Eraill

Diogelu defnyddwyr rhag masnachu annheg

A yw eich busnes yn delio â defnyddwyr? Deall eich cyfrifoldebau

Yn y canllaw

Mae'r cyfarwyddyd hwn ar gyfer Cymru, Lloegr, a'r Alban 

Mae'r Rheoliadau Diogelu Defnyddwyr rhag Masnachu Annheg 2008 (yn hysbys fel y CPRs) yn rheoli disgrifiadau a ddefnyddir rhwng masnachwyr a defnyddwyr, ac yn creu tramgwyddau troseddol ar gyfer masnachwyr sy'n eu torri.

Mae'r Rheoliadau'n gwahardd 31 arfer penodol sy'n cael eu hystyried yn annheg bob amser ac yn creu troseddau pellach ar gyfer arferion ymosodol. Maent yn gwahardd ' gweithredoedd camarweiniol' a 'hepgoriadau camarweiniol' sy'n achosi, neu sy'n debygol o achosi, i'r defnyddiwr cyffredin wneud penderfyniad trafodaethol na fyddai wedi'i wneud fel arall. Maent yn berthnasol i arferion masnachol yn ymwneud â chynhyrchion (sy'n cynnwys nwyddau a gwasanaethau) cyn, yn ystod ac ar ôl llunio contract.

Yn eu diwygiad diweddaraf - Rheoliadau Diogelu Defnyddwyr (Diwygiad) 2014 - maent yn rhoi'r hawl i ddefnyddwyr gael iawndal ar gyfer arferion masnachol camarweiniol ac ymosodol, ac yn amlinellu'r camau unioni sydd ar gael iddynt.

Beth a waherddir?

I bob pwrpas, mae'r CPRs yn gwahardd arferion masnachu sy'n annheg i ddefnyddwyr. Mae pedwar math gwahanol o arferion i'w hystyried:

  • arferion a waherddir dan yr holl amgylchiadau
  • gweithredoedd a hepgoriadau camarweiniol
  • arferion ymosodol
  • dyletswydd gyffredinol i beidio â masnachu'n annheg

Ynghylch y tri math olaf o arferion uchod, mae angen dangos bod gweithred y masnachwr yn effeithio (neu'n debygol o effeithio) ar weithredoedd y defnyddiwr. Nid oes rhaid i hyn olygu bod rhaid cael tystiolaeth ynghylch sut mae unrhyw unigolyn(ion) wedi'u heffeithio, gan fod y prawf yn ystyried sut y mae defnyddiwr cyffredin yn cael ei effeithio (neu'n debygol o gael ei effeithio).

Mae'r Rheoliadau'n cydnabod y gall gwahanol fathau o ddefnyddwyr ymateb i arfer mewn ffyrdd gwahanol, ac yn nodi tri math gwahanol o ddefnyddiwr:

  • defnyddiwr cyffredin
  • defnyddiwr a dargedir
  • defnyddiwr sy'n agored i niwed

Arferion a waherddir dan yr holl amgylchiadau

Mae Atodlen 1 i'r CPRs yn cyflwyno 31 o arferion yr ystyrir eu bod yn annheg trwy'r amser ac felly fe'i gwaherddir dan yr holl amgylchiadau. Mae'r rhain yn cynnwys:

CYMERADWYAETHAU / AWDURDODIADAU FFUG

  • honiadau ffug o aelodaeth cymdeithasau masnach
  • honni bod cynnyrch wedi'i gymeradwyo gan gorff cyhoeddus neu breifat pan nad yw hyn yn wir

ARGAELEDD CAMARWEINIOL 

  • hysbysebu baetio (neu 'baetio a newid') lle mae masnachwr yn denu defnyddiwr i gredu y gall brynu cynnyrch am bris isel pan mae'r masnachwr yn ymwybodol nad oes ganddo stoc resymol ar gael neu na all gyflenwi am y pris hwnnw, neu ei fod yn ceisio 'gwerthu i fyny' i gynnyrch â phris uwch
  • datgan yn ffug bod cynnyrch ar gael am amser cyfyng iawn yn unig er mwyn gorfodi'r defnyddiwr i wneud penderfyniad uniongyrchol

