Gwerthiant a Gyfyngir gan Oedran

Nwyddau tybaco a mewnanadlu nicotin

Mae'r gyfraith yn datgan na cheir gwerthu nwyddau tybaco a mewnanadlu nicotin i'r rhai dan 18 mlwydd oed; mae hefyd yn gwahardd arddangos nwyddau tybaco mewn siopau

Yn y canllaw

Mae'r cyfarwyddyd hwn ar gyfer Cymru

Mae rhai nwyddau sydd â chyfyngiad oedran arnynt, sy'n golygu na ellir eu cyflenwi i unrhyw un sy'n iau na'r isafswm oedran cyfreithiol - yn achos nwyddau tybaco, 18 oed yw'r isafswm oedran cyfreithiol.

Mae'n rhaid gwerthu sigaréts mewn symiau o 10 o leiaf ac yn eu pecyn gwreiddiol. Mae'n rhaid arddangos hysbysiad sy'n datgan 'Mae'n anghyfreithlon i werthu nwyddau tybaco i unrhyw un sydd dan 18 oed'.

Rhaid peidio ag arddangos nwyddau tybaco mewn siopau ac mae cyfyngiadau hefyd ar sut y gellir arddangos prisiau a rhestri prisiau.

Dylid gofyn i bobl ifanc ddangos tystiolaeth o'u hoedran bob amser.

Bydd pob cyfeiriad yn y canllaw hwn at nwyddau mewnanadlu nicotin yn dod yn gyfraith ar 1 Hydref 2015. Bydd isafswm oedran gwerthu o 18 oed yn berthnasol o'r dyddiad hwnnw ymlaen.

Beth a olygir wrth dybaco, nwyddau tybaco a nwyddau mewnanadlu nicotin?

Caiff 'tybaco' ei ddiffinio fel sigaréts, unrhyw gynnyrch sy'n cynnwys tybaco i'w ddefnyddio'n eneuol neu'n drwynol (er enghraifft, snisin), a chymysgeddau ysmygu a ddefnyddir yn lle tybaco (er enghraifft, sigaréts perlysieuol). Mae 'sigaréts' yn cynnwys tybaco wedi'i dorri a'i rolio mewn papur, deilen tybaco a deunydd arall ar ffurf y gellir ei defnyddio ar unwaith i ysmygu.

Caiff 'cynnyrch tybaco' ei ddiffinio fel 'cynnyrch sy'n cynnwys tybaco yn gyfan gwbl neu'n rhannol a'r bwriad yw ei ysmygu, ffroeni, sugno neu gnoi'.

Mae 'cynnyrch mewnanadlu nicotin' yn golygu dyfais mewnanadlu nicotin (a ddefnyddir i fewnanadlu nicotin trwy'r geg), cetrisen nicotin (sy'n cynnwys nicotin ac yn ffurfio rhan o ddyfais mewnanadlu nicotin) neu sylwedd ail-lenwi nicotin (a adwaenir yn gyffredin fel e-hylif). Cyfeirir at ddyfeisiau mewnanadlu nicotin ar lafar fel 'e-sigaréts' ac mae'r gyfraith yn ymdrin â mathau tafladwy ac ailwefradwy.

Beth yw'r cyfyngiad oedran ar gyfer gwerthu nwyddau tybaco?

Mae'r gyfraith yn datgan ei bod yn dramgwydd i unrhyw un werthu unrhyw nwyddau tybaco (gan gynnwys papurau sigarét) i unigolyn dan 18 mlwydd oed, p'un ai ydyw at ei ddefnydd ei hun ai peidio. Mae hyn yn dramgwydd atebolrwydd caeth - gellir dal perchennog y busnes yn gyfrifol yn ogystal â'r aelod o staff a wnaeth y gwerthiant. Mae gan unigolyn a gyhuddir o'r tramgwydd hwn amddiffyniad cyfreithiol ar gael i brofi ei fod wedi cymryd pob rhagofal rhesymol ac wedi dangos diwydrwydd dyladwy i osgoi cyflawni'r tramgwydd. Yn gyffredin, mae hyn yn cael ei adnabod fel amddiffyniad 'diwydrwydd dyladwy'. Mae adran 'cadw o fewn y gyfraith' y canllaw hwn yn cynnwys camau y gellir eu cymryd i ddarparu amddiffyniad 'diwydrwydd dyladwy'.

