Iechyd a Lles Anifeiliaid

Lles ceffylau mewn marchnadoedd ac ati

Mae'r gyfraith yn gwarchod lles ceffylau (gan gynnwys asynnod, merlod, ac ati) pan fyddant mewn marchnad neu ar werth mewn man arall

Yn y canllaw

Mae'r canllaw hwn ar gyfer Cymru

Mae Gorchymyn Lles Ceffylau mewn Marchnadoedd (a Mannau Gwerthu Eraill) 1990 yn ei gwneud yn drosedd i wneud rhai pethau yng nghyswllt ceffylau mewn marchnadoedd a mannau gwerthu eraill. Maent yn cynnwys y canlynol:

  • caniatáu i geffylau claf, neu geffylau sy'n debygol o fwrw ebol, fynd i farchnad i gael eu gwerthu
  • achosi na chaniatáu unrhyw anaf neu ddioddefaint diangen i geffyl
  • methu sicrhau bod ceffylau wedi'u cartrefu, eu trin a'u trafod, a'u trin yn briodol
  • dod ag ebolion iau na phedwar mis i farchnad heb eu mam (neu eu gwerthu heb eu mam)

Mae'n rhaid i bob ceffyl a werthir fod â phasbort ceffylau (a microsglodyn os ganwyd y ceffyl ar ôl 1 Awst 2009).

Ceffylau claf
Ni chaiff neb ganiatáu i geffyl claf, sy'n cynnwys merlyn, asyn, mul neu fwlsyn, gael ei gynnig i'w werthu mewn marchnad, na chaniatáu i gaseg gael ei chynnig i'w gwerthu mewn marchnad os yw'n debygol o fwrw ebol tra bydd yno.

Diffinnir 'claf' yn y Gorchymyn fel: 'eiddil, afiach, sâl, wedi anafu ac wedi blino'.

Diffinnir marchnad fel 'lle marchnad, iard werthu, ffair, priffordd neu unrhyw safle neu le arall y deuir â cheffylau yno o fannau eraill a'u rhoi ar werth, ac mae'n cynnwys unrhyw lociau cyfagos i farchnad a ddefnyddir mewn cysylltiad â hi ac unrhyw le wrth ymyl marchnad a ddefnyddir fel lle parcio gan ymwelwyr â'r farchnad i barcio cerbydau'.

Gwarchod ceffylau rhag anafidau neu ddioddefaint diangen
Ni chaiff neb achosi na chaniatáu unrhyw anaf neu ddioddefaint diangen i geffyl mewn marchnad.

Y sawl sy'n gofalu am unrhyw geffyl mewn marchnad sy'n gyfrifol am sicrhau nad yw ceffylau'n dioddef oherwydd unrhyw un o'r canlynol, ac nad ydynt yn debygol o ddioddef o'u herwydd:

  • bod y ceffyl yn agored i'r tywydd
  • bod awyru annigonol ar gael i'r ceffyl
  • bod y ceffyl yn cael ei daro neu ei brocio gan unrhyw offer neu rywbeth arall
  • bod y ceffyl wedi'i rwymo mewn modd amhriodol
  • unrhyw achos arall

Trin a thrafod ceffylau
Ni chaiff neb drin a thrafod ceffyl mewn marchnad trwy naill ai:

  • ei godi oddi ar y ddaear

…neu

  • ei lusgo ar hyd y llawr, gerfydd ei ben, gwddf, clust, coes neu gynffon

Ni chaiff neb atal na chythruddo unrhyw geffyl.

Rheoli ceffylau
Ni chaiff neb ddefnyddio grym gormodol i reoli unrhyw geffyl mewn marchnad, nac unrhyw erfyn a all roi sioc drydanol, na defnyddio unrhyw ffon, chwip, swmbwl nac unrhyw offeryn neu unrhyw beth arall i daro neu brocio unrhyw geffyl.

Ni chaiff neb yrru, marchogaeth na thywys ceffyl dros unrhyw dir neu lawr sy'n debygol o achosi i'r ceffyl lithro neu ddisgyn.

Bwydo a dyfrio ceffylau
Y sawl sy'n gyfrifol am geffyl sy'n gyfrifol am sicrhau y rhoddir digon o ddwr maethlon i'r ceffyl mor aml ag y bydd angen hynny i'w atal rhag dioddef oherwydd syched.

Corlannu ceffylau

  • rhaid corlannu ceffylau ar wahân i rywogaethau eraill
  • ni cheir cadw unrhyw geffyl mewn corlan sy'n anaddas i'w faint
  • rhaid i geffylau gael eu corlannu gan ystyried eu maint a'u hoedran os cânt eu corlannu gyda cheffylau eraill
  • rhaid peidio â chadw anifeiliaid wedi eu rhwymo a heb eu rhwymo yn yr un gorlan

Bydd yr anifeiliaid canlynol yn cael eu corlannu ar wahân i geffylau eraill:

  • anifeiliaid cecrus
  • stalwyni neu rigiau
  • cesig beichiog iawn, a chesig sydd ag ebolion wrth eu traed
  • ceffylau y mae eu carnau ôl wedi'u pedoli

Gwerthu ebolion (anifeiliaid iau na phedwar mis oed)

  • ni cheir dwyn unrhyw ebol i farchnad oni bai ei fod wrth draed ei fam
  • ni cheir gwerthu unrhyw ebol, na'i gynnig i'w werthu ar wahân i'w fam
  • ni chaiff neb wahanu ebol oddi wrth ei fam wrth aros i'w werthu, neu wrth aros i rywun ei gasglu ar ôl ei werthu, yn y farchnad

Ceffylau wedi'u clipio
Ni chaiff neb gadw ceffyl wedi'i glipio yn y farchnad sydd, o ganlyniad i gael ei glipio, heb amddiffyniad digonol ei gôt naturiol yn erbyn y tywydd, oni bai y caiff ei gadw mewn adeilad dan do neu y rhoddir gwisg amddiffynnol addas arno.

