Hawliau Defnyddwyr

Bwydydd a addaswyd yn enetig - cwestiynau a ofynnir yn gyffredin

Os byddwch yn cyflenwi bwyd i'r cyhoedd, mae angen i chi wybod beth yw'r goblygiadau yn ymwneud ag organebau a addaswyd yn enetig

Yn y canllaw

Mae'r cyfarwyddyd hwn ar gyfer Cymru

Caiff organebau wedi'u haddasu'n enetig (GMOs) eu creu gyda throsglwyddiad genynnau o un organeb i'r llall, gan newid DNA yr organeb letyol, mewn modd nad yw'n digwydd yn naturiol trwy genhedlu ac/neu gyfuniad. Un nodwedd o'r broses hon yw bod cnydau GM yn gallu cael eu gwneud i wrthsefyll plaladdwyr, pryfed a chwynladdwyr penodol.

Rhaid i bob busnes sy'n darparu bwyd yn uniongyrchol i'r cyhoedd hysbysu'r cyhoedd os yw unrhyw un o'i gynhyrchion yn cynnwys soia neu india-corn GM. Os gellir cadarnhau honiadau fel 'rhydd o GM' neu 'wedi'i gynhyrchu o ddeunydd di- GM', fe'i caniateir ar hyn o bryd, ond nis anogir a gallent arwain at ddirwy fawr os nad ydynt yn wir.

Pwy sy'n gorfod datgelu presenoldeb organebau wedi'u haddasu'n enetig yn eu bwydydd?

Rhaid i bob busnes sy'n darparu bwyd yn uniongyrchol i'r cyhoedd, o archfarchnadoedd i siopau pysgod a sglodion, roi gwybod i'r cyhoedd os bod unrhyw un o'u cynhyrchion yn cynnwys soia neu indrawn GM. Hefyd, rhaid i ffreuturau gwasanaethau cyhoeddus ac ysgolion, ysbytai, carchardai, sefydliadau arlwyo milwrol a safleoedd tebyg ddatgelu presenoldeb cynhwysion a addaswyd yn enetig yn yr un modd â safleoedd masnachol. Mae hyn yn berthnasol p'un a yw'r bwyd yn cael ei werthu neu'n cael ei roi am ddim.

Oes rhaid i mi arddangos arwydd am fwydydd GM?

Mae'r gyfraith yn gofyn am weithrediad dim ond os yw'r bwydydd rydych chi'n gwerthu yn cynnwys cynhwysion GM. Os yw hyn yn berthnasol, mae amrywiaeth o ffyrdd y gallwch chi roi gwybod i'ch defnyddwyr.

A all llysiau ffres, fel india corn ar y cobyn neu domatos, gael eu haddasu'n enetig?

Gallant, o bosibl. Mae indrawn wedi'i addasu'n enetig (corn) yn cynnwys tocsin i rwystro difrod gan dyllwyr yr yd. Bydd hwn yn gwneud cobiau yn fwy deniadol a does dim cyfyngiadau ar ei werthu fel llysieuyn. Mae tomatos a addaswyd yn enetig wedi cael eu datblygu ar gyfer y blas yn ogystal â phriodweddau eraill.

Ydy hi'n gyfreithlon i ddweud 'yn rhydd o GM' neu 'wedi cynhyrchu o ddeunyddiau di-GM'?

Os gellir profi honiadau o'r fath, maent wedi'u caniatáu ar hyn o bryd. Fodd bynnag, gan fod nifer o gynhyrchion wedi'u heithrio o ofynion labelu cyfredol, fel yr amlinellir uchod, y cyngor gorau yw peidio â gwneud datganiad o'r fath.

Caniateir goddefiad o 0.9% ar gyfer symiau bychan o halogiad GM mewn bwydydd di-GM, ond dim ond ar gyfer cynhyrchion o ffynonellau heb eu haddasu'n enetig ac sydd gyda systemau rheolaeth da trwy gydol y gadwyn gyflenwi. Mae'r goddefiad hwn dim ond yn gymwys i gynhyrchion GM sydd eisoes wedi'u cymeradwyo gan yr UE. Nid oes trothwy ar gyfer unrhyw gynnyrch GM nad yw wedi'i gymeradwyo gan yr UE eisoes.

Pa ychwanegion all fod wedi deillio o gnydau GM?

Mae ychwanegion gallai fod wedi deillio o gnydau GM yn cynnwys y canlynol:

  • E101 a 101a * Ribofflafin - fitamin ac asiant lliwio gellir ei wneud o GMOs
  • E150* Caramel - lliw o siwgrau, gellir ei wneud o indrawn GM
  • E153* Du carbon - lliw o ddeunydd llysiau llosg
  • E160d Lycopene - lliwur coch o enllyn tomato
  • E322 Lecithin - emwlsydd fel arfer wedi'i wneud o soia
  • E415* Xanthan gum -  yn dod o startsh o indrawn

Mae E270, E306-9, E325-7, E460 (a) a (b), E462-6, E471-9 (b), E570-3, E620-5, E1404, E1410, E1412-4, E1420, E1422, E1440, E1442, a E1450 yn esiamplau eraill. Mae'r ychwanegion gweithredol hyn yn cynnwys asid lactig cyfansawdd, tewychyddion ac emwlsyddion, asiantau gwrth-caglu ac ychwanegion blas. Mae ffynonellau posibl eraill o ddeunydd a addaswyd yn enetig yn cynnwys syryp corn, syryp glwcos, decstros, ffrwctos, maltodecstrin, startsh a startsh wedi'i addasu, cyflasynnau a chynorthwywyr prosesu megis ensymau, toddyddion ac olewau.

