Bwyd (Safonau a Chyfansoddiad)

Labelu bwydydd wedi'u haddasu'n enetig (GM)

Os byddwch yn cyflenwi bwyd i'r cyhoedd, mae angen i chi wybod beth yw'r goblygiadau o ran labelu bwydydd wedi'u haddasu'n enetig

Yn y canllaw

Mae'r cyfarwyddyd hwn ar gyfer Cymru

Organeb wedi'i haddasu'n enetig (GMO) yw organeb y mae ei deunydd genetig wedi'i addasu mewn modd nad yw'n digwydd yn naturiol trwy baru a/neu gyfuno. Mae'n rhaid i adwerthwyr ac arlwywyr allu hysbysu eu cwsmeriaid ynghylch pa fwydydd neu gynhwysion sy'n cynnwys organebau wedi'u haddasu'n enetig, os oes rhai.

Mae Rheoliadau Bwyd a Addaswyd yn Enetig (Cymru) 2004 hefyd yn mynnu fod cynhyrchion sydd wedi'u cynhyrchu o GMOs neu'n eu cynnwys yn cael eu labelu felly, ac mae'r gofynion hefyd yn berthnasol i fwydydd heb eu rhagbecynnu sy'n cynnwys GMOs. Gall cynhyrchion sy'n 100% di-GM yn gyson gael eu labelu felly, ond ni anogir hynny.

Gwybodaeth a ddarperir gan fusnesau arlwyo

Bydd eich cyflenwr yn anfon gwybodaeth ysgrifenedig atoch ynghylch bwydydd sy'n cynnwys GMOs. Mae'n ofynnol yn gyfreithiol bellach i gynnwys dogfennaeth ysgrifenedig wrth gyflenwi cynhyrchion bwyd wedi'u gwneud o GMOs neu rai sy'n eu cynnwys (soia, er enghraifft). Rhaid i bob unigolyn yn y gadwyn gyflenwi hyd at y defnyddiwr terfynol gadw copïau o'r ddogfennaeth ysgrifenedig am o leiaf pum mlynedd.

Dylech arddangos hysbysiad, bwydlen, tocyn neu label y gellir ei (d)darllen yn hawdd gan gwsmeriaid (yn y man ble byddant yn dewis y bwyd) a dylai gynnwys y datganiad mwyaf perthnasol o'r datganiadau canlynol i'r bwyd sydd dan sylw:

  • 'wedi'i addasu'n enetig'
  • 'cynhyrchwyd o (enw'r organeb) a addaswyd yn enetig' er enghraifft, 'bara a gynhyrchwyd o indrawn a addaswyd yn enetig'

Labelu bwyd wedi'i ragbecynnu neu fwyd rhydd

Yn achos cynhyrchion sydd wedi'u gwneud o GMOs neu sy'n eu cynnwys, rhaid i unrhyw un sy'n gysylltiedig o'r pwynt trosglwyddo hyd at y defnyddiwr terfynol sicrhau:

  • yn achos bwyd wedi'i ragbecynnu, rhaid i'r geiriau 'mae'r cynnyrch hwn yn cynnwys organebau a addaswyd yn enetig', neu 'mae'r cynnyrch hwn yn cynnwys (enw'r organeb(au)) a addaswyd yn enetig' ymddangos ar y label.
  • yn achos bwyd heb ei ragbecynnu, rhaid i'r geiriau 'mae'r cynnyrch hwn yn cynnwys organebau a addaswyd yn enetig', neu 'mae'r cynnyrch hwn yn cynnwys (enw'r organeb(au)) a addaswyd yn enetig' ymddangos ar neu yn ymyl man arddangos y cynnyrch.

Bwyd, cyflasynnau ac ychwanegion bwyd â rhestr o gynhwysion

Lle bydd y bwyd yn cynnwys mwy nag un cynhwysyn, rhaid i'r geiriau 'addaswyd yn enetig' neu 'cynhyrchwyd o (enw'r cynhwysyn) a addaswyd yn enetig', ymddangos mewn cromfachau yn syth ar ôl enw'r cynhwysyn sydd dan sylw. Er enghraifft, rhaid i fisged sy'n cynnwys blawd soia sy'n deillio o soia GM fod â'r label 'yn cynnwys blawd soia o soia a addaswyd yn enetig'.

Lle caiff cynhwysion eu dynodi yn ôl categori, rhaid i'r dynodiad gael ei gwblhau â'r geiriau 'yn cynnwys (enw'r organeb) a addaswyd yn enetig' neu 'yn cynnwys (enw'r cynhwysyn) a gynhyrchwyd o (enw'r organeb) a addaswyd yn enetig' wedi'u cynnwys yn y rhestr cynhwysion. Er enghraifft, yn achos olew llysiau sy'n cynnwys olew had rêp wedi'i gynhyrchu o rêp wedi'i addasu'n enetig, rhaid i'r geiriau 'yn cynnwys olew rêp o rêp a addaswyd yn enetig' ymddangos yn y rhestr cynhwysion.

