Iechyd a Lles Anifeiliaid

Gwaredu ar loi ifanc mewn ffyrdd heb boen

Mae lloi a ledir ar fferm yn destun gweithdrefnau penodol er mwyn sicrhau y gwneir y broses mewn ffordd heb boen

Yn y canllaw

  • Cigydda ar y fferm - goblygiadau lles
  • Dulliau cigydda
  • Techneg
  • Cael gwared ar garcasau
  • Gwybodaeth bellach
  • Deddfwriaeth allweddol

Wrth gigydda ar y fferm, mae rhaid i loi bach gael eu llad heb boen a heb gyffro, poen a dioddefaint gocheladwy. Os ydych yn cigydda ar y fferm mae rhaid ichi feddu ar y sgiliau, hyfforddiant a chyfarpar perthnasol.

Mae lloi a ledir ar y fferm o fewn yr amserlenni priodol yn eithriedig rhag gofynion tag clust a phasbort. Fodd bynnag, os yw'r lloi wedi'u hadnabod â thagiau clustiau, mae'n rhaid rhoi gwybod am eu genedigaethau a'u marwolaethau i Wasanaeth Symud Gwartheg Prydain (BCMS). Rhaid cofnodi marwolaethau lloi ifanc heb eu tagio yng nghofnodion eich fferm.

Mae nifer o ddrylliau'n addas ar gyfer lladd lloi ar y fferm, a hefyd mae mannau gwaredu amrywiol ar gyfer cigydda i ffwrdd o'r fferm. Y naill ffordd neu'r llall, mae rhaid cael gwared ar y carcasau yn unol â'r Rheoliadau.

Cigydda ar y fferm - goblygiadau lles

Mae Rheoliadau Lles Anifeiliaid ar adeg eu Lladd (Cymru) 2014 (WATOK) yn nodi darpariaeth yng Nghymru i orfodi Rheoliad yr UE (CE) Rhif 1099/2009 ynghylch diogelu anifeiliaid ar adeg eu lladd, a ddaeth i rym ar 1 Ionawr 2013.

Mae Rheoliadau WATOK 2014 yn diddymu  Rheoliadau Lles Anifeiliaid (Cigydda neu Ladd) 1995 (WASK)

Mae angen y sgiliau a hyfforddiant angenrheidiol arnoch i sicrhau eich bod yn cigydda'r lloi heb greulondeb. Hefyd mae rhaid ichi gael y cyfarpar angenrheidiol a'r sicrwydd y gallwch ei ddefnyddio'n iawn.

Mae'n drosedd dan y Ddeddf Lles Anifeiliaid 2006 i achosi dioddefaint diangen i unrhyw anifail.

Mae'r Rheoliadau Lles Anifeiliaid ar Adeg eu Lladd) 2014 a Rheoliad yr UE (CE) Rhif 1099/2009 yn mynnu ei fod yn drosedd i achosi neu oddef unrhyw gyffro, poen neu ddioddefaint i unrhyw anifail neu aderyn yn ystod y broses o gigydda neu ladd.

Nid oes angen tagiau clust na phasbortau ar loi o fuches laeth a ledir ar fferm o fewn 36 awr o'u genedigaeth a lloi nad ydynt o fuches laeth a ledir o fewn 20 diwrnod o'u genedigaeth. Fodd bynnag, os yw llo wedi'i adnabod â thag clust ond heb ei gofrestru, mae'n rhaid hysbysu ei enedigaeth a'i farwolaeth i Wasanaeth Symud Gwartheg Prydain (BCMS) Nid oes angen hysbysu BCMS am farwolaethau lloi sydd heb eu tagio, ond rhaid eu cofnodi yng nghofnodion eich fferm. Mae rheolau tagio a phasbort yn perthyn i symudiadau byw fferm-i-fferm.

Dulliau cigydda

Ers 1 Ionawr 2013 ni allwch gynnal, oni bai fod gennych drwydded neu fod gennych dystysgrif cymhwysedd, y gweithrediadau dilynol ar ffermydd at ddibenion lladd anifeiliaid ac eithrio i'w bwyta eich hunan neu i'w bwyta gan deulu uniongyrchol:

  • rhwystro anifeiliaid at ddibenion stynio
  • stynio anifeiliaid
  • asesu stynio effeithiol
  • hualu neu halio i fyny anifeiliaid sydd wedi'u stynio, heblaw am ddofednod
  • gwaedu anifeiliaid byw
  • pithio anifail sydd wedi'i stynio ac asesu pithio effeithiol
  • lladd anifail i'w bwyta'n ddomestig a phreifat gan berson heblaw am berchennog yr anifail
  • cyflenwad uniongyrchol o feintiau bach o ddofednod, cwningod ac ysgyfarnogod

