Cyfraith y Tlodion: Bwrdd y Gwarcheidwaid

Sefydlwyd tlotai'n gyntaf gan Ddeddf 1723.  Yn 1782 roedd Deddf Gilbert yn galluogi plwyfi gwledig i uno i greu undebau ac i sefydlu tlotai diwygiedig, neu 'go iawn'.  Yn 1834, sefydlwyd byrddau gwarcheidwaid gan Ddeddf Newydd y Tlodion er mwyn rheoli'r gwaith o helpu'r tlodion o fewn grwpiau o blwyfi mewn undebau cyfraith y tlodion.

 

 

Oeddech chi'n gwybod? Gallwn wneud ymchwil ar eich rhan

Cofnodion

Mae'r dolenni isod yn arwain at ddogfennau PDF.

Undeb Cyfraith y Tlodion 

Aberhonddu (Cyf: B/G/BR)

Llanfair-ym-Muallt (Cyf: B/G/BU)

Crughywel (Cyf: B/G/CR)

Y Gelli Gandryll (Cyf: B/G/HA)

Gweler hefyd Undeb Cyfraith y Tlodion Brycheiniog B/D/BM/A7: Trosglwyddo Amgueddfa Aberhonddu: Llyfr Nodiadau a gadwyd gan Dr Lucas fel Uwcharolygydd Meddygol yn ystod haint colera Aberhonddu 1854, yn cynnwys cofnodion Bwrdd y Gwarcheidwaid.

Undeb Crughywel, ewch i  B/D/DAV  

Cofnodion

Mae'r dolenni isod yn arwain at ddogfennau PDF.

Undebau Cyfraith y Tlodion

Trefaldwyn a'r Pwll (Cyf: M/G/A)

Ffordun (Cyf: M/G/F)

Llanfyllin (Cyf: M/G/B)

Machynlleth (Cyf: M/G/M)

Y Drenewydd a Llanidloes (Cyf: M/G/N)

* Undeb Y Drenewydd a Llanidloes, gweler hefyd M/H/3 a M/H/4; Undeb Llanfyllin gweler P/CD/CE

Roedd Undeb Trefaldwyn a'r Pwll yn undeb wirfoddol a sefydlwyd yn dilyn Deddf Gilbert 1782.  Wedi hynny cafwyd Undeb Ffordun yn 1870.  Cafodd yr undebau eraill eu sefydlu'n orfodol gan Ddeddf 1834.  

Cofnodion

Mae'r dolenni isod yn arwain at ddogfennau  PDF.

Undebau Cyfraith y Tlodion

Tref-y-clawdd (Cyf: R/G/A)

Llanandras (Cyf: R/G/B)

Rhaeadr (Cyf: R/G/C)


* Tref-y-clawdd:  i weld gweithredoedd yn ymwneud ag eiddo'r wyrcws ewch i  R/DX/4

Gwybodaeth Ychwanegol

Yn y lle cyntaf Comisiwn Cyfraith y Tlodion oedd yn gyfrifol am y system, ond yn 1847 daeth Bwrdd Cyfraith y Tlodion yn ei le.   Yn 1871 sefydlwyd y Bwrdd Llywodraeth Leol gyda chylch gorchwyl oedd yn cynnwys Cyfraith y Tlodion.  Yn sgil Deddf Iechyd y Cyhoedd 1872, sefydlwyd awdurdodau iechydol trefol a gwledig ( a ddaeth yn gynghorau dosbarth gwledig a threfol  yn 1894).

Cafodd y Byrddau Gwarcheidwaid, undebau a thlotai eu diddymu yn dilyn Deddf Llywodraeth Leol 1929 gan drosglwyddo'u pwerau i'r cynghorau sir trwy Bwyllgorau ac adrannau Cymorth i'r Cyhoedd (gweler cynghorau sir). Cafodd system Cyfraith y Tlodion ei ddiddymu'n llwyr yn 1948.

 

Mae'n bosibl na fydd yn bosibl gweld rhai cofnodion.  Cysylltwch ag Archifau Powys am ragor o fanylion. 

Clirio