Iechyd a Lles Anifeiliaid

Lladd gwartheg ar gyfer treuliant preifat

Crynodeb

Mae'n rhaid dilyn gweithdrefnau penodol wrth ladd gwartheg ar gyfer eich treuliant preifat eich hunan

Mae'r cwestiwn a ganiateir i berchennog ladd gwartheg i'w bwyta'n breifat yn dibynnu ar ddyddiad geni'r gwartheg, a oes ganddo basbort gwartheg, ac a yw'r lladd yn digwydd y tu allan i ladd-dy trwyddededig neu y tu mewn iddo.

Mae lladd unrhyw dda byw ar fferm yn opsiwn eithafol o anodd i'w gyflawni'n gyfreithlon o ran hylendid bwyd a rheolaethau BSE, ac o ran defnyddio dulliau heb boen o atal, stynio a lladd.

Mae dwy ffordd gyfreithlon y gallwch eu defnyddio i ladd eich anifeiliaid a'u paratoi i'w bwyta eich hunan: mewn lladd-dy cymeradwy, neu ar eich fferm ganddoch chii'w fwyta gennych chi eich hunan neu deulu uniongyrchol sy'n byw yno.

Mae lladd unrhyw dda byw ar fferm yn opsiwn eithafol o anodd i'w gyflawni'n gyfreithiol o ran hylendid bwyd a rheolaethau BSE, ac o ran defnyddio dulliau heb greulondeb o rwystro, stynio, a lladd. Mae angen ichi sicrhau eich bod yn cael gwared ar ycarcas ac unrhyw wastraff anifail yn unol â'r Rheoliadau.

Yn y canllaw

Pryd anwyd y gwartheg?

Cigydda y tu allan i ladd-dy trwyddedig

Darllen pellach

Pryd anwyd y gwartheg?

CYN 01 AWST 1996

Nid yw gwartheg a anwyd neu a fagwyd yn y DU cyn1 Awst 1996 yn gymwys i gael eu cigydda i'w bwyta gan bobl. Mae hwn yn cynnwys cigydda cartref a chigydda mewn lladd-dy cymeradwy. Mae'n drosedd hefyd i anfon gwartheg a anwyd neu a fagwyd yn y DU cyn1 Awst 1996 i ladd-dy cymeradwy.

AR NEU AR ôL 01 AWST 1996

Nid oes angen i wartheg a anwyd ar neu arôl 01 Awst 1996 fod â phasbort dilys i wartheg gael eu cigydda gartref i'w bwyta gennych chi neu'ch teulu uniongyrchol. Fodd bynnag, os nad oes pasbort gwartheg gan anifail, mae rhaid i'r ceidwad hysbysu'r Cynulliad Cenedlaethol o'i farwolaeth mewn ysgrifen o fewn saith diwrnod, gan gynnwys rhif y tag clust, y dyddiad marwolaeth a'r daliad y bu farw arno.

Gall cigydda mewn lladd-dy trwyddedig gael ei wneud dim ond os oes pasbort gwartheg dilys ar gyfer yr anifail.

Cigydda y tu allan i ladd-dy trwyddedig  

Mae Rheoliad UE (EC) 853/2004 yn cyflwyno rheolau hylendid penodol ar gyfer bwyd sy'n tarddu o anifeiliaid yn datgan, yn y mwyafrif o achosion, bod rhaid i gig i'w fwyta gan bobl darddu o anifeiliaid a leddir mewn lladd-dy cymeradwy (gallai lladd-dy cymeradwy gynnwys lladd-dy symudol trwyddedig ond nid lladdwr teithiol). Gellir gweld rhestr lawn o sefydliadau cig a gymeradwyir i ladd da byw ac/neu dorri cigar wefan yr Asiantaeth Safonau Bwyd. Hefyd mae manylion cyswllt ar gyfer y rhai hynny sydd am gael gwybodaeth bellach ynghylch sefydliadau cig cymeradwy ledled y DU ar gael trwy ddilyn y ddolen hon.

Ar hyn o bryd mae'n bolisi'r Asiantaeth Safonau Bwyd (FSA) na allwch ddefnyddio lladdwr teithiol i ladd anifeiliaid ar eich fferm. Hefyd byddai'n anghyfreithlon i drefnu i'r anifail gael ei ladd rywle arall i ffwrdd o'ch eiddo heblaw am mewn .

Dan Reoliad UE (EC) Rhif 853/2004 mae'n drosedd i werthu, neu i gyflenwi i berson arall, gig nad yw wedi'i ladd na derbyn nod iechyd mewn lladd-dy trwyddedig. Oherwydd y rheswm hwn gellir bwyta cig a laddwyd ar fferm gan y perchennog a'u teulu uniongyrchol yn unig.

Mae'n gyfreithlon i'ch gwartheg gael eu lladd ar eich fferm gennych chi, cyhyd â'ch bod yn cadw at y gofynion dilynol:

Mae rhaid lladd yr anifeiliaid heb greulondeb gan y perchennog ac yn unol â Rheoliadau Lles Anifeiliaid ar Adeg eu Lladd (Cymru) 2014 (WATOK) a Rheoliad UE (EC) Rhif 1099/2009 ar ddiogelu anifeiliaid ar adeg eu lladd (ers 1 Ionawr 2013). Hefyd mae'n drosedd dan y Ddeddf Lles Anifeiliaid 2006 i achosi dioddefaint diangen i anifail. Gellir dod o hyd i fanylion pellach gan y Gymdeithas Lladd Heb Boen.