[* Ni allai unrhyw DNA neu brotein dros ben aros yn y cynhyrchion hyn, hyd yn oed os yw'r deunydd ffynhonnell yn un GM. Fodd bynnag, byddai defnyddwyr sy'n dymuno osgoi bwydydd GM yn sgil pryderon amgylcheddol neu foesegol yn dal i eisiau osgoi'r rhain os cawsant eu deillio o ddeunydd GM. Mae hwn yn bryder arall yn ymwneud â honiadau ynglyn â honiadau di-GM.]

Beth yw startsh wedi'i addasu?

Nid yw'r disgrifiad 'startsh wedi'i addasu' yn cyfeirio at addasiad genetig. Mae startsh wedi'i addasu yn startsh sydd wedi cael ei addasu gan driniaeth ffisegol neu gemegol i roi priodweddau arbennig o werth wrth brosesu bwyd.

Cosbau

Gall methu cydymffurfio arwain at dderbyn hysbysiad gwella, sy'n golygu ei bod yn ofynnol i gydymffurfio. Os penderfynir na chydymffurfiwyd â'r hysbysiad gwella, mae'n drosedd dan Ddeddf Diogelwch Bwyd 1990. Y gosb fwyaf o'ch cael yn euog yw dirwy ddiderfyn a dwy flynedd yn y carchar.

Os caiff ei ganfod bod honiadau bod bwyd yn 'rhydd o GM' yn gelwyddog, y gosb yn sgil collfarn dan Deddf Diogelwch Bwyd 1990 yw dirwy ddiderfyn.

Darllen pellach

Mae gan wefan yr Asiantaeth Safonau Bwyd nodiadau o gyfarwyddyd ar labelu GM (opens in a new window).

Gellir gweld Cwestiynau Cyffredin manylach ar reoleiddio GMOs (opens in a new window) yn yr Undeb Ewropeaidd ar wefan Europa.

Hefyd mae gwefan Europa'n dal Cofrestr yr UE o GMOs awdurdodedig (opens in a new window)

Hefyd, efallai y bydd gwefan Canolfan Cyd-ymchwil y Comisiwn Ewropeaidd (opens in a new window) o ddiddordeb.

Gweler hefyd 'Labelu bwydydd a addaswyd yn enetig'.

Sylwer

Bwriedir y wybodaeth hon ar gyfer cyfarwyddyd; dim ond y llysoedd all roi dehongliad awdurdodol o'r gyfraith.

Mae'n bosibl y bydd dolenni 'Deddfwriaeth allweddol' y canllaw yn dangos fersiwn wreiddiol y ddeddfwriaeth yn unig, er y ceir dolenni i ddeddfwriaeth ddiwygio ar wahân lle y mae'n perthyn yn uniongyrchol i gynnwys canllaw. Gellir gweld gwybodaeth ynghylch gwelliannau i ddeddfwriaeth y Deyrnas Unedig ar dab 'Rhagor o Adnoddau' pob dolen; fel arfer, ymgorfforir gwelliannau i ddeddfwriaeth yr Undeb Ewropeaidd yn y testun.

Deddfwriaeth allweddol

Deddf Diogelwch Bwyd 1990 (opens in a new window)

Rheoliad yr UE (CE) Rhif 1829/2003 (opens in a new window) ar fwyd a phorthiant a addaswyd yn enetig

Rheoliad yr UE (CE) Rhif 1830/2003 (opens in a new window) ynghylch olrhain a labelu organebau a addaswyd yn enetig ac olrhain cynhyrchion bwyd a phorthiant a gynhyrchir o organebau a addaswyd yn enetig

Rheoliadau Bwyd a Addaswyd yn Enetig (Cymru) 2004 (opens in a new window)

Rheoliadau Organebau a Addaswyd yn Enetig (Olrhain a Labelu) (Cymru) 2005 (opens in a new window)

Rheoliad yr UE (UE) Rhif 1169/2011 (opens in a new window) ar ddarparu gwybodaeth am fwyd i ddefnyddwyr

Rheoliadau Gwybodaeth am Fwyd 2014 (opens in a new window)

Rheoliadau Gwybodaeth am Fwyd (Cymru) 2014 (opens in a new window)

Adolygwyd/diweddarwyd ddiwethaf: Gorffennaf 2015

© 2017 itsa Ltd.

Yn ôl i'r Rhestr o Hysbysebion

Clirio

Cyswllt

Prisiau galw