Rhaid i chi arddangos hysbysiad sy'n datgan:

MAE'N ANGHYFREITHLON I WERTHU NWYDDAU
TYBACO I UNRHYW
UN SYDD
DAN 18 OED

Rhaid arddangos yr hysbysiad mewn lle amlwg a gweladwy ger y man gwerthu. Ni ddylai'r arwydd fod yn llai na 297mm x 420mm (A3) a rhaid i uchder y llythrennau fod yn 36mm o leiaf. Efallai y gall eich gwasanaeth safonau masnach lleol neu eich cyflenwr tybaco roi arwydd i chi y gallwch ei ddefnyddio. Mae'n drosedd os nad ydych yn arddangos yr arwydd gofynnol, er y byddai'r amddiffyniad 'diwydrwydd dyladwy' ar gael i chi.

Os ydych yn cyflogi plant yn eich busnes, nid yw'n anghyfreithlon iddynt werthu nwyddau tybaco, cyn belled ag nad yw'r cwsmer o dan 18 oed, wrth gwrs. Fodd bynnag, nid argymhellir gadael i blant werthu tybaco heb eu goruchwylio, oherwydd efallai bydd yn anodd iddynt wrthod gwerthu i'r sawl sydd yr un oed â hwy.

Beth yw'r cyfyngiad oedran ar gyfer nwyddau mewnanadlu nicotin?

Bydd unigolyn sy'n gwerthu nwyddau mewnanadlu nicotin i rywun o dan 18 oed yn cyflawni tramgwydd. Mae hyn yn dramgwydd atebolrwydd caeth - gellir dal perchennog y busnes yn gyfrifol yn ogystal â'r aelod o staff a wnaeth y gwerthiant.

Ceir eithriad ar gyfer nwyddau mewnanadlu nicotin sydd wedi'u trwyddedu fel meddyginiaethau neu ddyfeisiau meddygol. Mae'r eithriad hwn yn berthnasol i'r graddau y mae'r cynnyrch wedi'i awdurdodi yn unig.

Gwerthu i'r rhai sydd dan 18 oed yn gyson

Os ydych yn cael eich euogfarnu o werthu tybaco neu nwyddau mewnanadlu nicotin i bobl o dan 18 mlwydd oed a bod o leiaf ddwy drosedd o'r fath wedi digwydd yn ystod y ddwy flynedd flaenorol yn ymwneud â'r un safle, gall gwasanaethau safonau masnach wneud cais i Lys Ynadon am orchymyn safle cyfyngedig a / neu orchymyn gwerthu cyfyngedig.

Mae gorchymyn safle cyfyngedig yn gwahardd gwerthu unrhyw dybaco, papurau sigarét neu nwyddau mewnanadlu nicotin i unrhyw un o'r safle, gennych chi neu unrhyw aelod o'ch staff am gyfnod o hyd at flwyddyn. Mae gennych yr hawl i wneud cyflwyniad i'r llys ynglyn â pham na ddylai ganiatáu'r gorchymyn.

Mae gorchymyn gwerthu cyfyngedig yn gwahardd unigolyn penodol sydd wedi'i euogfarnu o dramgwydd tybaco neu nicotin rhag gwerthu unrhyw dybaco, papurau sigarét neu nwyddau mewnanadlu nicotini unrhyw un a bod ag unrhyw swyddogaeth reoli yn ymwneud â gwerthu tybaco, papurau sigarét neu nwyddau mewnanadlu nicotin am gyfnod o hyd at flwyddyn.