Yn achos y ddau ddynodiad, gallant ymddangos mewn troednodyn dan y rhestr cynhwysion, cyn belled â'u bod mewn ffont sydd yr un maint o leiaf â'r rhestr cynhwysion. Lle nad oes rhestr o gynhwysion, rhaid iddynt ymddangos yn glir ar y label

Bwyd, cyflasynnau ac ychwanegion bwyd heb restr o gynhwysion

Bydd y geiriau 'addaswyd yn enetig' neu 'cynhyrchwyd o (enw'r organeb) a addaswyd yn enetig' yn ymddangos ar label y bwyd. Er enghraifft, 'gwirod yn cynnwys caramel a gynhyrchwyd o indrawn a addaswyd yn enetig', neu 'indrawn melys a addaswyd yn enetig'.

Bwyd heb ei ragbecynnu

Lle cynigir y bwyd i'w werthu i'r defnyddiwr terfynol fel bwyd wedi'i ragbecynnu neu heb ei ragbecynnu mewn cynhwysyddion bychan y mae eu harwynebedd mwyaf yn llai na 10cm², rhaid i'r wybodaeth gael ei arddangos yn barhaol ac yn weladwy, naill ai ble arddangosir y bwyd neu yn union wrth ei ymyl, neu ar y deunydd pacio, a dylai'r geiriau fod yn ddigon mawr i'w ddarllen yn rhwydd. Er enghraifft, 'bara a gynhyrchwyd o indrawn a addaswyd yn enetig.'

Dull marcio neu labelu

Rhaid i bob label (yn cynnwys labeli ychwanegol sy'n ofynnol ar gyfer bwydydd a gynhyrchir yn gyfan neu'n rhannol o organebau wedi'u haddasu'n enetig) gydymffurfio â'r gofynion cyffredinol a ragnodir gan Reoliadau Bwyd a Addaswyd yn Enetig (Cymru) 2004

Rhaid i'r holl fanylion ymddangos ar un o'r canlynol:

  • y deunydd pacio
  • label sydd ynghlwm wrth y deunydd pacio
  • label sy'n weladwy yn glir trwy'r deunydd pacio
  • dogfennau masnachol (lle na werthir y bwyd i'r defnyddiwr terfynol)

a rhaid iddynt fod:

  • yn hawdd eu deall
  • yn ddarllenadwy ac annileadwy
  • wedi'u nodi mewn lle amlwg i sicrhau y gellir eu gweld yn glir
  • heb eu cuddio, eu tywyllu na'u hymyrryd gan unrhyw ddeunydd ysgrifenedig neu ddarluniadol arall

Eithriadau yn achos cynhyrchion sy'n cynnwys cynhwysion a gynhyrchwyd o organebau wedi'u haddasu'n enetig (GMO)

Nid yw'r gofynion labelu ychwanegol yn berthnasol i'r canlynol:

  • bwyd sy'n cynnwys deunydd wedi'i addasu'n enetig a gaiff ei gyflwyno'n ddamweiniol neu mae'n anorfod yn dechnegol ac nid yw'n fwy na'r trothwy o 0.9% (mae hyn yn berthnasol i bob cynhwysyn unigol)* o gyfansoddion cynhwysyn sydd wedi'u harwahanu dros dro yn ystod y broses gynhyrchu ac wedi'u hailgyflwyno'n ddiweddarach, ond heb fod yn fwy na'u cyfanswm gwreiddiol
  • ychwanegion sy'n bresennol mewn bwyd penodol oherwydd iddynt fod wedi'u cynnwys mewn un neu ragor o gynhwysion y bwyd hwnnw, cyn belled â nad oes ganddynt unrhyw swyddogaeth dechnegol yn y cynnyrch terfynol
  • ychwanegion a ddefnyddir fel cymhorthion prosesu
  • sylweddau y defnyddir cyfansymiau cwbl angenrheidiol ohonynt fel toddyddion neu fel cyfryngau ychwanegion neu gyflasynnau
  • sylweddau nad ydynt yn ychwanegion ond a ddefnyddir yn yr un modd ac mae ganddynt yr un diben a chymhorthion prosesu a byddant yn dal yn bresennol yn y cynnyrch gorffenedig, hyd yn oed os bydd eu ffurf wedi'i newid
  • cynhyrchion megis cig, llefrith ac wyau anifeiliaid a fwydir ar fwydydd anifeiliaid GM
  • cynhyrchion a gynhyrchir â thechnoleg GM, er enghraifft, caws a gynhyrchir o ensymau GM

[*Er enghraifft, os bydd saig yn cynnwys saws sydd â blawd soia ynddo, y blawd soia yw'r cynhwysyn a ddylai gynnwys llai na 0.9% o ddeunydd GM, nid y saws na'r saig. Mae hyn yn berthnasol i GMOs y caniateir eu defnyddio yn yr UE yn unig. Mae cofrestr yr UE o GMOs sydd wedi'u hawdurdodi ar gael ar wefan Europa. Nid oes lefel a ganiateir yn achos GMOs sydd heb eu hawdurdodi.]