CYD-DESTUN / EFFAITH GAMARWEINIOL 

  • honni bod masnachwr yn mynd i beidio â masnachu neu symud safle pan nad ydyw (er enghraifft, gwerthiannau cau ffug)
  • honni'n ffug bod gan gynnyrch nodweddion iachaol
  • disgrifio cynnyrch fel 'am ddim', 'gratis', 'heb daliad' neu rywbeth tebyg os yw defnyddiwr yn mynd i orfod talu mwy na'r gost o ymateb i'r hysbyseb a chasglu neu dalu am ddanfon yr eitem
  • cynnwys anfoneb neu rywbeth tebyg mewn deunydd marchnata, gan awgrymu bod defnyddiwr wedi archebu'r cynnyrch pan nad ydyw
  • methu â'i wneud yn glir bod unigolyn mewn gwirionedd yn fasnachwr neu'n creu'r argraff ei fod yn ddefnyddiwr (er enghraifft, methu â dangos statws masnachwr pan yn gwerthu car ail-law)
  • creu'r argraff y gall cynnyrch gael ei werthu'n gyfreithlon, pan na all mewn gwirionedd

CYNLLUNIAU PYRAMID 

  • gwaherddir gweithredu neu hyrwyddo'r fath gynlluniau, cyhyd â'u bod yn dod o fewn y diffiniad o gynllun pyramid (hynny yw, cynllun lle mae defnyddiwr yn talu am y cyfle i dderbyn tâl a geir yn bennaf o gyflwyno defnyddwyr eraill i'r cynllun, yn hytrach nag o werthu neu ddefnyddio cynhyrchion)

RAFFLAU MAWR

  • cystadlaethau lle na roddir y gwobrau a ddisgrifir (neu wobrau cyfwerth)
  • creu'r argraff ffug bod defnyddiwr wedi ennill, neu y bydd yn ennill, gwobr pan nad oes gwobr neu'n honni bod y wobr yn amodol ar y defnyddiwr yn talu arian neu'n mynd i gostau

GWERTHIANNAU YMOSODOL 

  • creu'r argraff na all defnyddiwr ymadael â'r safle nes bod contract wedi'i gytuno
  • ymweld â defnyddiwr yn ei gartref a gwrthod ymadael pan ofynnir iddo wneud hynny (ac eithrio pan fydd gan y masnachwr hawl gyfreithlon i orfodi ymrwymiad cytundebol)
  • gwneud erfyniadau cyson a diangen dros y ffôn/ffacs/e-bost (ac eithrio pan fydd gan y masnachwr hawl gyfreithlon i orfodi ymrwymiad cytundebol)
  • denu plant yn uniongyrchol i brynu cynnyrch neu berswadio eu rhieni i brynu cynnyrch iddynt (pwer poeni)
  • dweud wrth ddefnyddiwr y bydd swydd y masnachwr mewn perygl os nad yw'r defnyddiwr yn prynu'r cynnyrch

GALWADAU AFRESYMOL

  • gofyn i ddefnyddiwr sy'n dymuno hawlio ar bolisi yswiriant gyflwyno dogfennau amherthnasol neu'n methu ag ymateb i ohebiaeth er mwyn perswadio'r defnyddiwr i beidio ag ymarfer ei hawliau contractiol

GWERTHU TRWY ODDEFIAD

  • mynnu taliad am nwyddau a anfonir at y defnyddiwr na ofynnwyd amdanynt
  • mynnu bod cynhyrchion na ofynnwyd amdanynt yn cael eu dychwelyd

Gweithredoedd a hepgoriadau camarweiniol

Mae'r CPRs yn gwahardd 'gweithredoedd camarweiniol' a 'hepgoriadau camarweiniol' sy'n achosi, neu sy'n debygol o achosi, i'r defnyddiwr cyffredin wneud penderfyniad gweithrediadol gwahanol - hynny yw, unrhyw benderfyniad a wneir gan y defnyddiwr ynghylch prynu'r cynnyrch neu a ddylai ymarfer hawl gytundebol mewn cysylltiad â'r cynnyrch, gan gynnwys penderfyniadau i beidio â gweithredu. Nid yw hyn yn berthnasol  cynsiopa yn unig, ond mae'n cynnwys y cyfnod ôl-werthu ac yn parhau am oes gyfan y cynnyrch.

GWEITHREDOEDD CAMARWEINIOL

Mae rheoliad 5 o'r Rheoliadau Diogelu Defnyddwyr rhag Masnachu Annheg 2008 yn gwahardd rhoi gwybodaeth ffug i ddefnyddwyr, neu eu twyllo,. Mae gweithred gamarweiniol yn digwydd pan mae arfer yn camarwain trwy'r wybodaeth mae'n ei chynnwys, neu ei gyflwyniad twyllodrus, ac mae'n achosi, neu'n debygol o achosi, i'r defnyddiwr cyffredin wneud penderfyniad gweithrediadol gwahanol.

