Bwyd (Safonau a Chyfansoddiad)

Labelu bwyd i arlwywyr

Hanfodion labelu bwyd ar gyfer bwytai, siopau bwyd 'i fynd' ac ati, gan gynnwys rhai enghreifftiau a gam-ddisgrifir yn aml

Yn y canllaw

Mae'r cyfarwyddyd hwn ar gyfer Cymru

Mae llai o ofynion labelu ar gyfer bwyd a werthir o sefydliadau arlwyo* nag ar gyfer bwyd wedi'i ragbecynnu, ond rhaid i unrhyw wybodaeth a ddarparwch fod yn gywir heb fod yn gamarweiniol. Mae hyn yn berthnasol i'r holl wybodaeth p'un a ydych yn ei darparu mewn ysgrifen (fel ar fwydlen neu ar fwrdd sialc) neu ar lafar (mewn ymateb i gwestiwn cwsmer er enghraifft).

[*Mae 'sefydliadau arlwyo' yn cynnwys bwytai, ffreuturau, tafarndai, ysgolion neu debyg, ac arlwywyr symudol fel faniau bwyd cyflym.]

Disgrifiadau cyffredin a ddefnyddir mewn arlwyo

SGAMPI

Dim ond cynhyrchion a wneir o gynffonnau cyfan rhywogaethNephrops norvegicus y gellir cyfeirio atynt fel 'sgampi cynffon gyfan' neu 'sgampi'. Ni ddylid defnyddio'r term 'sgampi cynffon gyfan' ar gyfer cynhyrchion a wneir o ddarnau sgampi a ail-ffurfiwyd; mae'n rhaid disgrifio'r cynnyrch hwn fel 'sgampi a ail-ffurfiwyd'.

CORGIMYCHIAID BRENIN

Gellir defnyddio'r disgrifiad hwn dim ond ble mae'r corgimychiaid yn un o dri math penodol o gorgimwch a restrir yn nogfen Dynodiadau Masnachol Pysgod Defra, ac o'r maint iawn.

CORGIMYCHIAID TEIGR

Gellir defnyddio'r disgrifiad hwn dim ond ble mae'r corgimychiaid yn un o'r mathau a restrir yn y ddogfen Dynodiadau Masnachol Pysgod  ble gellir eu disgrifio felly.

FFILED A BREST CYW IâR

Ni ddylid defnyddio'r termau hyn ble mae'r cyw iâr wedi'i dorri a'i siapio. Hefyd, rhaid gofalu i wirio nad ydych yn prynu cyw iâr â dwr ychwanegol a phroteinau eraill, fel rhai sy'n dod o fath arall o anifail neu sy'n dod o laeth. Os dylai'ch cyw iâr fod wedi'i labelu i ddweud ei fod yn cynnwys cynhwysion eraill, gallech dorri'r gyfraith os ydych yn methu egluro i ddefnyddwyr nad yw'r cynnyrch yn cynnwys 100% cig cyw iâr pur.

CYNHYRCHION CIG

Mae gan gynhyrchion fel selsig, byrgers cig eidion, pasteiod, peis, rholiau selsig ac ati ofynion cyfansoddol cyfreithiol ynghylch lleiafswm y cig maent yn ei gynnwys. Mae 'Cyfansoddiad Cynhyrchion Cig' ragor o wybodaeth am ofynion penodol y bwydydd hyn. Ni ellir galw bwyd yn selsig, pastai ac ati oni bai ei fod yn cydymffurfio â'r lleiafswm o gynnwys cig ar gyfer y cynnyrch hwnnw. Dylid sleisio cynhyrchion a ddisgrifir fel 'ham' o ddarn halltiedig cyfan o gig o bedrain mochyn. Rhaid disgrifio cynhyrchion sy'n dod o'r ysgwydd neu a 'ffurfir' neu a 'ail-ffurfir' neu sy'n cynnwys dros 5% o bwysau'r cynnyrch terfynol yn gywir.

RHOST

Ni ddylid defnyddio'r disgrifiad hwn ble mae bwyd wedi'i stemio a'i rhostio â fflach.

MWG

Dylid defnyddio'r disgrifiad hwn dim ond ble mae'r cynnyrch wedi bod yn destun proses fwg. Ble ychwanegir blas mwg yn unig, dylid defnyddio'r disgrifiad 'blas mwg'.

