Bwyd (Safonau a Chyfansoddiad)

Cael gwared ar fwyd gwastraff

Mae Rheoliadau sy'n effeithio ar adwerthwyr, dosbarthwyr neu wneuthurwyr bwyd (ac o dan rai amgylchiadau arlwywyr) a adewir, sydd, wrth ddilyn eu busnes, â deunydd bwyd sydd yn, neu sy'n cynnwys cynhyrchion sy'n tarddu o anifeiliaid nas bwriedir bellach i'w bwyta gan bobl (er enghraifft, cig neu bysgod amrwd neu bâst pysgod sydd wedi mynd heibio i'w ddyddiad-defnyddio-erbyn, llaeth a chynhyrchion llaeth, ac wyau a chynhyrchion wyau).

Yn y canllaw
Pwrpas y Rheoliadau
A ellir bwydo bwyd gwastraff i dda byw?
Bwyd gwastraff sy'n tarddu o adwerthwyr, dosbarthwyr, cyfanwerthwyr a gwneuthurwyr
Beth sydd rhaid imi'i wneud gyda bwyd gwastraff na all fynd i'w dirlenwi?
Beth am fwydydd 'gwerthu neu ddychwelyd'?
Oes rhaid imi dynnu bwyd o'i ddeunydd pacio cyn iddo gael ei gasglu?
Gwastraff arlwyo
Ble allaf gael rhestr o gludwyr cymeradwy?

Pwrpas y Rheoliadau
Mae Rheoliadau Sgil-gynhyrchion Anifeiliaid (Gorfodaeth) (Cymru) 2011 yn gosod rheolau ar gyfer casglu, trafod, cludo, cadw a chael gwared ar sgil-gynhyrchion anifeiliaid. Maent yn anelu at reoli'r risgiau, gan gynnwys clefyd, i anifeiliaid a'r cyhoedd ill dau. Mae deunydd bwyd sydd yn, neu sy'n cynnwys cynhyrchion yn tarddu o anifeiliaid yn mynd yn sgil-gynnyrch anifail (ABP), pan yw rheolwr y busnes bwyd yn penderfynu nad yw'r cynnyrch i'w ddefnyddio i'w fwyta gan bobl am ba reswm bynnag. Ar ôl gwneud y penderfyniad hwn ni ellir ei wrthdroi. Yna mae'r deunydd yn mynd yn ABP risg isel (categori 3) ac mae tarddiad y bwyd yn penderfynu sut y gellir cael gwared arno neu ei ddefnyddio.

A ellir bwydo bwyd gwastraff i dda byw?
Mewn rhai achosion gellir defnyddio cyn-ddeunydd bwyd ar gyfer bwydo da byw cyhyd â nad yw'r deunydd yn cynnwys neu wedi bod mewn cysylltiad â chig amrwd, pysgod, wyau neu gynhyrchion sy'n tarddu o gig neu bysgod neu sy'n eu cynnwys. Mae cynhyrchion y gellir eu bwydo i anifeiliad a ffermir yn cynnwys: cynhyrchion pobyddiaeth, bisgedi a melysion cymwys, ffrwythau a llysiau.

Mae rhaid i fusnesau bwyd sy'n trafod ABPs a chyn-fwydydd ac sy'n dymuno anfon deunydd cymwys i'w fwydo i dda byw gael cynllun Dadansoddi Perygl a Phwyntiau Rheoli Critigol (HACCP) yn ei le i reoli'n effeithiol gwahanu, adnabod a chadw'r gwastraff hwn er mwyn atal unrhyw croeshalogi.

Mae rhaid i'r holl gyn-fwydydd i'w gwaredu fel bwyd anifeiliaid fod yn ddiogel ac iachusol ar gyfer y rhywogaeth bwriadedig ac mae rhaid iddo beidio bod yn llwyd neu wedi'i heintio gyda phethau dieithr ac ati.

Mae rhaid i bob cam yn y gadwyn yn cynnwys busnesau sy'n cyflenwi cyn-fwydydd i'w bwydo i anifeiliaid a ffermir yn ogystal â chludwyr porthiant a chynhyrchwyr da byw gael eu cofrestru dan Reoliadau Porthiant (Hylendid a Gorfodaeth) (Cymru) 2005 gyda'u hawdurdod lleol.