Mae tri gwahanol fath o weithredoedd camarweiniol:

  • gwybodaeth gamarweiniol yn gyffredinol
  • creu dryswch gyda chynhyrchion cystadleuwyr
  • methu ag anrhydeddu ymrwymiadau a wneir mewn cod ymddygiad

Mae'r wybodaeth y gellir ei hystyried yn gamarweiniol yn eang iawn, ac fe'i rhestrir yn y ddeddfwriaeth ei hunan, gan gynnwys pethau fel:

  • bodolaeth neu natur y cynnyrch - er enghraifft, hysbysebu nwyddau nad ydynt yn bodoli
  • prif nodweddion y cynnyrch - er enghraifft, buddion y cynnyrch neu'r tarddiad daearyddol
  • y pris neu'r modd y cyfrifir y pris
  • yr angen am wasanaeth, cydran, amnewidiad neu drwsiad
  • natur, priodoleddau a hawliau'r masnachwr - fel cymwysterau

HEPGORIADAU CAMARWEINIOL

Mae rheoliad 6 yn gwahardd rhoi gwybodaeth annigonol ynghylch cynnyrch. Mae'n doriad ar y CPRs i fethu â rhoi'r wybodaeth i ddefnyddwyr sydd ei hangen i wneud dewis deallus mewn cysylltiad â chynnyrch os bydd hon yn achosi, neu'n debygol o achosi, i'r defnyddiwr cyffredin wneud penderfyniad gweithrediadol gwahanol. Er enghraifft, er mwyn gwneud penderfyniad deallus ynghylch prynu neu faint i'w dalu, mae angen i'r defnyddiwr cyfartalog sy'n prynu car wybod a yw'r car wedi cael ei ddileu gan gwmni yswiriant o'r blaen. Felly, mae'n rhaid i'r masnachwr ddatgelu'r wybodaeth hon, os yw'r defnyddiwr yn gofyn amdani neu beidio.

Rhaid i fasnachwyr roi gwybodaeth i ddefnyddwyr mewn modd amserol. Dylid ei darparu i gynorthwyo'r defnyddiwr wrth iddo wneud dewis deallus. Gallai darparu gwybodaeth yn rhy hwyr olygu hepgoriad.

Mae'n doriad ar y CPRs i:

  • hepgor gwybodaeth berthnasol
  • cuddio gwybodaeth berthnasol
  • darparu gwybodaeth berthnasol mewn modd sy'n aneglur, annealladwy, amwys neu anamserol
  • methu ag adnabod y bwriad masnachol (oni bai fod hwn yn amlwg o'r cyd-destun)

Ystyr 'gwybodaeth berthnasol' yw gwybodaeth sydd ei hangen ar y defnyddiwr i gwneud penderfyniad gweithrediadol gwybodus ac, yn gyffredinol, unrhyw wybodaeth y mae angen ei rhoi yn ôl y gyfraith.

Arferion ymosodol

Mae Rheoliad 7 o'r CPRs yn gwahardd arferion masnachol ymosodol sy'n brawychu neu ecsbloetio defnyddwyr, yn cyfyngu ar eu gallu i wneud dewisiadau rhydd neu ddeallus. Er mwyn i arfer ymosodol fod yn annheg, mae'n rhaid iddo achosi, neu fod yn debygol o achosi, i'r defnyddiwr cyffredin wneud penderfyniad gwethrediadol gwahanol.

Mae arfer masnachol yn ymosodol os:

  • mae'n amharu, neu'n debygol o amharu'n sylweddol, ar ryddid dewis neu ymddygiad y defnyddiwr cyffredin mewn cysylltiad â'r cynnyrch trwy ddefnyddio aflonyddwch, gorfodaeth neu ddylanwad gormodol
    ...a
  • thrwy hynny, mae'n achosi iddo wneud penderfyniad gwethrediadol gwahanol

I benderfynu a yw arfer yn torri ar y rheoliad hwn, bydd rhaid ystyried:

  • amseriad, lleoliad, natur neu ddyfalbarhad
  • y defnydd o iaith neu ymddygiad bygythiol neu ddilornus
  • y masnachwr yn ecsbloetio unrhyw anffawd neu amgylchiad sy'n amharu ar farn y defnyddiwr, er mwyn dylanwadu ar ei benderfyniad ynghylch y cynnyrch
  • unrhyw rwystr beichus neu anghymesur di-gytundebol a osodir gan y masnachwr lle mae defnyddiwr yn dymuno ymarfer hawliau dan y contract (er enghraifft, hawliau i derfynu'r contract neu newid i gynnyrch neu fasnachwr arall)
  • unrhyw fygythiad i weithredu mewn ffordd na ellir ei wneud yn gyfreithlon

Sylwer: Mae 'gorfodaeth' yn cynnwys y defnydd o rym corfforol, ac mae 'dylanwad gormodol' yn golygu ecsbloetio sefyllfa o bwer mewn cysylltiad â'r defnyddiwr er mwyn gosod pwysau - hyd yn oed heb ddefnyddio (neu fygwth defnyddio) grym corfforol - mewn ffordd sy'n cyfyngu'n sylweddol ar allu'r defnyddiwr i wneud penderfyniad deallus.

