Eraill

Eiddo deallusol

Mae'n bwysig i fusnesau ddeall pa hawliau eiddo deallusol sydd ganddynt a'r ffordd orau o ddiogelu'r hawliau hynny

Yn y canllaw

Mae'r canllaw hwn ar gyfer Cymru, Lloegr a'r Alban

Gall eiddo deallusol fod yn ased gwerthfawr i unrhyw fusnes, boed hwnnw'n fusnes mawr neu fach, newydd neu hirsefydlog.

Mae eiddo deallusol yn cynnwys pedair elfen allweddol: nodau masnach, hawlfraint, dyluniadau a phatentau. Mae'r gwahanol fathau o eiddo deallusol yn bodoli am gyfnodau gwahanol.

Mae nodau masnach, hawlfraint, dyluniadau a phatentau yn eiddo i wneuthurwr gwreiddiol, neu berchennog dilynol, yr hawl eiddo deallusol benodol, a gall y perchennog hawliau atal eraill rhag defnyddio ei hawliau'n annheg.

Gall busnes roi trwyddedau i drydydd partïon sy'n caniatáu iddynt ddefnyddio eiddo deallusol gwarchodedig y busnes yn gyfnewid am ffi. Mae trwyddedu'n ffordd reoledig ac effeithiol i fusnesau gynhyrchu cyfoeth o'u heiddo deallusol.

Os bydd busnes yn defnyddio eiddo deallusol busnes arall heb ganiatâd, mae hynny'n gyfystyr â thorri'r hawliau hynny, ac fe allai'r busnes gael ei ddwyn i'r llys. Yn ogystal, mae hawlfraint, dyluniadau cofrestredig a nodau masnach cofrestredig yn cael eu diogelu gan y gyfraith trosedd hefyd.

Nodau masnach

Mae nodau masnach yn diogelu hunaniaeth brand, enwau masnach a logos arbennig; arwydd tarddiad yw nod masnach.

Os bydd busnes yn defnyddio ei nod masnach neu enw masnach ei hun, ac yn sefydlu ewyllys da ac enw da masnachol, bydd y busnes yn berchen ar nod masnach anghofrestredig, y gellir ei ddiogelu mewn cyfraith sifil yn erbyn 'peri coel' (defnydd anawdurdodedig gan drydydd parti).

Gall nodau masnach gael eu cofrestru yn y Swyddfa Eiddo Deallusol. Mae cofrestriad yn brawf perchenogaeth ac yn cryfhau hawliau nod masnach busnes.

Mae'n drosedd tresmasu ar nod masnach cofrestredig wrth gynnal masnach.

Mae rhagor o wybodaeth am nodau masnach ar gael ar y wefan GOV.UK.

Hawlfraint

Mae hawlfraint yn diogelu gweithiau creadigol gwreiddiol gan ddiogelu gweithiau llenyddol, dramatig, cerddorol ac artistig, fel llyfrau, dramâu, ffilmiau a meddalwedd gyfrifiadur.

Hawl awtomatig yw hawlfraint sy'n diogelu gweithiau gwreiddiol o'r adeg pan gânt eu creu gyntaf. Nid oes system cofrestru hawlfraint yn y Deyrnas Unedig; caiff unrhyw waith gwreiddiol a grëir gan fusnes ei ddiogelu'n awtomatig fel gwaith hawlfraint ac fe ddaw'n eiddo i'r busnes. Bydd busnes sy'n creu deunydd ysgrifenedig neu ffotograffau neu sy'n defnyddio gwefan wedi creu ei ddeunydd hawlfraint ei hun, a ddiogelir yn erbyn copïo.

Mae'n drosedd masnachu'n fwriadol mewn copïau o waith sy'n torri hawlfraint.

I gael rhagor o wybodaeth, gweler yr adran ar hawlfraint ar y wefan GOV.UK neu ewch i'r Copyright Hub.

