Beth i'w wneud pan fydd rhywun yn marw

Pan fydd rhywun yn marw, bydd angen i chi roi gwybod i'r Cofrestrydd. Unwaith y bydd hynny wedi'i wneud, efallai y bydd angen cysylltu â nifer o sefydliadau ac adrannau eraill y llywodraeth a rhoi'r un wybodaeth iddynt.

Os bydd rhywun yn marw yn yr ysbyty, bydd staff yr ysbyty yn cysylltu â'r unigolyn a enwyd gan yr un sydd wedi marw fel ei berthynas agosaf. Gall hwn fod yn berthynas neu'n ffrind. Os ydych yn dymuno, gallwch ofyn i weld caplan yr ysbyty. Bydd yr ysbyty'n cadw'r corff ym marwdy'r ysbyty, hyd nes y bydd yr ysgutor yn trefnu i'w symud. Mae Capel Gorffwys gan y rhan fwyaf o drefnwyr angladdau, a dyma lle bydd corff yr un sydd wedi marw yn cael ei gadw tan yr angladd. Bydd staff yr ysbyty yn trefnu i'r perthynas agosaf gasglu eiddo'r unigolyn sydd wedi marw.

Os oedd y farwolaeth i'w disgwyl, cysylltwch â'r meddyg a oedd yn gofalu am yr un sydd wedi marw yn ystod ei salwch. Os yw'r meddyg yn gallu tystio i achos y farwolaeth, bydd yn rhoi'r canlynol i chi:

  • Tystysgrif Feddygol sy'n dangos achos y farwolaeth (mae'r dystysgrif yn rhad ac am ddim, a bydd yn cael ei rhoi i chi mewn amlen wedi'i selio sydd wedi'i chyfeirio at y cofrestrydd).
  • Hysbysiad Ffurfiol yn nodi bod y meddyg wedi llofnodi'r Dystysgrif Feddygol, sy'n dweud wrthych sut i gofrestru'r farwolaeth.

Efallai y byddwch yn dymuno cysylltu â gweinidog neu offeiriad yr un sydd wedi marw os nad ydych wedi gwneud hyn yn barod. Gall trefnydd angladdau ymdrin â threfniadau'r angladd.

Os oedd y farwolaeth yn dilyn salwch HIV neu AIDS, efallai fod yna reolau arbennig ynglyn â thrin y corff.  Gall Ymddiriedolaeth Terrence Higgins eich cynghori ar drefnu'r angladd.

Os ydych yn darganfod corff, neu os yw'r farwolaeth yn sydyn neu'n annisgwyl, dylech gysylltu â'r bobl ganlynol:

  • y meddyg teulu (os yn hysbys)
  • perthynas agosaf yr un sydd wedi marw
  • gweinidog neu offeiriad yr un sydd wedi marw (os yn hysbys)
  • yr Heddlu, a fydd yn helpu i ddod o hyd i'r bobl a restrir uchod, os bydd angen.

Os oes unrhyw le i gredu nad oedd y farwolaeth yn un naturiol, peidiwch â chyffwrdd na symud unrhyw beth yn yr ystafell. Gellir cyfeirio'r farwolaeth at y Crwner.

Os yw meddygon am wybod rhagor am achos y farwolaeth, gallant ofyn i’r perthnasau am ganiatâd i wneud archwiliad post-mortem.

Archwiliad meddygol o’r corff yw hwn, ac fe all ddarganfod rhagor ynglyn ag achos y farwolaeth.

Os oes angen archwiliad post-mortem, dylech ganiatau digon o amser wrth drefnu'r angladd.

Mewn unrhyw un o'r amgylchiadau canlynol, gall y meddyg roi gwybod i'r crwner:

  • damwain neu anaf
  • clefyd diwydiannol
  • yn ystod llawdriniaeth lawfeddygol
  • cyn gwella ar ôl anesthetig
  • os yw achos y farwolaeth yn anhysbys
  • os oedd y farwolaeth yn sydyn ac anesboniadwy

Efallai mai'r Crwner fydd yr unig un a fydd yn gallu tystio i achos y farwolaeth. 

Bydd y meddyg yn nodi ar yr Hysbysiad Ffurfiol bod y farwolaeth wedi cael ei chyfeirio at y crwner.

Os nad oedd y meddyg a oedd yn gofalu am yr un sydd wedi marw wedi ei weld, naill ai ar ôl y farwolaeth neu o fewn 14 diwrnod cyn y farwolaeth, rhaid dweud wrth y crwner.

 

 

 

 

Clirio

Cyswllt

Prisiau galw

Ymgynghoriadau Cyfredol