Iechyd a Lles Anifeiliaid

Y clafr

Mae'n rhaid i ddefaid sydd wedi'u heintio â'r clafr gael eu trin, a rheolir eu symudiadau gan yr awdurdod lleol

Yn y canllaw

Mae'r cyfarwyddyd hwn ar gyfer Cymru a Lloegr

O dan Orchymyn y Clafr 1997, mae'n dramgwydd troseddol os yw perchnogion neu geidwaid defaid yn methu â thrin defaid yr effeithir arnynt yn amlwg gan y clafr.

Gall awdurdodau lleol reoli symudiadau defaid yr effeithir arnynt gan y clafr, gan fynnu bod y defaid hynny'n cael eu trin os oes angen.

Beth yw'r clafr?
Mae'r clafr yn glefyd croen ymhlith defaid a achosir gan widdonyn o'r enw Psoroptes ovis. Mae'n achosi cosi difrifol mewn defaid yr effeithir arnynt os na chaiff ei drin. Mae anafiadau cennog yn datblygu ar rannau gwlanog y corff ac yn aml bydd defaid yn eu cnoi eu hunain a rhwbio yn erbyn gwrthrychau i liniaru'r pigogrwydd, sy'n achosi colled o wlân. Gall defaid nad ydynt yn cael eu trin golli pwysau.

Sut i adnabod y clafr yn eich praidd:

  • rhwbio/crafu cymedrol i ormodol yn erbyn pyst ffens ac ati
  • deintio a chnoi cymedrol i ormodol
  • mannau brwnt ar y cnu oherwydd rhwbio a chrafu - yn arbennig gyda'r traed ôl y tu ôl i'r ysgwydd
  • ymateb 'deintio' (gorsensitifrwydd i gyffwrdd), yn ddigymell neu mewn ymateb i drafod neu drin anaf
  • tagiau o gnu ar yr ochrau oherwydd cnoi neu rwbio (fel plâu llau)
  • mannau glân o gnu oherwydd llyfu / cnoi anafiadau neu'n agos iddynt*
  • sefyll ar wahân i'r praidd, mud ac isel ei ysbryd*

[*Dim ond pan y'i cyfunir â symptomau eraill a ddisgrifir.]

Clefyd datblygedig:

  • mannau colli gwlân
  • croen coch llaith wedi'i niweidio
  • crachod crystiog sych ag ymylon coch llaith

Ymgynghorwch â'ch milfeddyg os nad ydych yn siwr.

Archwilio eich defaid
Rhannwch y cnu mewn nifer o fannau - amheuwch y clafr os dewch o hyd i gennau a chrachod.

Gellir gweld gwiddon fel smotiau gwyn symudol sy'n weladwy ag anhawster i'r llygad noeth o gwmpas ymylon y man coch neu grachlyd.

Symud defaid sydd â'r clafr
Ni chaiff unrhyw unigolyn symud unrhyw ddefaid y mae'r clafr yn effeithio arnynt yn amlwg, nac unrhyw ddefaid o braidd sy'n cynnwys un neu fwy o ddefaid y mae'r clafr yn effeithio arnynt yn amlwg, i mewn i unrhyw safle neu i ffwrdd o'r safle ac eithrio:

  • ar gyfer triniaeth
  • i'w lladd yn syth
  • yn unol â hysbysiad clirio tir comin
  • o dan awdurdod trwydded ysgrifenedig, a roddwyd gan arolygydd

Mae'n rhaid i ddefaid yr effeithir arnynt gael eu symud mewn modd sy'n sicrhau nad yw defaid eraill yn cael eu halogi â'r clafr trwy ddod i gysylltiad â hwy.

Trin y clafr

  • dipiau organoffosffadau (OP)
  • dipiau pyrethroid synthetig (SP) (fflwmethrin).

Triniaeth yn unig:

  • Ifermectin (dau ddos)
  • Dectomacs (triniaeth sengl)

Mae rhaid i unrhyw unigolyn sy'n cadw defaid y mae'r clafr yn effeithio arnynt yn amlwg drin y defaid hynny a'r holl ddefaid eraill yn y praidd â chynnyrch a gymeradwyir gan Defra.

Gall arolygydd gyflwyno hysbysiad i unrhyw unigolyn sy'n rheoli defaid y mae'r clafr yn effeithio arnynt yn amlwg, yn galw am ynysu'r anifeiliaid (neu, os nad ydynt ar ddaliad a feddiannir gan y ceidwad, eu symud i'r daliad ac ynysu'r daliad hwnnw) tra'n disgwyl canlyniadau profi am y clafr. Gall hyn gynnwys defaid eraill sydd wedi dod i gysylltiad â defaid yr effeithiwyd arnynt.

Os cadarnheir y clafr, gall arolygydd gyflwyno hysbysiad arall yn mynnu bod y ceidwad yn trin y defaid o fewn cyfnod penodedig.

Ar ôl cyflwyno'r hysbysiad i drin y clafr, mae rhaid i'r unigolyn sydd â gofal:

  • drin y defaid â chynnyrch a gymeradwyir …neu
  • sicrhau bod y defaid yn cael eu lladd

Mae rhaid i'r unigolyn y cyflwynwyd yr hysbysiad i drin y clafr iddo anfon y canlynol at yr arolygydd a gyflwynodd yr hysbysiad, o fewn pythefnos o'r dyddiad y cydymffurfiodd â'r hysbysiad:

  • dogfen a lofnodwyd gan filfeddyg, yn datgan y dyddiad pryd y cynhaliwyd y driniaeth a'r driniaeth a ddefnyddiwyd (ac, yn achos defaid a laddwyd, tystiolaeth o'u lladd)

Os na chydymffurfir â hysbysiad i drin defaid sydd â'r clafr, gall yr awdurdod lleol beri i'r defaid gael eu trin ar draul yr unigolyn y cyflwynwyd yr hysbysiad iddo.