Bydd trosedd yn cael ei chyflawni os bydd unigolyn yn gwerthu tybaco, papurau sigarét neu nwyddau mewnanadlu nicotin pan fydd gorchymyn safle cyfyngedig ar waith neu os bydd unigolyn yn methu â chydymffurfio â gorchymyn gwerthu cyfyngedig.

Prynu nwyddau tybaco a mewnanadlu nicotin drwy ddirprwy

Bydd oedolyn sy'n prynu neu'n ceisio prynu tybaco, papurau sigarét neu nwyddau mewnanadlu nicotin ar ran rhywun o dan 18 oed yn cyflawni trosedd. Gelwir hyn yn 'brynu drwy ddirprwy'.

Y prynwr sy'n cyflawni trosedd yn yr amgylchiadau hyn, ac nid y masnachwr. Fodd bynnag, byddwch yn ymwybodol o bobl ifanc yn loetran y tu allan i'ch safle - fe allent ofyn i oedolion brynu tybaco, sigaréts neu nwyddau mewnanadlu nicotin iddynt. Fe allech ddymuno gwrthod gwerthiannau o'r fath.

A yw'n gyfreithlon gwerthu sigaréts yn unigol?

Nac ydy. Mae'n rhaid gwerthu sigaréts i unrhyw un mewn symiau wedi'u rhagbecynnu o 10 o leiaf ac yn eu pecyn gwreiddiol yn unig. Mae'n drosedd i rannu pecyn a gwerthu mewn symiau llai.

A ellir gwerthu tybaco o beiriannau gwerthu?

Na ellir. O dan Reoliadau Amddiffyn rhag Tybaco (Gwerthiannau o Beiriannau Gwerthu) (Cymru) 2011, mae gwerthu tybaco o beiriant gwerthu awtomatig wedi'i wahardd. Os bydd gwerthiant yn digwydd, y sawl sy'n rheoli'r safle neu sy'n ymwneud â rheoli'r safle lle mae'r peiriant gwerthu awtomatig wedi'i leoli sy'n cyflawni'r trosedd.

Gellir defnyddio unrhyw beiriannau sy'n dal i fod ar y safle i storio'n unig, lle na all y cyhoedd fynd atynt (y tu ôl i'r bar, er enghraifft), ac ni ddylent arddangos unrhyw ddeunydd hysbysebu.

Arddangos a nodi pris nwyddau tybaco

O dan Reoliadau Hysbysebu a Hyrwyddo Tybaco (Arddangos) (Cymru) 2012, mae'n ofynnol i chi guddio eich arddangosfa o nwyddau tybaco. Mae'n drosedd i arddangos nwyddau tybaco oni bai bod unigolyn dros 18 mlwydd oed wedi gwneud cais penodol i chi i brynu tybaco. NID yw'n drosedd i arddangos ategolion yn ymwneud â thybaco fel papurau sigaréts.

Os cewch eich cyhuddo o drosedd lle y dangoswyd arddangosfa ar gais i unigolyn o dan 18 mlwydd oed, mae amddiffyniad ar gael o ran eich bod yn credu bod yr unigolyn dros 18 mlwydd oed ac eich bod wedi cymryd pob cam rhesymol i sefydlu ei oedran neu na allai unrhyw un fod wedi amau nad oedd yr unigolyn dan 18 mlwydd oed o'i edrychiad. Mae 'cymryd pob cam rhesymol' yn golygu gofyn i'r unigolyn am dystiolaeth o'i oedran a byddai'r dystiolaeth yn argyhoeddi unigolyn rhesymol. Os byddwch yn cael eich cyhuddo o drosedd arddangos nwyddau tybaco, mae gennych amddiffyniad ar gael o ran eich bod wedi defnyddio pob 'diwydrwydd dyladwy' er mwyn osgoi cyflawni'r drosedd.

Hefyd, mae Rheoliadau Hysbysebu a Hyrwyddo Tybaco (Arddangos Prisiau) (Cymru) 2012 yn gosod gofynion llym yn ymwneud â'r modd y mae pris nwyddau tybaco'n cael ei nodi; tair ffurf o restri a labeli'n unig a ganiateir (gweler paragraffau 50-63 yn y canllaw manwl y rhoddir dolen iddo isod).

