Bwyd (Safonau a Chyfansoddiad)

Nodi dyddiad a lot bwyd wedi'i ragbecynnu

Cydnabod pwysigrwydd nodi dyddiad bwydydd a phan mae angen nodi lot

Yn y canllaw

Mae'r cyfarwyddyd hwn ar gyfer Cymru

Mae'n ofynnol i'r mwyafrif o fwydydd wedi'u rhagbecynnu (y rhai wedi'u pecynnu cyn eu gwerthu) gael eu nodi â dyddiad gydag arwydd o barhad lleiaf y bwyd. Fodd bynnag, mae nifer fach o fwydydd wedi'u rhagbecynnu sy'n esempt rhag y gofyniad hwn.

Gall gweithredwyr busnes bwyd (FBOs) addasu'r wybodaeth a roddir ac maent yn gyfrifol am gywirdeb y newidiadau maen nhw'n eu gwneud. Ymysg pethau eraill, mae hyn yn galluogi'r FBO i rewi cynnyrch os yw gwneud hynny'n briodol. Mae FBO sy'n rhewi cynnyrch angen nodi'r dyddiad para newydd a rhoi'r amodau defnyddio a chyfarwyddiadau storio priodol.

Mae dau fath gwahanol o nodi dyddiad: 'defnyddiwch erbyn' a 'pharhad lleiaf'. Gall unrhyw un o'r arwyddion hyn fod ar ffurf cyfeirnod at y lle mae'r dyddiad gwirioneddol wedi'i nodi ar y label.

Hefyd, mae'n rhaid i'r mwyafrif o fwydydd wedi'u rhagbecynnu gael rhif swp ac/neu lot fel y gellir olrhain cynnyrch os bydd angen.

Mathau o nodi dyddiad

Mae dau fath gwahanol o nodi dyddiad a roddir yn y ddeddfwriaeth ynghylch bwyd wedi'i ragbecynnu. Dyma'r rhain:

DEFNYDDIWCH ERBYN


Dylid defnyddio hwn gyda bwydydd sydd, o'r safbwynt microbiolegol, yn ddarfodus iawn ac felly maent yn debygol o gyflwyno perygl uniongyrchol i iechyd pobl wedi cyfnod byr. Mae'r mathau hyn o fwydydd yn cynnwys cig ffres, pysgod, dofednod, cig wedi'i goginio, pate, cynhyrchion llaeth, prydau parod, saladau, a chawsiau meddal. Mae'n ofynnol iddynt gael eu nodi gyda 'diwrnod' a 'mis', fel 'defnyddiwch erbyn 28 Rhagfyr'. Gall pecynwyr ychwanegu blwyddyn hefyd os ydynt yn dymuno gwneud hynny - er enghraifft, 'Defnyddiwch erbyn 28 Rhagfyr 2014.' Mae'n rhaid i'r dyddiad ymddangos yn y drefn honno ac nid ar ffurf cod. Os yw'r cynnyrch yn cynnwys cyfrannau unigol wedi'u rhagbecynnu, mae'n rhaid i'r dyddiad 'defnyddio erbyn' ymddangos ar bob cyfran.

DYDDIAD PARHAUSTER LLEIAF ' (AR EI ORAU CYN' / 'AR EI ORAU CYN DIWEDD')


Dylid defnyddio'r rhain gyda bwydydd nad oes angen dyddiad 'defnyddiwch erbyn' arnynt.

Mae'n ofynnol bod bwydydd sydd wedi'u bwriadu i gael oes silff o dri mis neu lai - er enghraifft bara neu gawsiau caled, yn cael eu nodi gyda 'diwrnod' a 'mis' - er enghraifft, 'ar ei orau cyn 4 Chwefror'. Nid yw blwyddyn yn angenrheidiol, ond gellir ei gynnwys os dymunwch.

Hefyd, gellir defnyddio 'Ar ei orau cyn' gyda bwydydd ag oes silff o rhwng tri mis a 18 mis, cyhyd ag y maent yn cael eu nodi gyda 'diwrnod' a 'mis' a 'blwyddyn - er enghraifft, 'Ar ei orau cyn 22 Mehefin 2015'.