Defaid ar dir comin
(Yng Nghymru a Lloegr, mae 'tir comin' yn golygu unrhyw dir cyffredin neu heb ei amgáu).

Os yw awdurdod lleol yn fodlon bod unrhyw ddafad ar dir comin, neu unrhyw ran o dir comin, yn dioddef o'r clafr, gellir cyhoeddi hysbysiad clirio yn ysgrifenedig, a rhoi cyhoeddusrwydd iddo yn y fath fodd ag y mae'r awdurdod lleol yn ystyried ei fod yn addas er mwyn ei ddwyn i sylw'r unigolyn/unigolion y mae'n effeithio arno/arnynt.

Gallai'r hysbysiad clirio fynnu:

  • bod pob unigolyn sy'n cadw defaid ar y tir a bennwyd yn yr hysbysiad yn symud yr holl ddefaid i ffwrdd o'r tir cyn y dyddiad a bennwyd yn yr hysbysiad
  • bod y perchennog yn hysbysu'r awdurdod lleol o leiaf 48 awr o flaen llaw ynghylch yr amser a'r lleoliad lle y caiff y defaid eu trin am y clafr

Mae rhaid i unrhyw unigolyn sydd eisiau symud defaid i mewn i dir a bennwyd yn yr hysbysiad fod wedi:

  • trin y defaid yn erbyn y clafr â chynnyrch a gymeradwyir gan Defra
  • hysbysu'r awdurdod lleol yn ysgrifenedig ynghylch y wybodaeth ddilynol:
    - bod y defaid wedi'u trin yn erbyn y clafr
    - nifer y defaid sydd wedi'u trin
    - dyddiad neu ddyddiadau'r driniaeth
    - y cynnyrch a ddefnyddiwyd
  • derbyn awdurdodiad ysgrifenedig gan yr awdurdod lleol i symud y defaid i mewn i'r tir

Ar ôl bodloni'r amodau, gellir symud defaid i mewn i'r tir ar ôl y dyddiad a bennwyd yn yr hysbysiad, fel a ganlyn:

  • o fewn tri diwrnod. Ni cheir symud unrhyw ddefaid i mewn i'r tir
  • tri i 16 diwrnod yn unig. Gall defaid sydd wedi'u trin â chynnyrch a gymeradwyir, a fydd yn gwarchod yn erbyn ailheintio gan widdon y clafr, gael eu symud i'r tir

16 diwrnod i dri mis. Gall defaid sydd wedi'u trin â chynnyrch a gymeradwyir, nad yw'n gwarchod yn erbyn ailheintio, gael eu symud i'r tir

Atafaelu defaid anawdurdodedig
Gellir atafaelu unrhyw ddefaid a ddarganfyddir ar dir a bennwyd mewn hysbysiad clirio nad ydynt wedi'u hawdurdodi gan yr awdurdod lleol, a'u cadw.

Os yw'r perchennog yn sefydlu ei hawl i berchnogaeth o fewn saith niwrnod o'r atafaelu, ac yn talu'r treuliau a gafwyd gan yr awdurdod lleol wrth atafaelu'r defaid a'u cadw, gall y perchennog gael y defaid yn ôl.

Os nad yw perchennog y defaid yn sefydlu ei hawl i berchnogaeth, nac yn talu'r treuliau a gafwyd gan yr awdurdod lleol wrth atafaelu unrhyw ddefaid a'u cadw, gall yr awdurdod lleol nail ai:

  • drin y defaid a'u gwerthu …neu
  • beri i'r defaid gael eu lladd a gwerthu'r carcas(au)

Didynnir y costau a gafwyd o elw'r gwerthiant a chedwir y gweddill i'w dalu i unrhyw unigolyn a all sefydlu bod y defaid yn eiddo iddo.

Cosbau
Mae methu â chydymffurfio â'r Gorchymyn hwn yn drosedd. Y gosb uchaf, o'ch cael yn euog, yw dirwy ddiderfyn a dwy flynedd o garchar.

Sylwer

Bwriedir y wybodaeth hon ar gyfer cyfarwyddyd; dim ond y llysoedd all roi dehongliad awdurdodol o'r gyfraith.

Mae'n bosibl y bydd dolenni 'Deddfwriaeth allweddol' y canllaw yn dangos fersiwn wreiddiol y ddeddfwriaeth yn unig, er y ceir dolenni i ddeddfwriaeth ddiwygio ar wahân lle y mae'n perthyn yn uniongyrchol i gynnwys canllaw. Gellir gweld gwybodaeth ynghylch gwelliannau i ddeddfwriaeth y Deyrnas Unedig ar dab 'Rhagor o Adnoddau' pob dolen; fel arfer, ymgorfforir gwelliannau i ddeddfwriaeth yr Undeb Ewropeaidd yn y testun.

Deddfwriaeth allweddol
Gorchymyn y Clafr 1997

Adolygwyd / diweddarwyd ddiwethaf: Mai 2015

© 2017 itsa Ltd.

Yn ôl i'r Rhestr o Hysbysebion

Clirio

Cyswllt

Prisiau galw

Cyswllt

Prisiau galw

Ymgynghoriadau Cyfredol