dref yng Ngogledd y Rhein yn yr Almaen ble cafodd ei ganfod am y tro cyntaf, ym mis Tachwedd 2011, a gwyddys ei fod yn achosi namau cydenedigol mewn gwartheg, defaid, geifr ac efallai alpacas a cheirw.

Credir y caiff ei drosglwyddo gan wybed o dir mawr Ewrop, a chadarnhawyd fod y clefyd hwn yn bresennol yn y Deyrnas Unedig am y tro cyntaf yn Ionawr 2012. Er nad yw'n glefyd hysbysadwy, gofynnir i geidwaid da byw gysylltu â'u milfeddyg os byddant yn canfod achosion o wartheg newydd-anedig neu farw-anedig sy'n arddangos camffurfiadau neu symptomau clefydau nerfol.

Canfuwyd firws Schmallenberg yng Ngwlad Belg, yr Almaen, yr Iseldiroedd a'r Deyrnas Unedig.

Beth yw effeithiau posibl y clefyd?

O ran y dull o drosglwyddo'r firws, nid oes tystiolaeth ac eithrio o fam i'w hepil trwy'r brych neu gludo'r clefyd ar fector megis brathiadau gwybed, mosgitos neu widdon. Mae'r tebygolrwydd o SBV yn goroesi dros fisoedd y gaeaf ac yn lledaenu ac yn dod i'r amlwg wedi hynny yn anodd ei asesu oherwydd diffyg data am y clefyd.

Pe bai'r firws yn goroesi'r gaeaf tan fisoedd yr haf, awgrymir y buasai'n fwy tebygol o ailymddangos rhwng Ebrill a Mai. Mae'n debygol o effeithio ar ranbarthau na effeithiwyd arnynt yn flaenorol, os cymerir yn ganiataol fod anifeiliaid yr effeithiwyd arnynt yn flaenorol yn imiwn, ond unwaith eto, mae diffyg gwybodaeth yn golygu fod hyn yn ansicr.

Mae Awdurdod Diogelwch Bwyd Ewrop (EFSA) wedi paratoi adroddiad ar Ddadansoddiad o Ddata Epidemiolegol ac Asesiad o Effaith, sy'n darparu asesiad cyffredinol o effaith yr haint ar iechyd anifeiliaid, cynhyrchiant anifeiliaid a lles anifeiliaid.

Mae hwn yn firws sydd newydd ei adnabod, felly erys sawl agwedd o'r clefyd yn weddol anhysbys nes gwneir rhagor o ymchwil. Yn gyffredinol, mae'r effaith yn y rhan fwyaf o fuchesi neu breiddiau yr effeithiwyd arnynt wedi bod yn isel, er bod rhai ceidwaid da byw yn dweud eu bod wedi cael colledion mwy difrifol.

Arwyddion clinigol

Mewn gwartheg yn eu llawn dwf, gwyddys fod yr haint wedi arwain at ddolur rhydd, cynhyrchu llai o laeth a/neu dwymyn, ond ceir adferiad llawn a chyflym dros gyfnod o ddiwrnodau a bydd buchesi cyfan yn gwella'n llawn o fewn 2-3 wythnos.

Nid hysbyswyd am arwyddion clinigol o'r fath mewn defaid yn eu llawn dwf.

Mae SBV hefyd yn gysylltiedig ag abnormaleddau mewn anifeiliaid newydd-anedig a marw-anedig yn dilyn heintio'r fam. Mae camffurfiadau o'r fath - hyd yn hyn - wedi cynnwys coesau cam, cymalau anystwyth, gyddfau neu esgyrn cefn dirdro, penglogau pantiog yr olwg, safnau isaf byr ac abnormaleddau'r ymennydd. Ymddengys fod difrifoldeb symptomau o'r fath yn dibynnu pryd ddigwyddodd yr haint yn ystod y beichiogrwydd. Efallai caiff rhai ei geni yn edrych yn normal yr olwg, ond bydd ganddynt symptomau nerfol megis dallineb, methu sugno, methu codi neu gonfylsiynau.

Disgwylir y bydd SBV yn symbylu adwaith imiwn cryf, felly diogelir anifeiliaid a heintir rhag anhwylderau dilynol ac ni fyddant fel arfer yn esgor ar ragor o epil anffurfiedig. Fodd bynnag, , oherwydd bod hwn yn glefyd newydd mae ansicrwydd anochel ynghylch yr union effeithiau.

Beth fydd yn digwydd os canfyddir anifail amheus?

Nid yw hwn yn glefyd hysbysadwy, ond fe'ch cynghorir a gofynnir i chi gysylltu â'ch milfeddyg os gwelwch achosion mewn gwartheg newydd-anedig neu ffetsyau newydd-anedig, anffurfiedig neu sy'n dangos symptomau o glefyd nerfol a byddwch yn amau SBV. Yna, dylai milfeddygon gysylltu â swyddfa leol APHA os byddant yn amau SBV.

Lle bydd yr arwyddion clinigol yn cyd-fynd â diffiniad achos o SBV llym, caiff samplau o'r siroedd ble nad yw SBV wedi'i ganfod yn flaenorol eu profi am ddim. Anogir hefyd y dylid hysbysu ynghylch a phrofi achosion llym posibl mewn siroedd ble mae SBV eisoes wedi'i gadarnhau.

Beth fydd yn digwydd os caiff yr afiechyd ei gadarnhau?