Mae rhaid i'r sawl sydd â charcas anifail buchol yn ei feddiant neu dan ei reolaeth sicrhau fod y carcas hwnnw yn cael ei brofi am BSE, o fewn 24 awr, a dylai naill ai:

  • wneud trefniadau gyda pherson arall i'r person hwnnw ei gasglu a'i ddanfon i safle samplo cymeradwy o fewn 72 awr - neu
  • adnabod safle samplo cymeradwy a fydd yn gwneud y samplo a danfon yr anifail i'r safle hwnnw gan sicrhau y bydd yn cyrraedd y safle o fewn 72 awr

Pen yr anifail sydd angen ei brofi, a rhaid i'r anifail brofi'n negyddol am BSE cyn cael ei dreulio.

Ers 01 Mawrth 2013, mae'n rhaid parhau i brofi'r gwartheg canlynol am BSE:

  • gwartheg trig
  • gwartheg iach dros 30 mis oed a laddwyd i'w treulio gan bobl ac a anwyd yn Rwmania, Bwlgaria ac unrhyw wlad nad yw'n rhan o'r UE
  • gwartheg a leddir mewn argyfwng a gwartheg y nodir eu bod yn sâl ar adeg archwiliad ante-mortem os yw hynny'n briodol (dros 48 mis oed os ydynt wedi'u geni yn yr UE ac eithrio Bwlgaria neu Rwmania; neu dros 24 mis os ydynt wedi'u geni y tu allan i'r UE neu yn Bwlgaria neu Rwmania)

Mae'n rhaid peidio hollti'r asgwrn cefn. Mae rhaid ei dynnu allan yn gyfan a chael gwared arno fel deunydd risg benodedig (SRM).

Diffinir gwahanol rannau'r anifail buchol fel SRM yn dibynnu ar oedran yr anifail sy'n cael ei gigydda a mae rhaid i'r perchennog staenio'r deunydd hwn â chyfrwng lliwio o'r enw Patent Blue V cyn cael gwared arno yn unol â Rheoliadau Enseffalopathïau Sbyngffurf Trosglwyddadwy (Cymru) 2008.

Mae rhaid cael gwared ar sgil-gynhyrchion anifeiliaid yn unol â Rheoliadau Sgil-gynhyrchion Anifeiliaid (Gorfodi) (Cymru) 2011. Mae hwn oll yn wastraff cigydda nas bwriedir i'w fwyta gan bobl nag a ddosbarthir fel SRM, a bydd yn cynnwys y cyrn, crwyn, carnau a gwaed. (Gweler hefyd ein taflen 'Cyfarwyddyd ar gael gwared ar sgil-gynhyrchion anifeiliaid a charcasau'.)

Mae rhaid peidio cynnig carcas na dim cynnyrch sy'n tarddu o anifeiliaid i'w werthu i drydydd parti na'r cyhoedd. Mae hwn yn cynnwys rhoi i ffwrdd i ffrindiau, perthnasau ac unrhyw fath arall o drosglwyddiad os oes tâl neu beidio.

Mae rhaid i bob anifail a gigyddir gartref fod yn rhydd rhag gweddillion meddyginiaeth filfeddygol. 

Rhaid i geidwad yr anifail ddychwelyd pasbortau gwartheg i Wasanaeth Symud Gwartheg Prydain (BCMS) o fewn saith diwrnod ar ôl ei ladd. 

Darllen pellach

I weld rhagor o fanylion ynghylch lladd da byw ar eich fferm yn gyffredinol, gweler 'Lladd anifeiliad ar eich fferm i'w bwyta'n preifat'

Gellir gweld cyfarwyddyd pellach ar y sylfaen gyfreithiol ar gyfer lladd gartref ar wefan Yr Asiantaeth Safonau Bwyd.

Noder

Bwriedir yr wybodaeth hon ar gyfer cyfarwyddyd; dim ond y llysoedd all roi dehongliad awdurdodol o'r gyfraith.

Mae'n bosibl bod dolenni 'Deddfwriath allweddol' y canllaw yn dangos fersiwn gwreiddiol y ddeddfwriaeth yn unig. Gellir gweld gwybodaeth ynghylch gwelliannau i ddeddfwriaeth y DU ar dab 'Rhagor o Adnoddau' pob dolen; fel arfer ymgorfforir gwelliannau i ddeddfwriaeth yr UE yn y testun. Cysylltir â Deddfwriaeth ddiwygio ar wahân lle mae'n perthyn yn uniongyrchol i gynnwys canllaw.

Deddfwriaeth allweddol

Rheoliad UE (EC) Rhif 853/2004 yn cyflwyno rheolau hylendid penodol ar gyfer bwyd sy'n tarddu o anifeiliaid

Rheoliad UE (EC) Rhif 1099/2009 ar ddiogelu anifeiliaid ar adeg eu lladd

Deddf Lles Anifeiliad 2006

Rheoliadau Enseffalopathïau Sbyngffurf Trosglwyddadwy (Cymru) 2008

Rheoliadau Adnabod Gwartheg (Cymru) 2007

Rheoliadau Sgil-gynhyrchion Anifeiliaid (Gorfodi) (Cymru) 2011

Rheoliadau Lles Anifeiliaid ar Adeg eu Lladd (Cymru) 2014

Adolygiad/diweddariad diwethaf: Medi 2014

© 2017 itsa Ltd.

Yn ôl i'r Rhestr o Hysbysebion

Clirio

Cyswllt

Prisiau galw

Cyswllt

Prisiau galw

Ymgynghoriadau Cyfredol