FFRES, LLEOL, TYMHOROL, PUR, NATURIOL, CARTREF, AC ATI

Dylid gofalu wrth wneud honiadau am darddiad neu gynhyrchiad y cynhwysion a ddefnyddiwyd neu'r cynnyrch terfynol rydych yn ei werthu. Mae cyfarwyddyd ar ddefnydd o'r termau ffres, naturiol ac ati  ar gael ar wefan yr Asiantaeth Safonau Bwyd.

LLYSFWYTÄOL

Rhaid bod unrhyw fwydydd llysfwytäol wedi'u cynhyrchu heb ddim cysylltiad na difwyniant gan gig, bysgod na bwyd môr. Mae hyn yn cynnwys defnyddio olewau gwahanol ar gyfer ffrio bwydydd llysfwytäol a gwirio'r cynhwysion saws yn ofalus. Mae rhai cawsiau'n cynnwys ceuled, sydd yn sgil-gynnyrch anifail, ac felly, efallai'n anaddas ar gyfer llysfwytawyr.

RHYDD RHAG CNAU, GWENITH, LLAETH, PYSGOD CREGYN

Mae angen i chi ddarparu gwybodaeth i ddefnyddwyr am alergenau sydd wedi'u cynnwys ym mhob yn o'ch seigiau. Dylid cymryd gofal neilltuol â bwyd a ddisgrifir fel ei fod yn addas ar gyfer dioddefwyr alergeddau, naill ai drwy ddisgrifiad ysgrifenedig neu ar lafar. Mae angen i chi ddefnyddio gofal eithafol, yn arbennig mewn cysylltiad â defnyddwyr sydd ag alergedd cnau a allai dioddef adwaith marwol o lefelau bach iawn o ddifwyniant. Am ragor o wybodaeth gweler 'Alergeddau bwyd ac anoddefiad'  a 'Cynhwysion alergenig penodol - Cwestiwn ac Ateb'.

MAE BWYDYDD NEU GYNHWYSION ERAILL A GAM-DDISGRIFIR YN GYFFREDIN YN CYNNWYS:

  • 'analog caws dynwaredol' a ddisgrifir fel 'caws' ar bitsas
  • 'cranc' pan wneir y cynnyrch o 'ffyn cranc'
  • 'margarîn' a ddisgrifir fel 'menyn' - er enghraifft, 'bara menyn'
  • 'cynfennau nas bragwyd' a ddisgrifir fel 'finegr'

Meintiau dognau

Rhaid i ddisgrifiadau - fel 'rholiau crempog (6)' neu '1/2 hwyaden' - fod yn gywir.

Lliwiau

Mae'r gyfraith yn gosod lefelau mwyaf ar gyfer lliwiau mewn gwahanol fwydydd, a gellir defnyddio lliwiau penodol yn unig. Ar brydiau, mae rhai sawsiau, fel melys a sur a chymysgeddau sbeisys tandwri, wedi cynnwys gormod o liwiau. Dylid cymryd gofal wrth wneud y rhain, os ydych yn defnyddio lliwiau neu gymysgeddau sy'n cynnwys lliwiau. Gellir dod o hyd i ragor o wybodaeth yn 'Lliwiau mewn bwyd'.

Enwau bwyd a ddiogelir gan yr UE

Mae Pasteiod Cernyw a Selsig Cumberland Traddodiadol yn ddwy enghraifft o gynhyrchion a achredwyd â statws a ddiogelir. Rhaid i unrhyw gynhyrchion sy'n defnyddio'r enwau hyn gydymffurfio â'r gofynion cyfansoddol a/neu darddiad. Mae rhagor o wybodaeth am enwau bwydydd gwarchodedig, yn cynnwys rhestr o enwau a gofrestrir yn y DU, ar gael ar wefan GOV.UK.

Gofynion labelu cyfreithiol eraill

Rhaid i fwyd sy'n cynnwys cynhwysion arbelydredig ddangos disgrifiad sy'n datgan eu bod yn 'arbelydredig' neu eu bod 'wedi'u trin â phelydriad ïoneiddio'.

Rhaid i laeth amrwd ddangos y disgrifiad: 'Nid yw llaeth a gyflenwir yn y sefydliad hwn wedi'i belydru â gwres ac felly gall gynnwys organeddau a all niweidio iechyd'.

Mae'n rhaid hysbysu cwsmeriaid o unrhyw fwyd a goginiwyd gan ddefnyddio olew GM.