I wneud cais am drwydded, cysylltwch â'ch swyddfa APHA lleol (Asinataeth Iechyd Anifeiliaid a Phlanhigion - gynt yr Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid a'r Labordai Milfeddygol).  Gall unrhyw berson sy'n dal trwydded WASK sydd o hyd mewn grym yn uniongyrchol cyn 20 Mai 2014 barhau i gynnal unrhyw weithrediad a bennir gan y drwydded WASK ond mae'n rhaid cofrestru'r drwydded gydag APHA cyn 8 Rhagfyr 2015. Bydd ffi yn perthyn.

Mae esemptiadau i'r gofyniad am drwydded WATOK ac/neu dystysgrif cymhwysedd sy'n cynnwys ond nad ydynt wedi'u cyfyngu i:

  • cynnal lladd anifail mewn argyfwng
  • lladd anifail yn y maes gyda bwled rydd at ddibenion heblaw am gael ei fwyta gan bobl
  • lladd anifail at ddiben heblaw am un masnachol

Caniateir dau ddull o ladd:

  • bwled rydd (hynny yw, reiffl, gwn haels neu laddwr heb boen
  • bollt-ddryll yn cael ei ddilyn gan waedu a phithio

Mae rhaid i weithredwyr feddu ar dystysgrif arfau tanio neu dystysgrif gynnau haels. Ni ddylid defnyddio gynnau haels a reifflau mewn lleoedd caeedig nag ar wynebau caled. Gall golwg corfforol y llo ar ôl cael ei saethu fod yn ofidus.

Mae rhaid i bob arf ddefnyddio'r bwledi cywir a chael ei gynnal yn rheolaidd, gan y gall methu gwneud hwn yn achosi dioddefaint diangen i'r anifail sy'n dal yn drosedd dan Ddeddf Lles Anifeiliaid 2006 a pherygl posibl i'r gweithredwr.

Techneg

Mae'n hanfodol y saethir lloi yn effeithlon ac yn effeithiol gan berson cymwys. Os oes unrhyw amheuon ynghylch y dechneg i'w defnyddio, neu os ydych yn ddibrofiad, dylech gael eich cyfarwyddo gan berson proffesiynol/cymwys. Cyn eu saethu, dylid lleoli lloi ar dir meddal â deunydd amsugnol y tu ôl iddynt fel tomen dail, fel y lleiheir y posibilrwydd y bydd bwled yn mynd allan ac adlamu. P'un bynnag o'r arfau uchod a ddewisir i ladd y llo, yr un yw'r man targedu.

Y man targedu yw canol y talcen, ar groesfan dwy linell ddychmygol a dynnir o ganol pob llygad i'r blaguryn corn gyferbyn, fel y dangosir isod.

Humane disposal of calf

Dylid anelu'n gychwynnol ar ongl gywir i'r benglog, ac yna gwyro ychydig er mwyn cyfeirio'r ergyd drwy'r ymennydd isaf ac i mewn i ddarnau uchaf y gwddf - gweler isod.

Humane disposal of calf

Allfeydd posibl

Yn hytrach na lladd ar y fferm, gellid ystyried y mannau gwaredu dilynol:

  • marchnadoedd
  • yn uniongyrchol i'w cigydda
    - noder: Mae rhaid dwbl-dagio lloi yn unol â'r Rheoliadau Adnabod Gwartheg (Cymru) 2007
  • gwasanaeth casglu am ddim - mae nifer o ddelwyr lloi'n gweithredu gwasanaeth casglu am ddim, ni thelir arian am y llo
    - noder: mae rhaid tagio lloi ar eu clustiau yn unol â'r Rheoliadau Adnabod Gwartheg (Cymru) 2007
  • cytiau helfeydd - byddant yn saethu ar fferm, efallai y bydd taliad bach

Noder: Bydd symud lloi'n fyw i gwt helfa, i'w cigydda, angen i'r lloi gael eu tagio ar eu clustiau a chael pasbort gwartheg. Rhaid i'r pasbort gael ei ddychwelyd i BCMS gan y ceidwad o fewn saith diwrnod o farwolaeth.