Hefyd, gellir nodi'r bwydydd hyn gydag 'ar ei orau cyn'. Dylai hyn gael ei gymhwyso i fwydydd y bwriedir iddynt gael oes silff sy'n fwy na thri mis, fel bwydydd rhewedig a bwyd tun. Mae'n ofynnol iddynt gael eu nodi gyda 'mis' a 'blwyddyn', er enghraifft, 'Ar ei orau cyn diwedd Mai 2016'.

Fel arall, ar gyfer cynhyrchion gydag oes silff o fwy na deunaw mis, gall y dangosiad hwn fod ar ffurf blwyddyn yn unig - er enghraifft, 'Ar ei orau cyn diwedd 2016'.

Lle bynnag mae'n bosibl, mae'n ddoeth defnyddio llythrennau (yn hytrach na rhifau) ar gyfer y mis er mwyn osgoi unrhyw ddryswch posibl - er enghraifft, gellir dehongli '06 12' fel 6 Rhagfyr neu fel Mehefin 2012.

Hefyd, ym mhob achos, mae'n rhaid nodi'r amodau storio y mae angen cadw atynt ar gyfer y bwyd er mwyn i'r bwyd fod yn iawn hyd at y dyddiad a ddangosir.

Nid oes gan farciau dyddiad eraill, fel 'arddangoswch tan', unrhyw rym/arwyddocâd dan y gyfraith (oni bai yn achos wyau - gweler isod). Mae Adran yr Amgylchedd, Bwyd a Materion Gwledig (Defra) wedi cyhoeddi Cyfarwyddyd ar gymhwyso labeli dyddiad i fwyd (opens in a new window) yn cynghori bod y marciadau dyddiad ychwanegol hyn yn peri dryswch i ddefnyddwyr. Mae gan dudalen 14 y ddogfen hon siart lif agynllunnir i helpu i benderfynu pa farciadau dyddiad i'w defnyddio.

Amodau gwerthu

Mae'n rhaid peidio â gwerthu, nac arddangos i'w gwerthu, bwydydd a nodir gyda dyddiad 'defnyddiwch erbyn' wedi'r dyddiadau a nodir arnynt. Mae'n drosedd gwerthu, neu gynnig i'w werthu, bwyd sydd wedi mynd heibio i'w ddyddiad 'defnyddiwch erbyn'. Er enghraifft, mae 'defnyddiwch erbyn 5 Mawrth' yn golygu 'defnyddiwch erbyn canol nos ar 5 Mawrth'.

Gellir gwerthu bwydydd a nodir gyda dyddiadau 'ar ei orau cyn' neu 'ar ei orau cyn diwedd' wedi eu dyddiadau a nodir, cyhyd â'u bod yn aros o ansawdd dda ac yn addas i'w bwyta gan bobl. Dan yr amgylchiadau hyn, mae'n ddoeth sicrhau bod cwsmeriaid yn gwybod bod y dyddiad wedi dod i ben cyn eu bod yn penderfynu prynu.

Yr unig eithriad yw wyau, y mae'n rhaid stopio eu gwerthu erbyn eu dyddiad gwerthu erbyn/arddangos tan, neu, os na ddatgenir hyn, saith niwrnod cyn eu dyddiad 'ar eu gorau cyn' - gweler 'Gwerthu a labelu manwerthu o wyau' (opens in a new window) i gael rhagor o wybodaeth. 

Dylai'r marciad dyddiad ar fwydydd wedi'u rhagbecynnu fod yn hawdd ei ddarllen, hawdd ei weld ac yn annileadwy. (Ni ddylai gael ei guddio, na'i guddio'n rhannol, gan sticeri pris nac mewn unrhyw ffordd arall.)

Arfer masnachu manwerthu da - pwyntiau i'w hystyried:

  • cynhaliwch wiriad ar farciadau dyddiadau ar fwydydd bob bore cyn i chi agor, neu'r peth olaf yn y nos wedi cau. Peidiwch â'i adael i'ch cyflenwyr i wneud hyn pan maent yn gwneud eu danfoniadau
  • tynnwch fwydydd a nodir gyda dyddiadau 'defnyddiwch erbyn' sydd wedi dod i ben i ffwrdd (rhowch y rhain mewn cynhwysydd mewn rhan o'r safle nad yw'n agored i gwsmeriaid a marciwch y cynhwysydd 'ddim i'w gwerthu')
  • ystyriwch ostwng pris bwyd er mwyn ei werthu'n gyflym cyn i'w ddyddiad ddod i ben