Dyletswydd gyffredinol i beidio â masnachu'n annheg

Mae Rheoliad 3 yn 'Gwaharddiad ar arferion masnachol annheg' sydd i bob pwrpas yn golygu methu â gweithredu gyda disgwyliadau rhesymol o arfer masnachu rhesymol.

Mae'r gwaharddiad cyffredinol yn gwahardd arferion sy'n:

  • mynd yn groes i ofynion diwydrwydd proffesiynol (a ddiffinir fel y safon o sgil a gofal arbennig y gellir disgwyl yn rhesymol i fasnachwr ei hymarfer tuag at ddefnyddwyr, sy'n gymesur â naill ai arfer marchnata gonest ym maes gweithgarwch y masnachwr neu'r egwyddor gyffredinol o ddidwylledd ym maes gweithgarwch y masnachwr)
  • gwyrdroi'n sylweddol ymddygiad economaidd y defnyddiwr cyffredin (neu'r tebygolrwydd o'i wneud) ynghylch y cynnyrch (hynny yw, amharu'n sylweddol ar allu'r defnyddiwr cyffredin i wneud penderfyniad deallus a thrwy hynny achosi iddo wneud penderfyniad gweithrediadol na fyddai wedi'i wneud fel arall)

Hawliau defnyddwyr i unioni camweddau

Yn ychwanegol i'r tramgwyddau troseddol a grëir gan doriad ar y darpariaethau a ddisgrifir uchod, mae'r Rheoliadau hefyd yn darparu defnyddwyr â hawliau i unioni camweddau y gellir eu gorfodi trwy'r llysoedd sifil. Er mwyn i ddefnyddiwr gael yr hawliau hyn i unioni camweddau mae'n rhaid cwrdd ag amodau penodol.

Yr amod cyntaf yw bod y defnyddiwr yn gwneud un o'r dilynol:

  • gwneud contract i brynu nwyddau neu wasanaethau gan fasnachwr (contract busnes-i-ddefnyddiwr)
  • gwneud contract i werthu nwyddau neu wasanaethau i fasnachwr (contract defnyddiwr-i-fusnes)
  • gwneud taliad i fasnachwr am gyflenwi cynnyrch (contract taliad-defnyddiwr)

Yr ail amod yw bod y masnachwr wedi ymwneud ag arfer gwaharddedig. Mae arfer gwaharddedig yn golygu gweithred gamarweiniol neu arfer ymosodol (gweler uchod).

Ymhellach, bydd y masnachwr yn atebol am weithredoedd camarweiniol neu arferion ymosodol a gynhelir gan gynhyrchwyr y nwyddau maent yn eu cyflenwi pe gallai'r masnachwr wedi gwybod yn rhesymol am yr arfer gwaharddedig. Enghraifft o hyn fyddai lle mae hysbysebion teledu'r gweithgynhyrchydd ar gyfer cynnyrch yn gamarweiniol.

Yr amod olaf yw bod yr arfer gwaharddedig wedi bod yn ffactor arwyddocaol wrth i'r defnyddiwr benderfynu llunio contract.

PA ATEBION SYDD AR GAEL I DDEFNYDDIWR?

Mae tri ateb ar gael i ddefnyddiwr: yr hawl i ddadweinio, yr hawl i ddisgownt a'r hawl i iawndal.