Ceir rheolau penodol ar gyfer gwerthwyr tybaco arbenigol neu werthwyr tybaco swmp - gweler paragraffau 39-40 a 61-63 yn y canllaw manwl).

Mae nifer o ganllawiau ar gael er mwyn eich helpu i gydymffurfio:

Mae canllaw cryno wedi'i gynhyrchu gan y Gymdeithas Siopau Cyfleustra ac mae ar gael ar ei gwefan; yn swyddogol, ar gyfer Lloegr yn unig y mae'r canllaw hwn, ond mae'n briodol hefyd i fusnesau sy'n gweithredu yng Nghymru.

Mae canllaw manylach wedi'i gynhyrchu gan Lywodraeth Cymru.

Mae dogfen cwestiynau ac atebion (PDF 105KB) gan Benaethiaid Safonau Masnach Cymru (WhoTS) ar gael hefyd.

Ail-lenwadau tanwyr sigaréts

O dan Reoliadau Ail-lenwadau Tanwyr Sigaréts (Diogelwch) 1999, mae'n drosedd cyflenwi unrhyw duniau ail-lenwi tanwyr sigaréts sy'n cynnwys bwtan i unrhyw un sydd dan 18 oed. Mae hyn oherwydd y potensial am gamddefnydd drwy 'snwffian' y nwy, a all fod yn eithriadol o beryglus. Gweler 'Ail-lenwadau tanwyr sigaréts a thoddyddion' am ragor o fanylion.

Matsis a thanwyr

Nid yw'n anghyfreithlon gwerthu matsis neu danwyr i blant. Fodd bynnag, fe'ch argymhellir i beidio â gwerthu'r eitemau hyn i blant, gan nad yw'n debygol y bydd ganddynt reswm cyfreithlon i'w defnyddio.

Cadw o fewn y gyfraith

Os cewch eich cyhuddo o unrhyw un o'r troseddau a fanylir uchod, bydd gennych amddiffyniad cyfreithiol y cyfeirir ato'n aml fel yr amddiffyniad 'diwydrwydd dyladwy'. Mae'n rhaid i chi brofi eich bod wedi cymryd 'pob rhagofal rhesymol' ac arfer 'pob diwydrwydd dyladwy' i osgoi cyflawni'r drosedd. O ran nwyddau â chyfyngiad oedran, fel tybaco, mae hyn yn golygu'n gyffredinol eich bod yn credu bod yr unigolyn yn 18 oed neu'n hyn a'ch bod wedi cymryd pob cam rhesymol i sefydlu ei oedran neu na fyddai unrhyw un wedi amau o'i edrychiad fod yr unigolyn o dan 18 oed. Mae cymryd 'pob cam rhesymol' yn golygu gofyn i'r unigolyn ddangos tystiolaeth o'i oedran ac y byddai'r dystiolaeth yn argyhoeddi unigolyn rhesymol.

Er mwyn cadw o fewn y gyfraith ac felly bodloni'r amddiffyniadau cyfreithiol, dylech gyflwyno polisi gwirio oedran a chael systemau effeithiol i atal gwerthu ac arddangos i unigolion o dan 18 mlwydd oed. Dylid monitro'r systemau hyn yn rheolaidd a'u diweddaru fel y bo'r angen er mwyn amlygu ac unioni unrhyw broblemau neu wendidau, a manteisio ar unrhyw ddatblygiadau mewn technoleg.