Esemptiadau rhag nodi dyddiad

  • ffrwythau a llysiau ffres (oni bai eu bod wedi'u plicio neu wedi'u torri'n ddarnau, neu flaguryn llysieuyn)
  • gwin, gwin liqueur, gwin pefriol, gwin persawredig a diodydd tebyg a geir o ffrwythau heblaw am rawnwin
  • unrhyw ddiod a wneir o rawnwin neu ddarnau o rawnwin ac yn dod o fewn codau 2206 00 39, 2206 00 59 a 2206 00 89 o Reoliad UE (EEC) Rhif 2658/87 ar y tariff a'r gyfundrefn enwi ystadegol ac ar y Tariff Tollau Cyffredin
  • unrhyw ddiod â chryfder alcoholig yn ôl cyfaint o ddeg y cant neu fwy
  • unrhyw felysfwyd blawd a bara y'i defnyddir fel arfer o fewn 24 awr o'i baratoi
  • finegr
  • halen coginio
  • siwgr soled a chynhyrchion melysion sy'n cynnwys siwgrau wedi'u cyflasu neu wedi'u lliwio'n bennaf
  • gwm cnoi a phethau tebyg

Nodi lot

Mae'n rhaid i'r mwyafrif o fwydydd wedi'u rhagbecynnu a fwriedir i'w bwyta gan bobl ddangos marciad lot neu swp (oni bai eu bod wedi'u hesemptio'n benodol). Mae hyn er mwyn sicrhau y gellir olrhain/adalw cynnyrch os oes angen, â'r effeithlonrwydd mwyaf.

Nid oes angen i'r defnyddiwr ddeall y marc lot/swp, cyhyd ag y gellir nodi'r dangosiad yn glir. Efallai y bydd rhaid rhagddodi'r marc gan y llythyren 'L' os na ellir gwahaniaethu'n glir rhyngddo a gwybodaeth arall, ac mae'n rhaid iddo fod yn gwbl weladwy, gwbl ddarllenadwy ac yn annileadwy.

Dylai marciad lot fod yn weladwy ar y deunydd pacio allanol, fel lle gwerthir pecynnau manwerthu cyfanwerth mewn bocsys neu hambyrddau tynlapiedig.

Lle gwerthir cynhyrchion unigol ar lefel manwerthu mewn deunydd pacio ychwanegol (er enghraifft, chwisgi mewn bocs cyflwyno) mae'n arfer da i roi'r marciad lot ar y deunydd pacio manwerthu allanol (y bocs) yn ogystal â label y botel ar y tu mewn. Mae hyn i sicrhau y gellir nodi'r eitemau cywir i'w hadalw heb agor yr holl focsys unigol.

O gofio unrhyw angen posibl i adalw cynnyrch, mae'n rhaid i'r gweithgynhyrchydd/paciwr benderfynu ar faint y swp i dderbyn y marciad lot penodol. Gallai sypiau mawr olygu bod rhaid adalw mwy o gynhyrchion nag sydd ei angen o bosibl.

Lle mae cynnyrch yn dangos marc dyddiad sy'n cynnwys o leiaf y diwrnod a'r mis, yn y drefn honno, o bosibl gallai hyn fod yn ddigon o adnabyddiaeth swp fel y gall fod yn farc lot. Os nad ydyw, mae'n rhaid rhoi marc lot ar wahân.

Esemptiadau rhag nodi lot

  • cynhyrchion amaethyddol sydd, wrth adael y safle, naill ai'n:
    - cael eu gwerthu/danfon i fan storio, gorsafoedd paratoi neu bacio dros dro, neu sefydliad y cynhyrchwr
    ...neu
    -yn cael eu casglu i'w defnyddio'n uniongyrchol mewn system baratoi weithredol neu system brosesu
  • eitemau unigol o fwyd a werthir yn uniongyrchol i'r defnyddiwr terfynol nad ydynt wedi'u rhagbecynnu, fel melysion, ffrwythau a llysiau rhydd
  • eitemau unigol o fwyd a werthir yn uniongyrchol i'r defnyddiwr terfynol sydd wedi'u rhagbecynnu ar safle'r gwerthwr i'w gwerthu yno, neu sydd wedi'u rhagbecynnu ar gais y prynwr
  • bwydydd sydd mewn pecyn neu gynhwysydd mae'r maint mwyaf ohono ag wyneb o lai na 10cm sgwâr
  • dognau unigol a fwriedir fel ychwanegiad at fwyd arall a ddarperir mewn sefydliadau arlwyo i'w bwyta ar unwaith - er enghraifft, codennau o halen, siwgr neu sawsiau
  • dognau unigol o hufen iâ a rhewoedd bwytadwy eraill
  • unedau o fwyd a nodir neu a labelir gyda dangosiad o barhad lleiaf neu ddyddiad 'defnyddiwch erbyn' sy'n cynnwys o leiaf ddangosiad heb god o'r diwrnod a'r mis yn y drefn honno