Labelu calorïau: Os dewiswch roi gwybodaeth am gynnwys calorïau neu gynnwys maethol arall eich bwydydd, byddem yn eich cynghori i gael cyngor gan eich gwasanaeth safonau masnach neu iechyd yr amgylchedd lleol (yn dibynnu ar y trefniadau yn eich ardal). Mae gwybodaeth bellach am labelu calorïau allan o gartref ar gael ar wefan yr Adran Iechyd.

Cyngor ynghylch arfer da

  • gwiriwch fod y disgrifiadau a wnewch yn gywir, ac yn cyd-fynd â'r disgrifiadau a roddir gan eich cyflenwr (ar ffurflenni archebu, dogfennau danfon, anfonebau neu ar becynnau cynhyrchion) - er enghraifft os mai 'sgampi a ail-ffurfiwyd' yw disgrifiad y cyflenwr, dylai disgrifiad y fwydlen hefyd ddweud 'sgampi a ail-ffurfiwyd'. Gwiriwch gyda'ch cyflenwr os oes gennych unrhyw amheuaeth am gywirdeb y disgrifiadau
  • cofiwch y gall manylebau cynhyrchion newid dros gyfnod o amser, felly mae angen i chi barhau i wirio
  • cymerwch ofal neilltuol wrth newid eich cyflenwr
  • hysbyswch gwsmeriaid ynghylch unrhyw newidiadau i ddisgrifiadau cynhyrchion. Os yw'r newid yn barhaus, bydd angen diwygio'r fwydlen
  • sicrhewch drwy'r amser eich bod chi a'ch cyflogeion yn dilyn y cyfarwyddiadau a ddarperir ag unrhyw flasuso/lliwiau. Os nad oes cyfarwyddiadau, neu os nad ydynt yn eglur, gofynnwch i'ch cyflenwr am fanylion pellach mewn ysgrifen. Peidiwch ddyfalu na ddibynnu ar wybodaeth ar lafar

Cosbau

Mae'n drosedd i arddangos gwybodaeth gamarweiniol neu anghywir. Mae cywirdeb disgrifiadau a ddefnyddir mewn safleoedd arlwyo'n gyfrifoldeb i berchennog y busnes.

Gall methu â chydymffurfio arwain at dderbyn hysbysiad gwella, sy'n golygu ei bod yn ofynnol i gydymffurfio. Os na chydymffurfir â'r hysbysiad gwella, mae'n drosedd dan Ddeddf Diogelwch Bwyd 1990. Y gosb fwyaf o'ch cael yn euog yw dirwy ddiderfyn a dwy flynedd yn y carchar.

Os nad yw gwybodaeth am alergenau yn cydymffurfio â'r gofynion, mae'n drosedd dan Reoliadau Gwybodaeth am Fwyd (Cymru) 2014. Y gosb fwyaf o'ch cael yn euog yw dirwy ddiderfyn.

Sylwer

Bwriedir y wybodaeth hon ar gyfer cyfarwyddyd; dim ond y llysoedd all roi dehongliad awdurdodol o'r gyfraith.

Mae'n bosibl y bydd dolenni 'Deddfwriaeth allweddol' y canllaw yn dangos fersiwn wreiddiol y ddeddfwriaeth yn unig, er y ceir dolenni i ddeddfwriaeth ddiwygio ar wahân lle y mae'n perthyn yn uniongyrchol i gynnwys canllaw. Gellir gweld gwybodaeth ynghylch gwelliannau i ddeddfwriaeth y Deyrnas Unedig ar dab 'Rhagor o Adnoddau' pob dolen; fel arfer, ymgorfforir gwelliannau i ddeddfwriaeth yr Undeb Ewropeaidd yn y testun.

Deddfwriaeth allweddol

Deddf Diogelwch Bwyd 1990

Rheoliad yr UE (UE) Rhif 1169/2011 ar ddarparu gwybodaeth am fwyd i ddefnyddwyr

Rheoliadau Labelu Pysgod (Cymru) 2013

Rheoliadau Gwybodaeth am Fwyd 2014

Rheoliadau Gwybodaeth am Fwyd (Cymru) 2014

Adolygwyd/diweddarwyd ddiwethaf: Gorffennaf 2015

© 2017 itsa Ltd.

Yn ôl i'r Rhestr o Hysbysebion

Clirio

Cyswllt

Prisiau galw

Ymgynghoriadau Cyfredol