Bwyd gwastraff sy'n tarddu o adwerthwyr, dosbarthwyr, cyfanwerthwyr a gwneuthurwyr
Mae'r ddau gategori dilynol o gynhyrchion bwyd yn syrthio i'r categori isaf o wastraff sgil-gynhyrchion anifeiliaid (categori 3), ac felly mae rhaid cael gwared arno yn unolâ Rheoliadau Sgil-gynhyrchion Anifeiliaid (Gorfodi) (Cymru) 2011. Nid yw sgil-gynhyrchion anifeiliaid categori 3 yn gymwys i'w bwydo i dda byw dan unrhyw amgylchiadau.

CIG AMRWD A PHYSGOD
Mae'n cynnwys darnau o gig a physgod, cynhyrchion sydd angen eu coginio cyn eu bwyta, er enghraifft, sgampi, bysedd pysgod, selsig amrwd, ffowlen kiev a bacwn. Mae rhaid cael gwared ar y cynhyrchion hyn mewn safle cymeradwy gan un o'r dulliau rhagnodedig - er enghraifft, trwy doddi, llosgi, neu waredu mewn gweithfa bio-nwy neu gompostio cymeradwy neu fel a ragnodir gan Reoliad yr UE (EC) Rhif 1069/2009 sy'n amlinellu'r rheolau iechyd ynghylch sgil-gynhyrchion anifeiliaid a chynhyrchion deillannaol nad ydynt wedi'u bwriadu i'w bwyta gan bobl.

CYN-FWYDYDD
Cig heb ei goginio neu wedi'i goginio'n ysgafn, cynhyrchion dofednod a physgod nas bwriedir bellach i'w bwyta gan bobl (er enghraifft, oherwydd rhesymau masnachol, neu ddiffygion gwneuthur/pacio, a hefyd bwydydd sydd wedi mynd heibio i'w dyddiad). Mae hyn yn cynnwys, er enghraifft, cig wedi'i goginio'n waedlyd (cig pinc), jyrci cig eidion, ham Parma a Serrano, wyau amrwd a samwn mwg. Hefyd mae rhaid cael gwared ar y cynhyrchion hyn gan un o'r dulliau rhagnodedig.

Fodd bynnag, gellir cael gwared ar feintiau bach o ABP categori 3 oddi wrth adwerthwyr, dosbarthwyr neu wneuthurwyr (hyd at 20cg) i'w dirlenwi fel gwastraff busnes arferol heb angen am ddogfennaeth fasnachol neu labelu. Mae'r rhanddirymiad hwn yn gymwys i unrhyw fusnesau o'r fath nad ydynt yn cyhyrchu mwy nag 20cg o ABP categori 3 yr wythnos. Nid yw hyn yn golygu y gall busnesau sy'n cynhyrchu 50cg yr wythnos roi 20cg i'w dirlenwi ac yna ymdrin â'r 30cg arall fel ABP.

Mae rhaid i unrhyw fusnes bach sy'n manteisio ar y rhanddirymiad hwn gadw cofnodion manwl i ddisgrifio math a phwysau llawn pob swp o ABP categori 3 a anfonir i'w dirlenwi bob wythnos, er enghraifft, '17/09/2012 - pum bag o friwgig amrwd yn pwyso 15cg fel cyfanswm'.

Atodir dau siart llif i'ch helpu i benderfynu sut i gael gwared ar eich gwastraff bwyd.

Siart llif sgil-gynhyrchion anifeiliaid (PDF 41KB)
Siart llif cael gwared ar fwydydd gwastraff sy'n cynnwys sgil-gynhyrchion anifeiliaid (PDF 10KB)

Am ragor o wybodaeth gweler tudalennau sgil-gynhyrchion anifeiliaid (opens in a new window) gwefan GOV.UK.

Beth sydd rhaid imi'i wneud gyda bwyd gwastraff na all fynd i'w dirlenwi?
STORIO
Storiwch yr holl wastraff sgil-gynhyrchion anifeiliad categori 3 wedi'i orchudio mewn man diogel, ar wahân i wastraff arall ac i ffwrdd oddi wrth fermin, adar gwyllt neu dda byw.