Dyddiad rhewi

Mae cig wedi'i rewi, paratoadau cig wedi'u rhewi a chynnyrch pysgodfa heb eu prosesu yn gofyn am ddatganiad o'r dyddiad rhewi (neu'r dyddiad rhewi cyntaf os yw'r cynnyrch wedi'i rewi fwy nag unwaith). Dylid ei ragflaenu gan y geiriau 'Wedi'i rewi ar….' a'i ddilyn gan arwydd nad ydyw mewn cod o'r dyddiad, mis  a blwyddyn yn y drefn honno, neu gyfeiriad at ymhle ar y label y gellir canfod dyddiad o'r math hwnnw.

Cosbau

Gallai methu a chydymffurfio arwain at anfon hysbysiad gwella, sy'n nodi bod cydymffurfiaeth yn angenrheidiol. Os na chydymffurfir a'r hysbysiad, mae'n dramgwydd o dan Ddeddf Diogelwch Bwyd 1990. Y gosb fwyaf o'ch cael yn euog yw dirwy ddiderfyn a/neu ddwy flynedd yn y carchar. 

Os nad yw gwybodaeth alergedd yn cydymffurfio a'r gofynion, mae'n dramgwydd o dan Reoliadau Gwybodaeth am Fwyd (Cymru) 2014. Y gosb fwyaf o'ch cael yn euog yw dirwy ddiderfyn.

Os bydd bwyd yn cael ei werthu wedi dyddiad 'defnyddio cyn', mae'n dramgwydd o dan Reoliadau Bwyd Cyffredinol 2004. Y gosb fwyaf o'ch cael yn euog yw dirwy ddiderfyn neu chwe mis yn y carchar.

Sylwer

Bwriedir y wybodaeth hon ar gyfer cyfarwyddyd; dim ond y llysoedd all roi dehongliad awdurdodol o'r gyfraith.

Mae'n bosibl y bydd dolenni 'Deddfwriaeth allweddol' y canllaw yn dangos fersiwn wreiddiol y ddeddfwriaeth yn unig, er y ceir dolenni i ddeddfwriaeth ddiwygio ar wahân lle y mae'n perthyn yn uniongyrchol i gynnwys canllaw. Gellir gweld gwybodaeth ynghylch gwelliannau i ddeddfwriaeth y Deyrnas Unedig ar dab 'Rhagor o Adnoddau' pob dolen; fel arfer, ymgorfforir gwelliannau i ddeddfwriaeth yr Undeb Ewropeaidd yn y testun.

Deddfwriaeth allweddol

Rheoliad UE (EEC) Rhif 2658/87 (opens in a new window)ar y tariff a'r gyfundrefn enwi ystadegol ac ar y Tariff Tollau Cyffredin

Deddf Diogelwch Bwyd 1990 (opens in a new window)

Rheoliadau (Nodi Lot) Bwyd 1996 (opens in a new window)

Rheoliadau Bwyd Cyffredin 2004 (opens in a new window)

Rheoliad yr UE (EC) Rhif 1169/2011 (opens in a new window) ar ddarparu gwybodaeth am fwyd i ddefnyddwyr 

Rheoliadau Gwybodaeth am Fwyd 2014 (opens in a new window)

Rheoliadau Gwybodaeth am Fwyd (Cymru) 2014 (opens in a new window)

Adolygwyd/diweddarwyd ddiwethaf: Gorffennaf 2015

© 2017 itsa Ltd.

Yn ôl i'r Rhestr o Hysbysebion

Clirio

Cyswllt

Prisiau galw