Mae tabl ag enghreifftiau o ofynion labelu GMOs a awdurdodir ar gael ar wefan yr Asiantaeth Safonau Bwyd.

Di-GM

Gellir nodi ar label cynhyrchion eu bod yn 100% di-GM os byddant yn cyflawni hynny'n gyson, ond ni argymhellir hynny.

Dylech gofio bob amser y gallai ychwanegion, cyflasynnau a hydoddyddion echdynnu a ddefnyddir gennych fod wedi'u cynhyrchu o organebau sydd wedi'u haddasu'n enetig.

Mae cam-ddisgrifio unrhyw fwyd yn drosedd a gallai arwain at ddirwy ddiderfyn.

Olrheiniadwyedd

Rhaid trosglwyddo dogfennaeth ysgrifenedig gyda chynhyrchion sydd wedi'u gwneud o GMOs (megis soia) neu rai sy'n eu cynnwys yn ystod pob cam o'r gadwyn gyflenwi. Rhaid i'r ddogfennaeth nodi pa rai o gynhwysion y bwyd sydd wedi'u cynhyrchu o GMOs, ac yn achos cynhyrchion lle nad oes rhestr o gynhwysion ar gael, dylid nodi fod y bwyd wedi'i gynhyrchu o GMOs.  Rhaid i bob unigolyn yn y gadwyn gyflenwi gadw copïau o'r ddogfennaeth ysgrifenedig am o leiaf pum mlynedd.

Cosbau

Gall methu cydymffurfio arwain at dderbyn hysbysiad gwella, sy'n golygu ei bod yn ofynnol i gydymffurfio. Os na chydymffurfir â'r hysbysiad gwella, mae'n drosedd dan Ddeddf Diogelwch Bwyd 1990. Y gosb fwyaf o'ch cael yn euog yw dirwy ddiderfyn a dwy flynedd yn y carchar.

Os nad yw gwybodaeth am alergenau yn cydymffurfio â'r gofynion, mae'n drosedd dan Reoliadau Gwybodaeth am Fwyd (Cymru) 2014. Y gosb fwyaf o'ch cael yn euog yw dirwy ddiderfyn.

Mae methu cydymffurfio â'r gofynion labelu uchod yn drosedd o dan Reoliadau Bwyd a Addaswyd yn Enetig 2004. Y gosb fwyaf o'ch cael yn euog yw dirwy ddiderfyn a chwe mis yn y carchar.

Darllen pellach

Mae gwybodaeth am addasu'n enetig ar gael ar wefan GOV.UK. Gweler hefyd 'Bwydydd wedi'u haddasu'n enetig - cwestiynau cyffredin'.

Sylwer

Bwriedir y wybodaeth hon ar gyfer cyfarwyddyd; dim ond y llysoedd all roi dehongliad awdurdodol o'r gyfraith.

Mae'n bosibl y bydd dolenni 'Deddfwriaeth allweddol' y canllaw yn dangos fersiwn wreiddiol y ddeddfwriaeth yn unig, er y ceir dolenni i ddeddfwriaeth ddiwygio ar wahân lle y mae'n perthyn yn uniongyrchol i gynnwys canllaw. Gellir gweld gwybodaeth ynghylch gwelliannau i ddeddfwriaeth y Deyrnas Unedig ar dab 'Rhagor o Adnoddau' pob dolen; fel arfer, ymgorfforir gwelliannau i ddeddfwriaeth yr Undeb Ewropeaidd yn y testun.

Deddfwriaeth allweddol

Rheoliad yr UE (CE) Rhif 1829/2003 ynghylch bwyd a bwydydd anifeiliaid a addaswyd yn enetig

Rheoliad yr UE (CE) Rhif 1830/2003 ynghylch olrheinadwyedd a labelu organebau a addaswyd yn enetig ac olrheinadwyedd cynhyrchion bwyd a bwydydd anifeiliaid a gynhyrchwyd o organebau a addaswyd yn enetig

Rheoliadau Bwyd a Addaswyd yn Enetig (Cymru) 2004

Rheoliadau Organeddau a Addaswyd yn Enetig (Olrhain a Labelu) (Cymru) 2005

Rheoliad yr UE (UE) Rhif 1169/2011 ar ddarparu gwybodaeth am fwyd i ddefnyddwyr

Rheoliadau Gwybodaeth am Fwyd 2014

Rheoliadau Gwybodaeth am Fwyd (Cymru) 2014

Adolygwyd/diweddarwyd ddiwethaf: Gorffennaf 2015

© 2017 itsa Ltd.

Yn ôl i'r Rhestr o Hysbysebion

Clirio

Cyswllt

Prisiau galw

Ymgynghoriadau Cyfredol