CYNHWYSWYR GWASTRAFF
Mae rhaid storio gwastraff sgil-gynhyrchion anifeiliaid mewn cynhwysydd glân, cloriedig, gwrth-ollyngiad ac mae rhaid ei labelu: 'Deunydd categori 3. Ddim i'w fwyta gan bobl'.

Ni ddylai man storio gyflwyno risg o halogiad i fwydydd eraill, na chael ei adael yn agored i anifeiliaid neu adar gwyllt.

CASGLU
Mae rhaid i gludydd trwyddededig (gweler isod i weld sut i ddod o hyd i un) ei gasglu a mynd ag ef i safle cymeradwy i gael gwared arno'n gywir. Mae rhaid i'r cludwr roi dogfen fasnachol ichi i bennu fel lleiafswm:

  • dyddiad cludo *
  • disgrifiad o'r deunydd a disgrifiad y categori *
  • maint y deunydd
  • enw a chyfeiriad tarddiad y deunydd
  • enw a chyfeiriad y cludydd *
  • enw a chyfeiriad y cyrchfan a rhif cymeradwyo/cofrestru (os yn gymwys) *
  • llofnod y person cyfrifol (fel arfer y person sy'n cyflwyno'r ddogfen)

COFNODION
Fel traddodwr gwastraff sgil-gynhyrchion anifeiliaid mae rhaid ichi gadw cofnod yn dangos y pwyntau bwled uchod sydd â seren wrthynt. Yn y mwyafrif o achosion, gall copi'r ddogfen fasnachol weithredu fel eich cofnod. Fodd bynnag, mae'n ddoeth i gadw cofnodion ychwanegol ar ffurf llyfr neu ar gyfrifiadur, fel a fo'n briodol. Mae rhaid cadw'r dogfennau masnachol a chofnodion am ddwy flynedd ac mae rhaid iddynt fod ar gael i'w harchwilio gan swyddog awdurdodedig.

GLANHAU A DIHEINTIO
Ar ôl pob casgliad mae rhaid ichi lanhau a diheintio'r cynhwysydd yn drwyadl.

ARGYFYNGAU
Fe'ch cynghorir i wneud cynlluniau rhag ofn y bydd argyfwng - er enghraifft, rhewgell yn torri neu gynnyrch yn cael ei adalw - pan efallai y bydd rhaid ichi ddinistrio meintiau mawr o ABP ar fyr rybudd.

Beth am fwydydd 'gwerthu neu ddychwelyd'?
Gallwch barhau eich arferion normal gyda'ch cyflenwr. Fodd bynnag ni allwch eu defnyddio i gael gwared ar gyn-fwydydd eraill - er enghraifft, cynhyrchion cig tun neu sych lle mae'r dyddiad wedi mynd heibio/maent wedi'u niweidio. Os penderfynir eu bod yn ABP, dylid eu casglu/ cael gwared arnynt fel y manylir arno uchod. Dylid cymryd gofal a darpariaethau arbennig gydag eitemau 'gwerthu neu ddychwelyd' os ydych yn bwriadu eu cyflenwi i'r gadwyn fwyd. Cysylltwch â gwasanaeth iechyd anifeiliaid/safonau masnach eich awdurdod lleol am ragor o gyngor os ydych yn ystyried y gweithgaredd hwn.

Oes rhaid imi dynnu bwyd o'i ddeunydd pacio cyn iddo gael ei gasglu?
Ni ellir cael gwared ar unrhyw gig amrwd neu bysgod amrwd sydd o hyd yn ei ddeunudd pacio neu ddeunydd pacio a halogir gan y fath ddeunydd i'w dirlenwi.

Dylech holi eich casglwr a wnaiff dderbyn gwastraff sgil-gynhyrchion anifeiliaid yn ei ddeunydd pacio. Os na wnaiff, yna mae rhaid tynnu'r deunydd pacio'n iawn cyn i'r cludwr gasglu'r deunyddiau categori 3 ac yna anfonir y deunydd pacio gwag a glân i'w dirlenwi neu ailgylchu fel a fo'n briodol. Ni all llawer o gwmnïau prosesu gwastraff fel toddwyr a llosgwyr dderbyn deunydd pacio.

