Hawliau Tramwy - Ffermio

Mae nifer o hawliau tramwy yn croesi tir amaethyddol, a gall gweithgareddau ffermio gael effaith ar y rhain.

Mae’n drosedd i gadw unrhyw darw dros 10 mis oed ac sydd ar ei ben ei hun, neu unrhyw darw o frid llaeth cydnabyddiedig (hyd yn oed os yw gyda gwartheg/heffrod) ar dir lle mae hawl tramwy cyhoeddus yn ei groesi.

Gellir cadw teirw ar y tir sy’n iau na 10 mis oed, neu sydd o frid cig eidion cydnabyddedig sydd gyda gwartheg/heffrod.

Os bydd unrhyw anifail, y mae ei geidwad yn gwybod ei fod yn beryglus, yn peri anaf i aelod o’r cyhoedd sy’n defnyddio hawl tramwy, gallai’r sawl a gafodd ei anafu ddwyn achos yn erbyn y perchennog/deilydd.

Os ydych yn credu bod rhywun wedi torri'r rheol hon, rhowch wybod i ni. 

Lle bydd cnwd (ac eithrio gwair) wedi’i blannu ar dir lle bydd hawl tramwy cyhoeddus yn croesi, mae gan y deilydd ddyletswydd i sicrhau fod y lled isaf a ganiateir (1m i lwybr troed a 2m i lwybr ceffyl) wedi’i adael ar hyd llinell yr hawl tramwy. Mae gan y deilydd hefyd ddyletswydd i atal y cnwd rhag ymestyn o fewn y lled hwnnw trwy gydol y tymor tyfu. Mae methu â chyflawni hyn yn drosedd.

O dan rai amgylchiadau, bydd deiliaid tir yn cael aredig hawliau tramwy, os nad yw’n rhesymol o gyfleus i’w hosgoi. Mae hyn yn berthnasol ar gyfer llwybrau cyhoeddus sy’n croesi caeau a llwybrau ceffyl. Ni ddylid aredig llwybrau troed a llwybrau ceffyl sy'n dilyn ymyl caeau.  Ni ddylid aredig ‘cilffyrdd cyfyngedig' a 'chilffyrdd sy'n agored i bob traffig', lle bynnag fo’u lleoliad - ymyl cae neu groesi caeau. Yr isafswm lled y dylid ei adael heb ei aredig ar gyfer llwybrau ymyl caeau yw:-

Math o Hawl Tramwy Cyhoeddus Lleiafswm y Lled
Llwybr troed1.5 metr
Llwybr Ceffyl3 metr
Cilffordd Cyfyngedig3 metr
Cilffordd3 metr

 

Lleiafswm y lled ar gyfer llwybrau sy'n croesi caeau:

Math o LwybrLled
Llwybr troed1 metr
Llwybr ceffyl2 metr
Cilffordd Cyfyngedig 3 metr
Cilffordd3 metr

Os bydd llwybr troed neu lwybr ceffyl sy’n croesi cae yn cael ei aredig, mae'n rhaid ei adfer o fewn y terfyn amser cyfreithiol neu fel arall bydd y ffermwr wedi troseddu.  Mae ei adfer yn golygu nodi'r llwybr ar y ddaear a gwneud yn siwr bod wyneb y llwybr yn eithaf cyfleus i'w ddefnyddio gan y cyhoedd.  Y terfyn amser cyfreithiol yw 14 diwrnod ar gyfer digwyddiad cyntaf o'r cylch cnwd, a 24 awr ar gyfer unrhyw waith arall, fel llyfnu a drilio.

Nid yw aredig a thyfu cnydau yn effeithio ar hawliau tramwy yn aml ym Mhowys, oherwydd defnyddir y rhan fwyaf o'r tir amaethyddol ar gyfer magu da byw.  Fodd bynnag, pan mae'n digwydd, byddwn yn ymdrin â phethau fel a ganlyn: 

Am drosedd cyntaf, byddwn yn esbonio’r gyfraith i’r troseddwr ac yn cynnal cyfweliad anffurfiol, a fydd yn cael ei gofnodi’n ysgrifenedig. Ar ddiwedd y cyfweliad, bydd y troseddwr yn cael copi o’r cyfweliad a ffurflen yn rhoi 7 diwrnod i ailsefydlu’r llwybr.  Os na fydd y llwybr wedi'i adfer i safon derbyniol, byddwn yn rhoi rhybudd cyfreithiol ffurfiol i'r troseddwr ac yn mynnu ei fod yn ail-sefydlu’r llwybr o fewn 7 diwrnod arall. Os bydd y llwybr yn parhau heb ei ail-sefydlu, bydd y Cyngor yn gwneud y gwaith angenrheidiol trwy gontractwyr ac yn adfer y gost gan y troseddwr.

Os fydd deilydd tir wedi ymateb i’r cais yn y cyfweliad anffurfiol cyntaf, ond yn troseddu eto mewn blynyddoedd diweddarach, byddwn yn cyflwyno rhybudd cyfreithiol ar unwaith yn mynnu ail-sefydlu’r llwybr o fewn 7 diwrnod.

Os bydd deilydd yn ail-droseddu ar ôl cael rhybudd cyfreithiol ffurfiol, byddwn yn cyflwyno rhybudd cyfreithiol ac yn ystyried erlyn y troseddwr. Bydd pawb sy’n derbyn rhybuddion gorfodaeth yn ystod blwyddyn yn derbyn llythyr yn nodi’r gyfraith ac yn eu hatgoffa am eu rhwymedigaethau cyn i’r tymor cnydau nesaf ddechrau.

Clirio