Mae arferion da allweddol mewn system effeithiol yn cynnwys:

GWIRIADAU OEDRAN

Gofynnwch i bobl ifanc ddangos prawf o'u hoedran bob amser. Mae'r Sefydliad Safonau Masnach Siartredig, y Swyddfa Gartref a Chymdeithas Prif Swyddogion yr Heddlu yn cefnogi'r Cynllun Safonau Prawf Oedran (PASS) cenedlaethol, sy'n cynnwys nifer o gyhoeddwyr cardiau. Gallwch fod yn hyderus bod cerdyn a gyhoeddwyd o dan y cynllun ac sy'n cynnwys yr hologram PASS yn brawf derbyniol o oedran. Mae pasbort neu drwydded yrru â llun a gyhoeddwyd yn y Deyrnas Unedig yn dderbyniol hefyd, ond gwnewch yn siwr fod y cerdyn yn cyfateb i'r unigolyn sy'n ei ddefnyddio a bod y dyddiad geni'n dangos ei fod yn hyn na 18 oed. Os na all yr unigolyn brofi ei fod yn hyn na 18 oed, dylid gwrthod y gwerthiant.

GWEITHREDU POLISI 'HERIO 21' NEU 'HERIO 25'

Mae hyn yn golygu os yw'r unigolyn yn edrych yn iau nag 21 neu 25 oed, y gofynnir iddo gadarnhau ei fod yn hyn na 18 oed trwy ddangos prawf oedran dilys.

HYFFORDDI STAFF

Gwnewch yn siwr fod eich staff wedi'u hyfforddi'n briodol. Dylent wybod pa gynhyrchion y mae cyfyngiad oedran yn berthnasol iddynt, beth yw'r cyfyngiad oedran hwnnw a'r camau y mae'n rhaid iddynt eu cymryd os ydynt yn credu bod unigolyn iau na 18 oed yn ceisio prynu. Mae'n bwysig eich bod yn gallu profi bod eich staff wedi deall yr hyn sy'n ofynnol ganddynt o dan y ddeddfwriaeth. Gellir gwneud hyn trwy gadw cofnod o'r hyfforddiant a gofyn i'ch staff lofnodi i ddangos eu bod wedi'i ddeall. Yna, dylai'r cofnodion hyn gael eu gwirio a'u llofnodi'n rheolaidd gan reolwyr neu'r perchennog.

CYNNAL COFNOD GWRTHODIADAU

Dylai pob achos o wrthod tybaco a nwyddau tybaco gael ei gofnodi (dyddiad, amser, digwyddiad, disgrifiad o'r prynwr posibl). Mae system wrthod wedi'i chynnwys mewn rhai tiliau.Bydd cynnal cofnod gwrthodiadau'n helpu i ddangos eich bod yn gwrthod gwerthu a bod gennych system effeithiol ar waith. Dylai cofnodion gael eu gwirio gan y rheolwr / perchennog er mwyn sicrhau bod pob aelod o staff yn eu defnyddio.  Os ydych chi'n defnyddio system sydd wedi'i chynnwys mewn tiliau, dylech sicrhau bod modd adalw gwrthodiadau yn ddiweddarach. Dylech hefyd fod yn ymwybodol bod rhai gwrthodiadau'n cael eu gwneud cyn i gynnyrch gael ei sganio.

Atodir cofnod gwrthod enghreifftiol isod:
Cofnod gwrthodiadau (Word 31KB)

NEGESEUON ATGOFFA TRWY'R TIL

Os oes gennych chi system EPoS, fe allai fod yn bosibl ei defnyddio i roi neges atgoffa i'r staff ynglyn â chyfyngiadau oedran. Fel arall, gellir defnyddio sticeri dros godau bar rhai nwyddau.

Sylwer na fydd negeseuon atgoffa trwy'r til yn eich helpu i atal troseddau o dan Reoliadau Hysbysebu a Hyrwyddo Tybaco (Arddangos) (Cymru) 2012, oherwydd bod y weithred sganio ac atgoffa'n digwydd ar ôl i'r nwyddau gael eu harddangos.

ARWYDDION

Mae'n rhaid i chi arddangos yr arwydd tybaco sy'n ofynnol yn ôl y gyfraith (gweler uchod). Dylai hyn atal darpar brynwyr ac atgoffa'r staff.

TELEDU CYLCH CYFYNG (CCTV)

Gallai system CCTV weithredu fel ffordd o atal a lleihau nifer yr achosion o werthu i'r rhai dan oed.