Ni all unrhyw ddeunydd pacio a halogir yn sylweddol gyda deunydd pacio categori 3 fynd i'w dirlenwi ac mae rhaid cael gwared arno fel deunydd categori 3.

Gwastraff arlwyo
Mae gwastraff arlwyo'n golygu'r holl fwyd gwastraff (gan gynnwys olewon coginio a ddefnyddiwyd) sy'n deillio o dai bwyta, cyfleusterau arlwyo a cheginau, gan gynnwys ceginau domestig. Dosbarthir gwastraff arlwyo fel ABP categori 3, ac eithrio ar gyfer gwastraff arlwyo rhyngwladol (ICW) a ddosbarthir fel ABP categori 1.

Rheolir cael gwared ar wastraff arlwyo gan y rheoliadau dan amgylchiadau cyfyng yn unig - er enghraifft, os ydych yn ei anfon am unrhyw un o'r dilynol:

  • i gael ei fwyta gan anifeiliaid (mae'n anghyfreithlon i fwydo gwastraff arlwyo'n cynnwys cig i dda byw)
  • i'w ddefnyddio mewn gweithfa bionwy i'w gompostio (dosbarthir gwastraff arlwyo rhyngwladol fel ABP categori 1 risg uchel ac oherwydd hynny ni ellir ei ddefnyddio ar gyfer bionwy neu gompostio)
  • ei ddefnyddio mewn bwyd anifeiliaid anwes (mae'n anghyfreithlon i ddefnyddio gwastraff arlwyo wrth weithgynhyrchu bwyd anifeiliaid anwes)

Gall yr holl wastraff arlwyo arall barhau i gael ei waredu i'w dirlenwi fel arfer. Fodd bynnag, mae rhaid ichi sicrhau y cedwir y gwastraff mewn cynhwyswyr cloriedig gwrth-ollyngiad na all anifeiliaid ac adar gwyllt a da byw gael mynediad atynt.

Os yw'r busnes arlwyo'n rhannu safle gyda gweithgaredd bwyd arall fel adwerthu, pobyddiaeth, neu gigyddiaeth yna mae rhaid cael gwared ar y gwastraff di-arlwyo fel a eglurwyd yn gynharach.

Ble allaf gael rhestr o gludwyr cymeradwy?
Gallwch gael manylion am gludwyr trwyddededig a safleoedd cymeradwy i gludo a gwaredu gwastraff sgil-gynhyrchion anifeiliaid gan swyddfa yr Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid a Labordai Milfeddygol (AHVLA) (opens in a new window) yn eich ardal. Gellir dod o hyd i fanylion yn y rhestr o gluwdwyr trwyddedig a safleoedd cymeradwy ar wefan AHVLA (opens in a new window).

Noder
Bwriedir y daflen hon fel canllaw yn unig, ac nid yw'n ddehongliad awdurdodol o'r gyfraith. Y mae'n bosib bod unrhyw ddeddfwriaeth y cyfeirir ati wedi cael ei diwygio o ffurf ei deddfiad gwreiddiol, er ei bod yn parhau'n gyfredol. Cysylltwch â ni am fwy o wybodaeth.

Deddfwriaeth Berthnasol
Rheoliadau Porthiant (Hylendid a Gorfodaeth) (Cymru) 2005 (opens in a new window)
Rheoliad UE (CE) Rhif 183/2005 (opens in a new window) yn gosod gofynion ar gyfer hylendid porthiant
Rrheoliad UE (CE) Rhif 1069/2009 (opens in a new window) yn gosod rheolau iechyd ynghylch sgil-gynhyrchion anifeiliaid a chynhyrchion deilliedig nas bwriedir i'w bwyta gan bobl (Rheoliad sgil-gynhyrchion anifeiliaid)
Rheoliadau Sgil-gynhyrchion Anifeiliaid (Gorfodaeth) (Cymru) 2011 (opens in a new window)
Rheoliad UE (UE) Rhif 142/2011 (opens in a new window) yn cyflawni Rheoliad (CE) Rhif 1069/2009 a Chyfarwyddeb 97/78/CE

Adolygiad/diweddariad diwethaf: Tachwedd 2013

© 2017 itsa Ltd.

Yn ôl i'r Rhestr o Hysbysebion

Clirio

Cyswllt

Prisiau galw