Hefyd dylech nodi y gallai rheoliadau hylendid bwyd fod yn gymwys i ladd ar fferm. Gellir gweld cyngor yn ein taflen 'Cigydda da byw i'w bwyta'n breifat yn y cartref' neu gan yr Asiantaeth Safonau Bwyd (FSA).

Cael gwared ar garcasau

Os gwelwch yn dda noder bod rhaid cael gwared ar garcasau yn unol â Rheoliadau Sgil-gynhyrchion Anifeiliaid (Gorfodi) (Cymru) 2011. Mae darpariaethau cyffredinol fel sy'n dilyn:

  • mae'r Rheoliadau hyn yn mynnu bod rhaid i unrhyw berson sy'n meddu ar unrhyw sgil-gynhyrchion anifeiliaid, neu sy'n eu rheoli, sy'n cynnwys carcasau, rhannau o garcasau, anifeiliaid marw-anedig ac esgyrn eidion eu dal yn y fath fodd i atal unrhyw anifail neu aderyn rhag cael mynediad iddynt tra'n aros i gael gwared arnynt heb oedi diangen mewn safle priodol
  • mae'r llwybrau sydd ar gael ar gyfer cael gwared ar sgil-gynhyrchion anifeiliaid a'u defnyddio'n amrywio yn ôl y categori a'u rhestrir yng nghymalau 12, 13 ac 14 o Reoleiddiad Sgil-gynhyrchion Anifeiliaid yr UE (1069/2009)
  • mae rhaid cludo sgil-gynhyrchion anifeiliaid mewn cynhwyswyr/cerbydau gwrth-ollwng dan orchudd, y mae rhaid eu cynnal mewn cyflwr glân

I gael rhagor o wybodaeth gweler ein taflen 'Cyfarwyddyd ar gael gwared ar isgynhyrchion a charcasau anifeiliaid'

Gwybodaeth bellach

I gael cyfarwyddyd ar ddefnydd a chynhaliaeth gywir ar gyfer arfau tanio a chyfarpar bollt-ddryll cysylltwch âChymdeithas Lladd Heb Greulondeb /> (HSA) - rhif ffôn: 01582 831919.

Mae gan yr HSA hefyd nifer o gyhoeddiadau a allai fod o ddiddordeb, gan gynnwys:

  • Lladd a chael gwared ar loi ifanc mewn modd heb boen
  • 'Llonyddu Da Byw Caeth â Bollt-ddryll'
  • 'Lladd Da Byw Heb Greulondeb gan Ddefnyddio Arfau Tanio'

Mae codau ymarfer Defra ar gael trwy ffonio - 08459 33 55 77 a gellir gweld gwybodaeth bellach ar ladd a chigydda ar ffermar wefan Defra.

Noder

Bwriedir y daflen hon fel canllaw yn unig; llysoedd yn unig a all roi dehongliad awdurdodol o'r gyfraith.

Mae'n debyg y bydd cysylltiadau 'Deddfwriaeth berthnasol' y canllaw yn dangos fersiynau gwreiddiol deddfwriaeth yn unig. Gellir canfod gwybodaeth ar newidiadau i ddeddfau'r DU ar y tab 'Mwy o Adnoddau' dan bob cyswllt; fel arfer, mae newidiadau i ddeddfwriaeth Ewrop wedi'i ymgorffori yn y testun. Mae cysylltiad ar wahân i ddeddfwriaeth sy'n cael ei newid lle mae'n ymwneud yn uniongyrchol a chynnwys y canllaw.

Deddfwriaeth allweddol

Deddf Lles Anifeiliaid 2006

Rheoliadau Adnabod Gwartheg (Cymru) 2007

Rheoliad Sgil-gynhyrchion Anifeiliaid yr UE (1069/2009) yn gosod rheolau iechyd ynghylch sgil-gynhyrchion anifeiliaid a chynhyrchion deilliedig nas bwriedir i'w bwyta gan bobl

Rheoliad yr UE (CE) Rhif 1099/2009ar ddiogelu anifeiliaid ar adeg eu lladd

Rheoliadau Sgil-gynhyrchion Anifeiliaid (Gorfodi) (Cymru) 2011

Rheoliadau Lles Anifeiliaid ar Adeg eu Lladd (Cymru) 2014

Adolygiad/diweddariad diwethaf: Ionawr 2015

© 2017 itsa Ltd.

Yn ôl i'r Rhestr o Hysbysebion

Clirio

Cyswllt

Prisiau galw

Cyswllt

Prisiau galw

Ymgynghoriadau Cyfredol