Caiff manylion safleoedd sydd ag achos amheus neu achos wedi'i gadarnhau o'r clefyd eu trin yn gyfrinachol, ac ni chant eu cyhoeddi. Nid yw SBV yn glefyd hysbysadwy, felly ni fydd cyfyngiadau ar symudiadau.

Lle amheuir achos o'r clefyd mewn anifeiliaid newydd-anedig byw, yn dibynnu ar ddifrifoldeb y symptomau, bydd eich milfeddyg yn debyg o fynnu ewthanasia i atal rhagor o ddioddefaint.

Yn achos clefyd llym mewn gwartheg, eto yn ddibynnol ar yr amgylchiadau, bydd eich milfeddyg yn debygol o fynnu ewthanasia i wartheg newydd-anedig sydd wedi'u hanffurfio'n ddifrifol, ond efallai gwnaiff fonitro symptomau mewn gwartheg yn eu llawn dwf.

Rhaid cofio y gall camffurfiadau sy'n effeithio ar wyn a lloi sydd wedi dod i gysylltiad â'r firws yn ystod beichiogrwydd arwain at drafferthion wrth esgor. Ni ddylid defnyddio grym gormodol yn ystod y broses geni oherwydd gallai hyn achosi anaf i'r fam ac i'w hepil. O ganlyniad i hynny, dylai ceidwaid da byw gysylltu â'u milfeddyg yn yr achosion hynny na ellir eu geni'n naturiol.

Dylech ystyried hefyd a fuasai unrhyw abnormaleddau yn effeithio ar ddefnydd arfaethedig yr anifeiliaid yn y dyfodol a'u ffitrwydd i deithio yn y tymor hir.

A all pobl ddal y clefyd?

Mae asesiad ledled Ewrop wedi casglu fod pobl yn annhebygol o ddal y clefyd. Fodd bynnag, argymhellir fod ceidwaid da byw ac eraill sydd mewn cysylltiad agos â da byw yn dilyn mesurau arfer da presennol wrth weithio gyda da byw a deunydd a erthylir.

Dylai merched beichiog hefyd ddilyncanllawiau presennol Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig (Defra) sy'n eu cynghori i osgoi cysylltiad agos ag anifeiliaid (yn cynnwys defaid, gwartheg a geifr) sy'n esgor ar epil.

Allai hyn effeithio ar y bwyd a fwytâf?

Nid oes unrhyw dystiolaeth bresennol y gallai SBV achosi salwch mewn pobl. Mae hwn yn firws newydd ac mae gwaith yn mynd rhagddo i ganfod a allai effeithio ar bobl mewn unrhyw ffordd. Am ragor o wybodaeth, ewch i wefan yr Asiantaeth Safonau Bwyd.

Beth ellir ei wneud i leihau'r peryglon?

Nid oes triniaeth na brechiad ar gael ar gyfer y clefyd hwn ar hyn o bryd. Mae angen rhagor o waith i benderfynu pa fesurau rheoli a all fod yn briodol.

Bydd rheoli gwybed yn annhebygol o fod yn effeithiol o ystyried eu bod mor gyffredin, ac ymddengys eu bod yn lledaenu SBV yn effeithiol iawn.

Mae'n bwysig gweithredu mesurau hylendid caeth wrth gynorthwyo â genedigaethau wyn a lloi.

Deddfwriaeth sy'n berthnasol i SBV

Nid yw firws Schmallenberg yn glefyd hysbysadwy, fel nid oes unrhyw oblygiad cyfreithiol i gynhyrchwyr hysbysu unrhyw un am achos o'r clefyd. Fodd bynnag, cynghorir ceidwaid da byw yn gryf i gysylltu â'u milfeddyg os byddant yn credu fod ganddynt achosion ymhlith eu stoc.

Mae Deddf Lles Anifeiliaid 2006 yn gwneud perchnogion a cheidwaid yn gyfrifol am sicrhau y diwellir anghenion lles eu hanifeiliaid. Ymysg pethau eraill, mae gwarchod anifail rhag poen, anaf, dioddefaint neu glefyd yn un o'r gofynion. Gall unrhyw un sy'n trin anifail yn greulon, neu sy'n methu diwallu ei anghenion lles, gael ei wahardd rhag perchen ar anifeiliaid, cael dirwy o hyd at £20,000 a/neu gael ei anfon i'r carchar. Fe'ch cynghorir yn gryf i gysylltu â'ch milfeddyg os byddwch yn amau symptomau SBV, fel gellir rhoi'r cyngor milfeddygol priodol a gweithredu arno.

Noder

Bwriedir y daflen hon fel canllaw yn unig; llysoedd yn unig a all roi dehongliad awdurdodol o'r gyfraith.

Mae'n debyg y bydd cysylltiadau 'Deddfwriaeth berthnasol' y canllaw yn dangos fersiynau gwreiddiol deddfwriaeth yn unig. Gellir canfod gwybodaeth ar newidiadau i ddeddfau'r DU ar y tab 'Mwy o Adnoddau' dan bob cyswllt; fel arfer, mae newidiadau i ddeddfwriaeth Ewrop wedi'i ymgorffori yn y testun. Mae cysylltiad ar wahân i ddeddfwriaeth sy'n cael ei newid lle mae'n ymwneud yn uniongyrchol a chynnwys y canllaw.

Adolygiad/diweddariad diwethaf: Ionawr 2015

 

© 2017 itsa Ltd.

Yn ôl i'r Rhestr o Hysbysebion

Clirio

Cyswllt

Prisiau galw

Cyswllt

Prisiau galw

Ymgynghoriadau Cyfredol