Hawl i ddadweindio:
Mae'r hawl i ddadweindio'n caniatáu i'r ddefnyddiwr ddadwneud y contract a dychwelyd i'r sefyllfa roedd ynddi cyn i'r contract gael ei wneud. Mae cyfyngiadau ar hyn:

  • mae'n rhaid i'r defnyddiwr wrthod y nwyddau o fewn 90 niwrnod. Yn gyffredinol, mae'r cyfnod hwn o 90 niwrnod yn cychwyn naill ai pryd y danfonir y nwyddau neu bryd mae'r gwasanaeth yn cychwyn
  • mae'r hawl i ddadweindio'n berthnasol lle mae'n dal yn bosibl dadwneud y trafodyn yn unig. Os yw'r nwyddau wedi'u defnyddio'n llawn neu os yw'r gwasanaeth yn gwbl gyflawn, ni fyddai hyn yn bosibl. Fodd bynnag, os yw'n dal yn bosibl dychwelyd rhyw elfen o'r nwyddau neu wrthod elfen o'r gwasanaeth byddai hyn yn ddigon. Mae hawl gan ddefnyddwyr i dderbyn ad-daliad llawn hyd yn oed os ydynt wedi derbyn rhyw fudd ohono

Lleiheir hawl defnyddiwr i dderbyn ad-daliad llawn yn achos cynhyrchion cyflenwad-parhaol (fel contractau cyfleustodau).

Hawl i ddisgownt:
Mae'r hawl hon yn berthnasol lle mae'r hawl i ddadweindio wedi'i cholli. Gall hyn fod oherwydd oedi wrth gwyno neu oherwydd bod y nwyddau wedi'u defnyddio'n llawn. Ar gyfer nwyddau a gwasanaethau sy'n werth llai na £5,000, mae disgownt canran-sefydlog yn amrywio o 25% ar gyfer materion bach i 100% ar gyfer achosion difrifol iawn. Uwchben £5,000, os yw'r arfer camarweiniol neu ymosodol wedi achosi i'r defnyddiwr dalu mwy na phris y farchnad am y cynnyrch, gostyngir y pris i bris y farchnad. Fel arall, bydd y disgowntiau canran-sefydlog yn berthnasol o hyd.

Iawndal:
Gall defnyddwyr hawlio iawndal os ydynt wedi dioddef colledion sy'n fwy na'r pris a dalwyd am nwyddau a gwasanaethau. Gall yr iawndal hwn gwmpasu trallod yn ogystal â cholledion economaidd a ddioddefwyd o ganlyniad i'r arfer gwaharddedig.

Cosbau

Mae torri Rheoliadau Diogelu Defnyddwyr rhag Masnachu Annheg 2008 yn drosedd. Y gosb fwyaf yn sgil collfarn yw dirwy ddiderfyn a dwy flynedd yn y carchar.

Gall gorfodwyr gymryd camau gorfodi sifil ynghylch toriad ar y CPRs dan Ran 8 Deddf Fenter 2002. Gellir gwneud hyn trwy wneud cais i'r llys am orchymyn gorfodi a gallai toriad ar unrhyw orchymyn arwain at hyd at ddwy flynedd yn y carchar a ddirwy ddiderfyn.

Hefyd, mae'r CPRs yn cynnwys tramgwyddau troseddol y gellir eu herlyn gan y Swyddfa Masnachu Teg (OFT), gwasanaethau safonau masnach, neu'r Adran Menter, Masnach a Buddsoddiad yng Ngogledd Iwerddon,a gan yr Arglwydd Adfocad yn yr Alban.

Darllen pellach

Mae'r Adran Busnes, Arloesi a Sgiliau (BIS) wedi cynhyrchu cyfarwyddyd ar hawl defnyddwyr i gamau unioni dan y Rheoliadau: Arferion masnachol camarweiniol ac ymosodol - Hawliau preifat newydd ar gyfer defnyddwyr

Sylwer

Bwriedir y wybodaeth hon ar gyfer cyfarwyddyd; dim ond y llysoedd all roi dehongliad awdurdodol o'r gyfraith.

Mae'n bosibl y bydd dolenni 'Deddfwriaeth allweddol' y canllaw yn dangos fersiwn wreiddiol y ddeddfwriaeth yn unig, er y ceir dolenni i ddeddfwriaeth ddiwygio ar wahân lle y mae'n perthyn yn uniongyrchol i gynnwys canllaw. Gellir gweld gwybodaeth ynghylch gwelliannau i ddeddfwriaeth y Deyrnas Unedig ar dab 'Rhagor o Adnoddau' pob dolen; fel arfer, ymgorfforir gwelliannau i ddeddfwriaeth yr Undeb Ewropeaidd yn y testun.

Deddfwriaeth allweddol

Deddf Fenter 2002

Rheoliadau Diogelu Defnyddwyr rhag Masnachu Annheg 2008

Rheoliadau Diogelu Defnyddwyr (Diwygio) 2014

Adolygwyd/diweddarwyd ddiwethaf: Awst 2015

© 2017 itsa Ltd.

Yn ôl i'r Rhestr o Hysbysebion

Clirio

Cyswllt

Prisiau galw

Ymgynghoriadau Cyfredol