Dyluniadau

Mae dyluniadau'n diogelu ymddangosiad eitem, gan ddiogelu golwg rhannau neu eitemau cyfan. Gall dyluniadau fod yn brintiau neu'n batrymau a gymhwysir i eitemau, neu'n bethau fel dodrefn, eitemau i'r cartref neu ddillad, neu rannau cyfansawdd eitemau mwy.

Hawliau awtomatig yw hawliau dylunio sy'n diogelu'r eitem o'r adeg pan gaiff ei chreu gyntaf, fel hawlfraint. Fodd bynnag, gellir cofrestru dyluniadau yn y Swyddfa Eiddo Deallusol er mwyn cael mwy o amddiffyniad, sy'n para am gyfnod hwy: hyd at 25 mlynedd.

Mae'n drosedd copïo neu fasnachu'n fwriadol mewn copïau sy'n tresmasu ar ddyluniadau cofrestredig.

Mae rhagor o wybodaeth am ddyluniadau ar gael ar y wefan GOV.UK.

Patentau

Mae patentau'n diogelu dyfeisiadau, gan ddiogelu gweithrediad cynhyrchion a phrosesau diwydiannol newydd.

Mae'n rhaid i batentau gael eu cofrestru yn y Swyddfa Eiddo Deallusol i gael eu hamddiffyn. Mae'n rhaid iddynt fod yn newydd a chael eu cadw'n gyfrinachol cyn y cais am gofrestru neu bydd y cais yn annilys ac ni fydd modd amddiffyn y patent. Gall patent cofrestredig bara hyd at 20 mlynedd.

I gael rhagor o wybodaeth am batentau ewch i'r wefan GOV.UK.

Cyfrinachau masnach, cyfrinachedd a pheidio â datgelu

Gall busnes ddiogelu cyfrinach neu wybodaeth gyfrinachol trwy ddefnyddio cytundebau cyfreithiol rwymol sy'n diffinio natur yr hawliau penodol a chyfyngu ar ddefnydd gan drydydd parti. Mae'r mathau hyn o gytundebau'n hollbwysig wrth ddatblygu patentau, ond gellir eu defnyddio i ddiogelu unrhyw fath o eiddo deallusol hefyd.

Mae'r wefan GOV.UK yn cynnwys cyfarwyddyd ar sut i ddiogelu eich eiddo deallusol.

Cymorth busnes

Mae offer eiddo deallusol i fusnesau y Swyddfa Eiddo Deallusol 'yn gallu helpu busnesau i greu gwerth o'u syniadau, gan droi ysbrydoliaeth yn llwyddiant busnes cynaliadwy'. Mae'r offer ar-lein rhad ac am ddim yn cynnwys 'gwiriad iechyd' eiddo deallusol i fusnesau.

Sylwer

Bwriedir y wybodaeth hon ar gyfer cyfarwyddyd; dim ond y llysoedd all roi dehongliad awdurdodol o'r gyfraith.

Mae'n bosibl y bydd dolenni 'Deddfwriaeth allweddol' y canllaw yn dangos fersiwn wreiddiol y ddeddfwriaeth yn unig, er y ceir dolenni i ddeddfwriaeth ddiwygio ar wahân lle y mae'n perthyn yn uniongyrchol i gynnwys canllaw. Gellir gweld gwybodaeth ynghylch gwelliannau i ddeddfwriaeth y Deyrnas Unedig ar dab 'Rhagor o Adnoddau' pob dolen; fel arfer, ymgorfforir gwelliannau i ddeddfwriaeth yr Undeb Ewropeaidd yn y testun.

Deddfwriaeth allweddol

Deddf Dyluniadau Cofrestredig 1949

Deddf Patentau 1977

Deddf Hawlfraint, Dyluniadau a Phatentau 1988

Deddf Nodau Masnach 1994

Deddf Eiddo Deallusol 2014

Adolygwyd / diweddarwyd ddiwethaf: Mehefin 2015

© 2017 itsa Ltd.

Yn ôl i'r Rhestr o Hysbysebion

Clirio

Cyswllt

Prisiau galw

Ymgynghoriadau Cyfredol