Cosbau

Os byddwch yn gwerthu nwyddau tybaco neu bapurau sigarét i unigolyn o dan 18 mlwydd oed, y gosb fwyaf o'ch cael yn euog yw dirwy o £2,500.

Os byddwch yn gwerthu nwyddau mewnanadlu nicotin i unigolyn o dan 18 mlwydd oed, y gosb fwyaf o'ch cael yn euog yw dirwy o £2,500.

Os byddwch yn gwerthu sigaréts i unrhyw un, ac nad ydynt mewn symiau wedi'u rhagbecynnu o 10 neu fwy yn eu pecyn gwreiddiol, y gosb fwyaf o'ch cael yn euog yw dirwy o £1,000.

Os byddwch yn methu ag arddangos yr arwydd tybaco gofynnol, y gosb fwyaf o'ch cael yn euog yw dirwy o £1,000.

Os byddwch yn torri gorchymyn safle cyfyngedig neu orchymyn gwerthu cyfyngedig, y gosb fwyaf o'ch cael yn euog yw dirwy ddiderfyn.

Os byddwch yn gwerthu tybaco o beiriant gwerthu, y gosb fwyaf o'ch cael yn euog yw dirwy o £2,500.

Os byddwch yn arddangos nwyddau tybaco, neu'n achosi i nwyddau tybaco gael eu harddangos, y gosb fwyaf o'ch cael yn euog yw dirwy ddiderfyn a dwy flynedd yn y carchar.

Os byddwch yn arddangos prisiau nwyddau tybaco, neu'n achosi iddynt gael eu harddangos, y gosb fwyaf o'ch cael yn euog yw dirwy ddiderfyn a dwy flynedd yn y carchar.

Os byddwch yn cyflenwi unrhyw dun ail-lenwi taniwr sigarét yn cynnwys bwtan i unrhyw un o dan 18 mlwydd oedd, y gosb fwyaf o'ch cael yn euog yw dirwy ddiderfyn a chwe blynedd yn y carchar.

Sylwer

Bwriedir y wybodaeth hon ar gyfer cyfarwyddyd; dim ond y llysoedd all roi dehongliad awdurdodol o'r gyfraith.

Mae'n bosibl y bydd dolenni 'Deddfwriaeth allweddol' y canllaw yn dangos fersiwn wreiddiol y ddeddfwriaeth yn unig, er y ceir dolenni i ddeddfwriaeth ddiwygio ar wahân lle y mae'n perthyn yn uniongyrchol i gynnwys canllaw. Gellir gweld gwybodaeth ynghylch gwelliannau i ddeddfwriaeth y Deyrnas Unedig ar dab 'Rhagor o Adnoddau' pob dolen; fel arfer, ymgorfforir gwelliannau i ddeddfwriaeth yr Undeb Ewropeaidd yn y testun.

Deddfwriaeth allweddol

Deddf Plant a Phobl Ifanc 1933

Deddf Plant a Phobl Ifanc (Amddiffyn rhag Tybaco) 1991

Rheoliadau Ail-lenwadau Tanwyr (Diogelwch) 1999

Deddf Hysbysebu a Hyrwyddo Tybaco 2002

Rheoliadau Amddiffyn rhag Tybaco (Gwerthiannau o Beiriannau Gwerthu) (Cymru) 2011

Rheoliadau Hysbysebu a Hyrwyddo Tybaco (Arddangos) (Cymru) 2012

Rheoliadau Hysbysebu a Hyrwyddo Tybaco (Arddangos Prisiau) (Cymru) 2012

Deddf Plant a Theuluoedd 2014

Rheoliadau Cynhyrchion Mewnanadlu Nicotin (Oedran Gwerthu a Phrynu drwy Ddirprwy) 2015

Adolygwyd / diweddarwyd ddiwethaf: Gorffennaf 2015

© 2017 itsa Ltd.

Yn ôl i'r Rhestr o Hysbysebion

Clirio

Cyswllt

Prisiau galw

Cyswllt

Prisiau galw

Ymgynghoriadau Cyfredol