10 arwydd i'ch rhybuddio am ddementia

Mae yna ddeg arwydd na ddylech chi mo'u hanwybyddu. Dydyn nhw ddim wedi'u gosod mewn unrhyw drefn benodol gan fod dementia'n datblygu'n gwahanol ymhob claf. Hefyd, rydym wedi sôn am arwyddion heneiddio 'normal' - does dim angen poeni am y rhain.

1) Cof yn pallu mewn modd sy'n effeithio ar fywyd pob dydd

Un o'r arwyddion mwyaf cyffredin o ddementia yw pall ar y cof, yn enwedig anghofio gwybodaeth a gafwyd yn ddiweddar. Rhai o'r arwyddion eraill yw anghofio dyddiadau neu ddigwyddiadau pwysig; gofyn yr un pethau dro ar ôl tro; dibynnu ar gymhorthion cof (fel nodiadau neu ddyfeisiadau electronig) neu ar aelodau o'r teulu am bethau roeddech yn arfer â thrin ar eich pen eich hun.

Peidiwch â phryderu am: Anghofio enwau neu apwyntiadau o bryd i'w gilydd, ac yna'u cofio yn nes ymlaen.

2) Anhawster cynllunio neu ddatrys problemau

Bydd rhai pobl yn llai abl i ddatblygu a dilyn cynllun neu weithio gyda rhifau. Mae'n bosibl y byddant yn cael trafferth i ddilyn rysait cyfarwydd neu i wybod hanes y biliau misol. Efallai y byddant yn cael anhawster canolbwyntio a chymryd llawer yn hwy na chynt i wneud pethau .

Peidiwch â phryderu am: Camgymeriadau achlysurol.

3) Anhawster cwblhau tasgau cyfarwydd

Bydd pobl â dementia yn aml yn ei chael hi'n anodd cwblhau tasgau bob dydd. Mae'n bosibl y cânt drafferth gyrru i rywle cyfarwydd, yn rheoli cyllideb yn y gwaith neu'n cofio rheolau hoff gêm.

Peidiwch â phryderu am: ofyn am gymorth i ddefnyddio'r gosodiadau ar y ffwrn meicrodon neu i recordio rhaglen deledu.

4) Drysu gydag amser a lleoedd

Gall pobl â dementiau anghofio dyddiadau, tymhorau a threigliad amser. Mae'n bosibl y byddant yn cael trafferth deall rhywbeth os nad yw'n digwydd ar unwaith. Weithiau gallant anghofio ble maen nhw neu sut y gwnaethant gyrraedd yno. Gallai hynny fod yn arwydd cynnar, er enghraifft, codi yn yr oriau mân fel pe byddai eisoes yn ddydd.

Peidiwch â phryderu am: drysu ynghylch pa ddiwrnod o'r wythnos yw hi, ac yna cofio yn nes ymlaen.

5) Trafferth deall delweddau gweledol a pherthnasoedd gofodol

Bydd problemau gyda'r golwg yn arwydd o ddementia yn achos rhai cleifion. Efallai y byddant yn cael anhawster darllen, barnu pellter a phennu lliw neu wahaniaeth. Gallant fynd heibio i ddrych a chredu bod rhywun arall yn yr ystafell oherwydd nad ydyn nhw'n sylweddoli mai eu hadlewyrchiad nhw eu hunain sydd yn y drych.

Peidiwch â phryderu am: newidiadau i'r golwg yn sgil cataractau neu broblemau eraill â'r llygaid sy'n gallu arwain at 'weld pethau'. Mae'n bwysig eich bod yn mynd at yr optegydd/offthalmolegydd os ydych yn sylwi ar broblemau gyda'ch golwg.

6) Problemau newydd gyda geiriau wrth siarad neu ysgrifennu

Efallai y bydd pobl â dementia'n cael trafferth i ddilyn neu ymuno â sgwrs. Gallant aros ar ganol sgwrs heb unrhyw syniad sut i fynd ymlaen, neu efallai y byddant yn ailadrodd pethau. Maen nhw'n cael anhawster mawr gyda geirfa a dod o hyd i'r geiriau cywir. Byddant yn rhoi enwau anghywir ar bethau, (er enghraifft, galw oriawr neu wats yn 'gloc llaw').

Peidiwch â phryderu am: gael anhawster dod o hyd i'r gair cywir, ond yna cofio'r gair maes o law.

7) Colli pethau a cholli'r gallu i olrhain beth wnaethoch chi

Gall rhywun â dementia roi pethau mewn lleoedd anarferol. Efallai y byddant yn colli pethau ac yn methu'n lân ag olrhain lle buont er mwyn dod o hyd iddynt. Weithiau gallant gyhuddo eraill o ddwyn. Gallai hynny ddigwydd yn fwyfwy aml dros amser.

Peidiwch â phryderu am: golli pethau o bryd i'w gilydd, er enghraifft pâr o sbectol neu declyn pell-reoli'r teledu.

8) Llai o allu i farnu neu farnu'n wael

Gallai pobl â dementia gael problemau wrth farnu neu lunio penderfyniadau. Er enghraifft, mae'n bosibl y byddant yn talu llai o sylw i ymbincio neu ymolchi. Gallent farnu'n wael wrth drin arian.

Peidiwch â phryderu am: wneud penderfyniadau gwael o bryd i'w gilydd.

9) Tynnu'n ôl o weithgareddau yn y gwaith neu weithgareddau cymdeithasol

Gallai rhywun â dementia ddechrau cilio o'u diddordebau, gweithgareddau cymdeithasol, prosiectau gwaith neu chwaraeon. Efallai y bydd yn cael trafferth cadw lan â hoff dîm chwaraeon neu anghofio sut i ddilyn eu diddordeb. Mae'n bosibl y byddant hefyd yn osgoi bod yn gymdeithasol oherwydd y newidiadau sy'n digwydd iddynt.

Peidiwch â phryderu am: deimlo eich bod wedi blino ar y gwaith, y teulu ac ymrwymiadau cymdeithasol o bryd i'w gilydd.

10) Newid mewn hwyliau a phersonoliaeth

Gall hwyliau a phersonoliaeth pobl â dementia newid. Gallant ddechrau drysu, dod yn amheus, dioddef o iselder ysbryd, bod yn ofnus, yn ymwrthol a/neu'n bryderus. Gallai pethau beri gofid iddyn nhw gartref, yn y gwaith, neu mewn mannau anghyfarwydd.

Peidiwch â phryderu am: ddatblygu dulliau penodol iawn o wneud pethau a bod yn groendenau pan fydd yn rhai torri ar draws eich trefn arferol

 

Os ydych chi'n pryderu bod gennych chi neu rywun y gwyddoch amdanynt unrhyw rai o'r arwyddion hyn, yna soniwch wrth y Meddyg Teulu.

Rhagor o wybodaeth

Clirio