Pasbortau ceffylau
O dan Reoliadau Adnabod Ceffylau (Cymru) 2009, ni chaiff neb werthu ceffyl heb ei ddogfen adnabod ceffyl, a elwir ar lafar yn basbort ceffyl. Wrth werthu ceffyl, rhaid i'r gwerthwr roi'r pasbort i'r prynwr; mewn arwerthiant, rhaid i'r gwerthwr roi'r pasbort i'r arwerthwr a fydd, yn ei dro, yn rhoi'r pasbort i'r prynwr. Rhaid i'r prynwr gofrestru fel y perchennog newydd o fewn 30 diwrnod.

Gweler 'Pasbortau ceffylau' i gael rhagor o wybodaeth.

Gwybodaeth am y gadwyn fwyd

Ers 23 Chwefror 2015, bu'n angenrheidiol i unrhyw un sy'n anfon ceffyl i'w ladd er mwyn ei fwyta gan bobl ddarparu dogfen gwybodaeth am y gadwyn fwyd (FCI) i weithredwr y lladd-dy. Mae'r gofyniad hwn yn helpu i atal ceffylau sydd wedi'u trin â chynnyrch meddyginiaethol milfeddygol rhag mynd i mewn i'r gadwyn fwyd. Mae rhagor o wybodaeth am FCI a cheffylau i'w lladd er mwyn eu bwyta gan bobl ar gael ar wefan yr Asiantaeth Safonau Bwyd.

Deddf Lles Anifeiliaid 2006

ATAL NIWED

Mae'n drosedd i achosi dioddefaint diangen i geffyl, naill ai trwy weithredu mewn modd sy'n achosi dioddefaint i'r anifail neu trwy fethu â gweithredu i atal dioddefaint. Mae hyn yn cynnwys achos lle bydd rhywun yn gwybod neu fe ddylai wybod o fewn rheswm y buasai'r weithred, neu'r methiant i weithredu, yn effeithio felly ar y ceffyl neu buasai'n debygol o effeithio yn y fath fodd.

DYLETSWYDD GOFAL

Rhaid i unigolyn gymryd y cyfryw gamau sy'n rhesymol o dan unrhyw amgylchiadau i sicrhau y bodlonir anghenion ceffyl y mae'n gyfrifol amdano i'r fath raddau sy'n ofynnol yn unol ag arfer da.

Mae anghenion ceffyl yn cynnwys:

  • amgylchedd addas
  • diet addas
  • gallu arddangos patrymau ymddygiad arferol
  • cael ei gartrefu gydag anifeiliaid eraill neu ar wahân iddynt
  • amddiffyniad rhag poen, anaf, dioddefaint a chlefyd

Cosbau
Mae methiant i gydymffurfio â'r ddeddfwriaeth hon yn drosedd; y gosb uchaf o'ch cael yn euog yw dirwy ddiderfyn a dwy flynedd o garchar.

Yn lle hynny (neu yn ychwanegol iddo), gallai'r llysoedd wahardd unigolyn rhag bod yn berchennog anifeiliaid, cadw anifeiliaid, cyfranogi yn y gwaith o gadw anifeiliaid, a bod yn rhan o drefniant lle bydd ganddo hawl i reoli neu ddylanwadu ar y dull o gadw anifeiliaid.

Sylwer
Bwriedir y wybodaeth hon ar gyfer cyfarwyddyd; dim ond y llysoedd all roi dehongliad awdurdodol o'r gyfraith.

Mae'n bosibl y bydd dolenni 'Deddfwriaeth allweddol' y canllaw yn dangos fersiwn wreiddiol y ddeddfwriaeth yn unig, er y ceir dolenni i ddeddfwriaeth ddiwygio ar wahân lle y mae'n perthyn yn uniongyrchol i gynnwys canllaw. Gellir gweld gwybodaeth ynghylch gwelliannau i ddeddfwriaeth y Deyrnas Unedig ar dab 'Rhagor o Adnoddau' pob dolen; fel arfer, ymgorfforir gwelliannau i ddeddfwriaeth yr Undeb Ewropeaidd yn y testun.

Deddfwriaeth allweddol

Deddf Iechyd Anifeiliaid 1981
Gorchymyn Lles Anifeiliaid mewn Marchnadoedd (a Mannau Gwerthu Eraill) 1990
Rheoliad (EC) Rhif 853/2004 yr Undeb Ewropeaiddsy'n gosod rheolau hylendid penodol ar gyfer bwyd sy'n dod o anifeiliaid

Deddf Lles Anifeiliaid 2006
Rheoliadau Adnabod Ceffylau (Cymru) 2009

Adolygwyd / diweddarwyd ddiwethaf: Gorffennaf 2015

© 2017 itsa Ltd.

Yn ôl i'r Rhestr o Hysbysebion

Clirio

Cyswllt

Prisiau galw

Cyswllt

Prisiau galw

Ymgynghoriadau Cyfredol