Iechyd a Lles Anifeiliaid

Clwy clasurol y moch

Dysgu am glwy clasurol y moch a sut y gellir lleihau'r perygl o achosion ohono

Yn y canllaw

Mae'r cyfarwyddyd hwn ar gyfer Cymru

Mae clwy clasurol y moch (CSF) yn glefyd firaol heintus iawn mewn moch. Ar ei ffurf lem, bydd y clefyd yn arwain at gyfraddau morbidrwydd a marwolaethau uchel, gan amlaf.

Bydd yn niweidio gwythiennau trwy gorff mochyn sydd wedi'i heintio. Bydd hyn yn arwain at waedlifau niferus, a amlygir mewn moch byw fel croen afliwedig blotiog, yn enwedig yr eithafion. Achosir y clefyd gan firws, ac mae tri seroteip ohono.

Beth yw effeithiau posibl y clefyd?

Heb ei rwystro, gallai CSF achosi colledion economaidd difrifol i'r diwydiant, a fuasai'n effeithio ar y gymdeithas wledig. Buasai achos o'r clefyd yn arwain at gyfyngiadau difrifol ar symudiadau anifeiliaid ac allforio moch byw a chynhyrchion moch. O safbwynt lles, gall mathau difrifol o'r clefyd achosi dioddefaint difrifol mewn anifeiliaid.

Arwyddion clinigol

Gall moch heintiedig ddangos ystod helaeth o arwyddion clinigol, sy'n adlewyrchu'r ffaith fod y firws yn effeithio ar y rhan fwyaf o organau a systemau.

Yn achos moch a gedwir dan do, gellir canfod rhai ohonynt yn farw heb unrhyw arwyddion blaenorol o afiechyd. Gall eraill wrthod bwyta, pylu a bod yn amharod i symud, ac arddangos twymyn uchel ynghyd â chroen blotiog, cochlyd neu sydd ag afliwio piwslyd. Efallai byddant yn swatio gyda'i gilydd, yn datblygu rhedlif o'r llygaid, yn tagu neu'n chwydu, neu'n dioddef rhwymedd a ddilynir gan ddolur rhydd. Gallant hefyd gerdded gan siglo'r chwarter ôl, dangos diffyg cydsymud amlwg neu gerdded mewn cylchoedd. Efallai bydd rhai moch yn dioddef confylsiynau a gall hychod beichiog erthylu.

Yn achos cenfeiniau a fegir yn yr awyr agored, neu fathau llai difrifol o'r haint, efallai na fydd moch heintiedig yn dangos llawer o arwyddion amlwg o'r salwch, ond efallai bydd erthyliadau, torllwythi llai neu foch bach a enir yn wan neu'n grynedig. Efallai bydd ychydig o foch ar y tro yn colli eu chwant bwyd. Wrth iddynt wella, gall moch eraill ddal yr haint. Efallai bydd eu llygaid yn 'ludiog' neu daw diferion ohonynt, neu bydd dolur rhydd arnynt. Bydd y genfaint yn debygol o ddioddef cynnydd mewn problemau magu megis erthyliadau, geni moch bach mymiedig neu farw-anedig, neu gryndod cynhwynol. Mae cyfradd marwolaeth yn debyg o gynyddu, yn enwedig cyn diddyfnu moch bach.

Beth fydd yn digwydd os caiff y clefyd ei gadarnhau?

Cyfeirir at y safle ble cadarnheir y clefyd fel y safle heintiedig, ac fe'i rhoddir dan gyfyngiadau fel na all unrhyw anifeiliaid, carcasau, offer nac unrhyw beth arall ddod i'r safle na'i adael heblaw dan awdurdod trwydded a roddir gan arolygydd milfeddygol. Rhaid defnyddio diheintydd cymeradwy i ddiheintio esgidiau, dillad a cherbydau cyn mynd i mewn i'r safle neu ei adael. Bydd cyfyngiadau ar ledaenu tail moch a slyri yn berthnasol hefyd.

Rhaid i'r ceidwad gadw cofnodion cywir i ddangos nifer a math y moch ar y safle, ynghyd â'r nifer:

  • sy'n fyw
  • sy'n dangos arwyddion clinigol o afiechyd
  • sydd wedi marw
  • a aned

ers i'r cyfyngiadau gael eu gosod.

Sefydlir parth gwarchod 3 cilometr a pharth gwyliadwriaeth 10 cilometr o amgylch y safle heintiedig ble cadarnhawyd yr afiechyd. Bydd cyfyngiadau penodol ar geidwaid moch sydd o fewn y parthau gwarchod a gwyliadwriaeth.

Mae rhagor o wybodaeth am y strategaeth rheoli clefydau ar gyfer clwy clasurol y moch ym Mhrydain Fawr ar gael ar wefan GOV.UK.

A all pobl ddal y clefyd?

Ni all pobl ddal CSF, felly nid oes unrhyw beryglon yn gysylltiedig â dod i gysylltiad â moch heintiedig.

A allai effeithio ar y bwyd y byddaf yn ei fwyta?

Na, ni all effeithio ar y bwyd a fwytawn ac ni ellir ei ddal trwy fwyta cynnyrch porc.

Beth ellir ei wneud i leihau'r peryglon?

Bioddiogelwch da. Dylid arfer mesurau bioddiogelwch yn rheolaidd. Bydd tryciau, lorïau, marchnadoedd a rampiau llwytho - y gall anifeiliaid heintiedig fod wedi teithio ynddynt neu gerdded drostynt - yn risgiau afiechyd nes cânt eu glanhau a'u diheintio yn iawn. Gall ffyrdd gael eu heintio hefyd, a gall olwynion cerbydau godi a chludo'r firysau.

Gall esgidiau, dillad a dwylo unrhyw un sydd wedi dod i gysylltiad ag anifeiliaid heintiedig ledaenu'r afiechyd.

Rhybuddion

Gall ceidwaid da byw gael y datblygiadau diweddaraf o ran clwy clasurol y moch trwy wasanaeth tanysgrifio i rybuddion APHA.

Sylwer

Bwriedir y wybodaeth hon ar gyfer cyfarwyddyd; dim ond y llysoedd all roi dehongliad awdurdodol o'r gyfraith.

Mae'n bosibl y bydd dolenni 'Deddfwriaeth allweddol' y canllaw yn dangos fersiwn wreiddiol y ddeddfwriaeth yn unig, er y ceir dolenni i ddeddfwriaeth ddiwygio ar wahân lle y mae'n perthyn yn uniongyrchol i gynnwys canllaw. Gellir gweld gwybodaeth ynghylch gwelliannau i ddeddfwriaeth y Deyrnas Unedig ar dab 'Rhagor o Adnoddau' pob dolen; fel arfer, ymgorfforir gwelliannau i ddeddfwriaeth yr Undeb Ewropeaidd yn y testun.

Deddfwriaeth allweddol

Deddf Iechyd Anifeiliaid 1981

Deddf Iechyd Anifeiliaid 2002

Gorchymyn Clwy Clasurol y Moch (Cymru) 2003

Gorchymyn Cludiant Anifeiliaid (Glanhau a Diheintio) (Cymru) (Rhif 3) 2003

Adolygwyd/diweddarwyd ddiwethaf: Mai 2015

© 2017 itsa Ltd.

Yn ôl i'r Rhestr o Hysbysebion

Clirio

Cyswllt

Prisiau galw

Cyswllt

Prisiau galw

Ymgynghoriadau Cyfredol